M. Amsterdam

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Doel van de brief:** De brief dient als geleidebrief bij een officieel huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kernpunten:** 1. **Onderhoud:** De huurder wordt gewezen op zijn wettelijke plicht (BW art. 1619) om kleine herstellingen (zoals glas- en hang-en-sluitwerk) zelf te bekostigen. 2. **Beeldkwaliteit/Reclame:** Er geldt een strikt verbod op het ongeautoriseerd plaatsen van reclameborden of uitingen aan de gevel van het pakhuis. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare formele en archaïsche ambtelijke stijl ("in bijlage dezes", "U gelieve").

Brief (administratief verzoekschrift)

* **Inhoud:** De afzender, A. Lopes Dias, verzoekt de directeur van de gemeentelijke marktdienst om zijn marktplaats aan de Zwanenburgwal te mogen behouden ("aanhouden"). De aanleiding hiervoor is financiële nood: de schrijver heeft "noodsteun" aangevraagd, maar heeft daarover nog geen uitsluitsel ontvangen. Het behoud van de marktplaats is vermoedelijk essentieel voor zijn bestaanszekerheid in de tussentijd. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in een zeer formele en beleefde stijl, kenmerkend voor correspondentie met de overheid in die tijd (bijv. "Wel Edele Heer", "vrijheid mij tot u te wenden"). De spelling vertoont nog enkele oudere kenmerken zoals "zoo". * **Fysieke staat:** Het handschrift is een vlot en goed leesbaar lopend schrift. De diverse nummers en stempels duiden op een zorgvuldige administratieve verwerking door de betreffende instantie.

Zakelijke brief.

Deze brief dient als formele begeleiding bij de toezending van een officieel huurcontract. De Directie van het Marktwezen legt hierin twee specifieke bepalingen vast waar de huurder, de heer W. de Groot, zich aan moet houden: 1. **Onderhoudsaansprakelijkheid:** Op basis van de toenmalige wetgeving (artikel 1619 BW) wordt expliciet vermeld dat de kosten voor dagelijkse reparaties (zoals ruiten en sloten) bij de huurder liggen. 2. **Welstand en reclame:** Er is een strikt verbod op het ongeautoriseerd plaatsen van reclame of borden aan het pand. Hiervoor is voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur nodig. De toon is uiterst formeel en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Handgeschreven briefkaart of administratieve correspondentie.

In dit kort, zakelijk schrijven informeert M. Lopes Dias de heer Jung (vermoedelijk een ambtenaar of marktbeheerder) dat een eerder toegewezen of aangeboden marktplaats niet langer nodig is. De reden hiervoor is dat de afzender in de tussentijd ander werk heeft gevonden. De brief is een direct antwoord op een schrijven van twee dagen eerder (21 oktober). De administratieve aard van het document is duidelijk zichtbaar door de diverse referentienummers en het grote stempel onderaan. De datum in dat stempel (24/10) suggereert dat het document de dag na verzending officieel is verwerkt of gearchiveerd door de betreffende instantie.

Handgeschreven verzoekschrift (brief).

In deze brief verzoekt visboer D. Gooijer om een toewijzing voor de verkoop van mosselen. Enkele opvallende punten uit de tekst: * **Argumentatie:** Gooijer voert aan dat hij historisch gezien altijd mosselen verkocht, behalve het voorgaande jaar (1941). Hij wijt dit aan de toenmalige drukte, maar benadrukt dat hij het product nu hard nodig heeft. * **Economische druk:** De schrijver meldt dat de "tussche ruimte van de toewijzingen op de Gem afslag" (de Gemeentelijke Visafslag) steeds groter wordt. Dit duidt op schaarste en onregelmatige aanvoer van reguliere vis tijdens de oorlogsjaren. * **Bedrijfsvoering:** Vanwege de verplichte openingstijden (10:00 tot 17:00 uur) heeft hij extra handel nodig om de exploitatie van zijn winkel aan de Roelof Hartstraat rendabel te houden. De mosselen moeten voor een "opleving" zorgen. * **Administratieve verwerking:** De kanttekening "Heeft kaart" suggereert dat de administratie heeft gecontroleerd of de aanvrager over de juiste vergunningen of registraties beschikte.

