AI-Synthese 45

J.J. Veldman was een marktkoopman die in 1939 erkend werd na twee jaar ervaring in de 'rechtmatig uitgeoefende' groentenhandel. Hij verkocht boter, kaas, eieren en overige producten. Hij had vaste standplaatsen op de Albert Cuypstraat en een standplaats op de Lindengracht. In 1940 kreeg hij toestemming om assistentie te krijgen van M. Bonhoffer vanwege een geplande operatie. In 1941 kreeg hij meerdere keren toestemming om zijn standplaats tijdelijk onbezet te laten (tussen de 2 en 3 maanden) door gebrek aan verkoopbare goederen of vanwege distributiemaatregelen, onder voorwaarde dat hij het marktgeld bleef betalen. In 1943 staat hij nog op de lijsten, maar er zijn aanwijzingen voor gedwongen verhuizing of deportatie.

Lotgevallen

1939 erkenning Erkend als kleinhandelaar na twee jaar ervaring in de 'rechtmatig uitgeoefende' groentenhandel
1940 toestemming_assistentie Toestemming voor hulp bij kraam van M. Bonhoffer wegens geplande operatie op Albert Cuypstraat
1941 tijdelijke_vrijstelling Meerdere keren toestemming om standplaats onbezet te laten (2-3 maanden) door gebrek aan goederen of distributiemaatregelen op Albert Cuypstraat
1943 verdwijning Verwijderd uit administratie; aanwijzingen voor gedwongen verhuizing of deportatie

Relaties

M. Bonhoffer (hulpkracht)

Handel

groentenboterkaaseierenoverig Albert CuypstraatLindengracht
groentenAlbert CuypstraatLindengrachtdistributieoperatieonbezet
Gebaseerd op 12 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-268 | Pagina 277 | 1939

Document

Deze brief dient als een formele waarschuwing of voorlichting aan een aspirant-handelaar. In plaats van direct de erkenning toe te kennen, wijst de Centrale de aanvrager op de strikte criteria die worden gehanteerd. De brief is zakelijk en ontmoedigend van toon voor diegenen die niet aan de voorwaarden voldoen. Opvallend is de eis van twee jaar recente werkervaring in de "rechtmatig uitgeoefende" handel. Dit wijst op een sterke regulering van de sector om beunhazerij of illegale handel tegen te gaan. De vermelding van "aangeslotene E" duidt op een specifieke categorie binnen de handelsorganisatie, waarschijnlijk gerelateerd aan de omvang of aard van de handel (detailhandel of kleinschalige groothandel).

Archief 745 | 745-315 | Pagina 50 | 1940

Handgeschreven brief (verzoekschrift aan een overheidsinstantie).

* **Inhoud:** De afzender, J.J. Veldman, verzoekt de instantie (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen) om toestemming voor het aanstellen van een hulp bij zijn marktkraam. * **Reden van het verzoek:** Veldman moet een operatie ondergaan en is daardoor fysiek niet in staat om zelf bij zijn kraam op de markt te staan. * **Identificatie hulp:** De beoogde vervanger is de heer H. Bonhoffer, geboren op 22 februari 1890 en woonachtig aan de Lange Leidsche Dwarsstraat 180 in Amsterdam. * **Vorm:** De brief is formeel opgesteld met de gebruikelijke beleefdheidsvormen uit die tijd ("Zeer Hooggeachte Heeren", "Hopende op uw welwillendheid"). Het handschrift is duidelijk en de tekst bevat administratieve details zoals geboortedata en exacte adressen.

Archief 745 | 745-315 | Pagina 51 | 1940

Administratieve kaart/notitie betreffende een marktvergunning.

