I. Davidson

Ambtelijke notitie/bijblad betreffende marktvergunningen.

Het document is een administratieve afhandeling van een verzoek tot tijdelijke afwezigheid door een marktkoopman genaamd I. Davidson. 1. **Verzoek:** Davidson vraagt uitstel van zijn verplichting om op de markt (Westerstraat) te verschijnen vanwege ziekte. De rapporteur Th. Wolff bevestigt op 15 januari dat Davidson de markt nog niet kan bezoeken. 2. **Besluit:** Er wordt toestemming verleend voor een maximale periode van 3 maanden (gedateerd 19-1-'40). 3. **Voorwaarden:** De toestemming is niet onvoorwaardelijk. Davidson moet: * Het wekelijkse marktgeld blijven doorbetalen (staangeld). * Onverwijld ("per omgaande") een doktersverklaring overleggen aan de Dienst van het Marktwezen. 4. **Administratie:** De verschillende handschriften en data tonen de bureaucratische gang van zaken: van de rapportage door de controleur op straat naar de besluitvorming op het kantoor van de Dienst.

Handgeschreven lijst met namen (waarschijnlijk een presentielijst of petitie).

* **Handschrift:** Het document bevat diverse handschriften, wat erop wijst dat de personen zelf hun naam hebben genoteerd of ondertekend. De stijl is een klassiek Latijns cursiekschrift. * **Namenmateriaal:** Veel van de namen op de lijst zijn typisch voor de Nederlands-Joodse gemeenschap van vóór de Tweede Wereldoorlog (o.a. Vischjager, Polak, Waterman, Werkendam, Druijf, Davidson, Blitz). * **Spelling:** De spelling hanteert de 'ij' in plaats van 'y' (behalve bij namen als Druijf) en de oude spelling '-sch' in namen als Vischjager. * **Staat:** Het papier vertoont een horizontale vouw in het midden en lichte verkleuring, passend bij archiefstukken uit de vroege 20e eeuw.

Handgeschreven verzoekschrift op een briefkaart of administratief formulier.

De brief is een formeel verzoek van een markthandelaar, I. Davidson, aan de marktinspectie. De afzender reageert op een sommatie om zijn toegewezen marktplaats vaker of regelmatiger te bezetten. Davidson voert aan dat hij niet altijd voldoende goederen ("handel") in voorraad heeft om de kraam te vullen – een veelvoorkomend probleem tijdens de oorlogsjaren door schaarste en distributiemaatregelen. Om zijn recht op de standplaats niet te verliezen, doet hij een concessie: hij biedt aan om het wekelijkse marktgeld door te betalen, ook op de dagen dat hij niet fysiek aanwezig kan zijn. De toon is uiterst beleefd en onderdanig, passend bij de formele omgangsvormen van die tijd en de precaire positie van de burger tegenover de autoriteiten.

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging dat de heer Davidson voor een periode van drie maanden ontheffing krijgt van de plicht om persoonlijk zijn marktkramen te bemannen op de Westerstraat en de Ten Katestraat in Amsterdam. Een strikte voorwaarde is dat de verschuldigde marktgelden gedurende deze afwezigheid wekelijks voldaan blijven worden. * **Administratieve kenmerken:** De handgeschreven aantekening "In de kaart" duidt erop dat deze wijziging is verwerkt in de administratieve kaartenbak van de marktdienst. "Verzonden 28/7" is de verzendstempel/notitie. * **Toon:** De toon is ambtelijk en zakelijk, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die periode.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Kernboodschap:** De heer Davidson krijgt voor een periode van drie maanden toestemming om zijn marktplaatsen op de Westerstraat en de Ten Katestraat niet persoonlijk te bezetten. * **Voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft de verplichting bestaan om wekelijks het marktgeld af te dragen aan de dienstdoende ambtenaar. * **Stijl:** Formeel-ambtelijk, kenmerkend voor gemeentelijke correspondentie uit die tijd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijver, B. Davidson, verzoekt om teruggave van een marktplaats op de Albert Cuypstraat. De plaats is ingetrokken omdat de schrijver door ziekte afwezig was en geen bericht had ontvangen van de instantie. De schrijver merkt op dat hij al eerder persoonlijk op kantoor is geweest om de situatie te bespreken. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een wat formeel, maar grammaticaal niet geheel correct Nederlands ("van uw" in plaats van "van u", "mij plaats" in plaats van "mijn plaats"). Dit is kenmerkend voor handgeschreven verzoekschriften van burgers uit deze periode. * **Administratieve sporen:** * De stempel **"M. 1941"** duidt zeer waarschijnlijk op het Marktwezen van de gemeente Amsterdam. * De aantekening **"mot typ"** (moet getypt worden) is een interne instructie van een ambtenaar om de handgeschreven tekst te laten uittypen voor verdere verwerking in het dossier. * De vermelding **"en niet (61)"** onderaan is onduidelijk, maar zou kunnen verwijzen naar een huisnummer of een specifiek registernummer dat gecorrigeerd moest worden.