Handgeschreven brief

In deze brief beklaagt vishandelaar D. Gooijer zich over de toegewezen hoeveelheid zeevis (het quotum) die hij ontvangt. Hij voert aan dat zijn huidige toewijzing van 12,5 kg 'fijne' vis en 25 kg 'grove' vis schril afsteekt tegen de 75 tot 80 kg die hij in 1941 meerdere malen per week ontving. Gooijer onderbouwt zijn recht op een groter aandeel door te verwijzen naar zijn historische inkoopcijfers bij de Rijksvisafslag in IJmuiden en de Gemeentelijke visafslag in Amsterdam. Hij wijst erop dat de administratie ("afslagboeken") zijn eerdere handelsvolume kan bevestigen. De brief toont de frustratie van een ondernemer die door de stringente distributieregels en de afsluiting van zijn normale aanvoerkanalen (IJmuiden) in zijn voortbestaan wordt bedreigd. De ambtelijke reactie op de brief is kort en bondig: in de kantlijn staat eerst "even afwachten", maar uiteindelijk wordt de aanvraag op 12 oktober 1942 resoluut met "afwijzen" beantwoord.

Brief en ambtelijke aantekeningen.

* **Kernboodschap:** De brief is een reactie van Har. Stam op een klacht over een tekort van 4 pond gerookte aal bij een levering aan de weduwe J. Doodjes. Stam wast zijn handen in onschuld en suggereert dat een onbetrouwbare hulp ("verkeerde helper") de vis wellicht onderweg heeft doorverkocht. * **Personen:** * **Har. Stam:** De afzender, vermoedelijk verantwoordelijk voor de viskar of handel. * **A. de Boer:** Inspecteur van het Marktwezen, die toezicht hield op de handel in de stad. * **Wed. J. Doodjes:** De klaagster die de vis niet heeft ontvangen. * **Wethouder v.d. Levensmiddelen:** De politiek verantwoordelijke naar wie de weduwe wordt doorverwezen voor haar verzoek/klacht. * **Toon:** De toon van Stam is enigszins gelaten ("Dit is wel eens meer gebeurd"), wat duidt op de rommelige omstandigheden in de handel tijdens de oorlogsjaren.

Vervolgblad van een zakelijke brief/geleidebrief.

Dit document is een administratieve bijlage (Vervolgblad 1) die de distributie van visproducten documenteert. De lijst specificeert zendingen van vis, gemeten in eenheden van "½-kg" (halve kilo's), waarschijnlijk gezouten of gerookte vis gezien de logistiek van die tijd. Er is een duidelijke driedeling in de tabel: 1. **De distributeur/vishandel:** Links staan firma's zoals Fa. B. Kraan (Oude Wetering), Fa. A. Goethart (Zaandijk) en Fa. v.d. Kommer (Uitgeest). 2. **De eindbestemming:** In het midden staan grote industriële bedrijven en instellingen, waaronder de KLM (Koninklijke Luchtvaart Mij.), Stork, en de Amsterdamse Kunstzijdefabriek (onderdeel van het latere AKU/Akzo). 3. **De kwantiteit:** Rechts staan de hoeveelheden vermeld in halve kilo's. Het document is gecertificeerd als een "eensluidend afschrift" (een officieel kopie die gelijk is aan het origineel) door A.J. Veltkamp namens de Nederlandsche Visscherijcentrale. De code linksonder ("17678 - '36") verwijst waarschijnlijk naar een formuliernummer of drukkerijcode uit 1936, wat destijds gebruikelijk was voor voorraadpapier.

Document

* **Kernboodschap:** De afzender, J.J. de Kort (waarschijnlijk een visboer), reageert op een sanctie van de Dienst van het Marktwezen. Hij is voorlopig geschorst omdat hij buiten zijn aangewezen plek of tegen de regels in vis heeft verkocht in de Elandstraat. * **Argumentatie:** De schrijver voert een moreel argument aan: hij verkocht vis bij een "Hofje van oude van dagen" (een bejaardentehuis) op aandringen van de bewoners. Hij benadrukt expliciet dat hij zich aan de prijsvoorschriften heeft gehouden ("niet boven de gestelde prijs"), wat essentieel was tijdens de oorlogsjaren om beschuldigingen van zwarte handel te voorkomen. * **Toon:** De toon is uiterst onderdanig en beleefd, wat gebruikelijk was in formele correspondentie met autoriteiten in die tijd, maar hier extra wordt aangezet om clementie te verkrijgen ("Wel Edele Heer", "beleefd verzoek"). * **Administratieve sporen:** De verschillende stempels en handgeschreven noten in de marge tonen de bureaucratische verwerking. De notitie "afwachten bericht v R. Toezicht" wijst erop dat de marktmeester advies vroeg aan het Rijks-toezicht. ---

Handgeschreven ambtelijk rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Het rapport beschrijft een economisch delict tijdens de bezettingsjaren. Een controleur van de gemeente Amsterdam heeft vastgesteld dat visboer P.H. Swarts, die een standplaats had op de Dappermarkt (Dapperpl.), gerookte sprot had ingekocht buiten het officiële distributiesysteem om ("buiten de uitdeeling om"). In deze periode was vis, net als de meeste levensmiddelen, schaars en alleen op de bon verkrijgbaar. De "zwarte" inkoop leidde tot inbeslagname van de waar. Het geval werd doorgegeven aan de C.C.C.D. (Centrale Controle Dienst), de instantie die belast was met het opsporen van prijsopdrijving en overtredingen van de distributiewetten. De handgeschreven krabbels onderaan wijzen erop dat er mogelijk ook onregelmatigheden met mosselen waren geconstateerd en dat dossiers zijn doorgevoerd.

Getypte administratieve notitie of kwitantie.

Dit document lijkt een korte administratieve aantekening of een bewijs van levering te zijn voor het Andriesz-ziekenhuis (mogelijk een verschrijving of specifieke afkorting voor het Andreas Ziekenhuis of een noodhospitaal in die straat) in Amsterdam. De kern van de notitie betreft de levering van "16 pond Schol" (vis) over de periode van eind april tot 1 mei 1944. Er is een correctie aangebracht in de naam: "Mitter" is doorgestreept en vervangen door "Müller". De code "46a/19/42a M." verwijst waarschijnlijk naar een dossier- of referentienummer.

Document

Het document is een officiële administratieve kennisgeving van de Amsterdamse marktautoriteit (het Marktwezen) aan de directie van het Centraal Ziekenhuis. Het dient als bewijs van levering voor 40 pond boter (afgekort als 'bot'), geleverd in de week van 24 tot 29 april 1944. De levering vond plaats via een tussenpersoon (leverancier Müller) op de Vischmarkt. De brief bevat een verzoek tot bevestiging van ontvangst. Aan dit verzoek is voldaan, zoals blijkt uit de handgeschreven tekst "levering accoord", het officiële ziekenhuisstempel en de paraaf van de verantwoordelijke binnen het ziekenhuis. De datumstempel linksboven (8-5-1944) geeft aan wanneer het document administratief is verwerkt door de ontvanger.

Administratieve aantekening / Leveringsbewijs.

Dit document is een administratieve vastlegging van de levering van vis (schol) aan het Westergasthuis in Amsterdam in mei 1944. * **Adressering:** Het betreft het Westergasthuis aan de Eerste Helmerstraat. De toevoeging "Wijk: 25" duidt op de administratieve wijkindeling van de stad ten tijde van de oorlog. * **Leveringen:** Er worden drie specifieke hoeveelheden schol vermeld: 160 pond, 16 pond en 20 pond. Een Nederlands pond stond in die tijd gelijk aan 500 gram. In totaal gaat het hier dus om een aanzienlijke hoeveelheid vis (98 kg). * **Betrokkenen:** De naam "Dijkstal" wordt specifiek vermeld bij de levering van 20 mei, wat mogelijk verwijst naar de leverancier of de functionaris die de goederen in ontvangst nam. * **Referentie:** Het nummer "46a/19/46a M." linkt dit document waarschijnlijk aan een groter archiefsysteem of een specifieke inkooporder.

Aan den Heer Burgemees- ter van Amsterdam. -------

# TRANSCRIPTIE M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M . Den Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam.

# TRANSCRIPTIE Inspecteur marktwezen Amsterdam. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE Den WelEd. Geb.Heer Directeur van het Marktwezen. AMSTERDAM.