Officiële brief/correspondentie (doorslag).

De brief is een formeel besluit van de Amsterdamse marktmeester of directeur van het marktwezen. De heer I. Davidson krijgt toestemming om zijn vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt weer in te nemen. Hieraan is echter een strikte voorwaarde verbonden: hij moet een schuld van 14,85 gulden aan achterstallig marktgeld, opgebouwd sinds 24 maart 1941, direct ("onverwijld") betalen aan de ambtenaar ter plaatse. De toon is zakelijk en bureaucratisch. Opvallend is de handgeschreven toevoeging "Extra", wat kan duiden op een bijzondere behandeling of een specifieke categorie binnen de administratie. De spelling is conform de toen geldende spelling-Marchant (bijv. "den", "dienstdoenden").

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Administratieve lijst (handgeschreven grootboekblad).

Dit document bevat een register van marktkooplieden in Amsterdam. De structuur is zeer systematisch, verdeeld over vijf kolommen. De kop "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek is historisch beladen; in de context van de Tweede Wereldoorlog duidt dit vaak op het verwijderen van Joodse burgers uit hun beroep of hun deportatie. De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (Blitz, Boas, Catan, Dresden, etc.). De adressen concentreren zich rond de Joodse buurt (Waterlooplein, Rapenburg, Nieuwe Achtergracht) en de Transvaalbuurt. De marktlocaties zoals de Gaaspstraat waren specifiek aangewezen als "Joodse markten" nadat de bezetter Joden verbood op reguliere markten te staan.

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Handgeschreven notitie/brief op een kaart.

De brief is een formeel schrijven gericht aan een instantie (waarschijnlijk de Joodsche Raad in Amsterdam). De afzender treedt op namens de heer I. Davidson. De kern van de boodschap is een verklaring voor een achterstallige betaling ("contributie") die door ziekte niet voldaan kon worden. Cruciaal is de melding dat het gezin inmiddels is "vertrokken door bemiddeling der Duitsche Instanties". De afzender doet een dringend, beleefd verzoek om bewijsstukken te sturen naar de Duitse autoriteiten in de hoop dat het gezin Davidson zou mogen terugkeren. Dit wijst op een poging om via administratieve weg een deportatie of gedwongen verhuizing terug te draaien. Het woord "gezin" is in de tekst onderstreept om de nadruk te leggen op de ernst van de situatie voor de gehele familie.

- 3 -

**VI.**

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [<s>Het</s>] [<s>voor</s>] [<s>heb</s>] [<s>mij</s>] was door mij bekend dat C. Zwan enkele keer- per jaar partijtjes zoetwatervisch opkocht. [<s>worden</s>] [<s>Daarbij op de verdeellijst</s>] [<s>voorkomt had ik</s>] [<s>het gewaarschuwd</s>] [<s>dat hij</s>] [<s>als hem</s>] [<s>zo</s>] hij, ingeval hij [<s>voor zijn eigen</s>] [<s>winkel</s>] zoetwatervisch zou koopen en deze o...

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.