De notitie betreft een ambtelijke beoordeling van een verzoek ingediend door marktkoopman **J.J. Veldman**. Hij verzoekt om toestemming voor assistentie op zijn staanplaats aan de **Albert Cuypstraat** (de bekende Albert Cuypmarkt in Amsterdam). De beoordelend ambtenaar gaat akkoord met het verzoek, maar plaatst een cruciale kanttekening: de aangewezen persoon, **H. Bonhoffer**, mag enkel *assisteren* en de vergunninghouder niet *vervangen*. Dit onderscheid was essentieel in de marktverordeningen om te voorkomen dat staanplaatsen feitelijk werden overgedragen of onderverhuurd zonder officiële mutatie. De notitie "geb. 22/2 '20" verwijst zeer waarschijnlijk naar de geboortedatum van de assistent, H. Bonhoffer, die op dat moment 19 (bijna 20) jaar oud was. De instructie "Modelbriefje zenden" op 23 januari 1940 duidt op de definitieve administratieve afhandeling waarbij de aanvrager schriftelijk op de hoogte is gesteld.

Archief 745 | 745-315 | Pagina 53 | 1940

Dienstbrief / Vergunning

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in zakelijk, formeel Nederlands van voor de oorlog. Opvallend is de spelling van "hierby" en "bystaan" met een 'y' in plaats van de moderne 'ij'. * **Inhoudelijke kern:** De heer Veldman krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats in de Albert Cuypstraat te laten ondersteunen door H. Bonhoffer. * **Beperkingen:** De toestemming is strikt geformuleerd: Bonhoffer mag enkel *bijstaan* en de heer Veldman niet *vervangen*. Dit duidt op een streng reglement waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig moest zijn. De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de directie deze op elk moment kan intrekken. * **Contextuele details:** De vermelding "Wijk 14" verwijst naar de specifieke marktsectie of administratieve indeling van Amsterdam in die tijd.

Archief 745 | 745-315 | Pagina 54 | 1940

Officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** De brief is een formele inwilliging van een verzoek van de heer Veldman. Hij krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten helpen door een zekere M. Bonhoffer. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Er is een duidelijke nadruk op het onderscheid tussen 'bijstaan' en 'vervangen'. De vergunninghouder (Veldman) moet dus zelf aanwezig blijven; Bonhoffer mag enkel assisteren. Dit wijst op strikte regelgeving rondom persoonsgebonden marktvergunningen in die tijd. * **Correcties:** In de tekst is "d.d." (de dato) overgetypt met "xxxx", waarna is toegevoegd "ingekomen op 18 dezer". Dit suggereert dat de brief van Veldman zelf niet gedateerd was, of dat de administratie de datum van ontvangst belangrijker vond voor de dossiervorming. * **Terminologie:** "Tot wederopzegging" betekent dat de toestemming tijdelijk is en op elk moment door de directeur kan worden ingetrokken. "18 dezer" verwijst naar de 18e van de huidige maand (januari 1940).

Archief 745 | 745-349 | Pagina 317 | 1941

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van een marktkoopman, J.J. Veldman, om tijdelijk ontheven te worden van de plicht om zijn standplaats in te nemen. De schrijver geeft hiervoor twee redenen op: 1. **Economisch:** Door de distributiemaatregelen (rantsoenering) is de handel in "fijne vleeschwaren" niet langer rendabel. Hij kan er momenteel zijn brood niet mee verdienen. 2. **Fysiek:** De schrijver heeft een lichamelijke beperking ("afwijking aan m'n been") waardoor hij slecht ter been is. Dit beperkt hem in zijn mogelijkheden om over te stappen op een andere handel waarbij hij veel zou moeten lopen of goederen zelf van de (centrale) markt zou moeten halen. De toon is uiterst beleefd en respectvol, passend bij de tijdgeest en de hiërarchische verhouding tussen de burger en de ambtenarij.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 319 | 1941

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële bevestiging aan de heer Veldman dat hij gedurende twee maanden zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt onbezet mag laten. De voorwaarde is echter dat hij het verschuldigde marktgeld wekelijks blijft doorbetalen aan de dienstdoende ambtenaar. * **Toon:** Formeel en administratief. * **Status:** Het document lijkt een archiefkopie of doorslag van een verzonden brief te zijn, gezien de aantekening "Verzonden 31/3". De ondertekening door de directeur is niet persoonlijk gezet, maar getypt als functietitel.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 320 | 1941

Officiële brief/kennisgeving.

In deze zakelijke correspondentie uit 1941 krijgt de heer J.J. Veldman officieel toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam gedurende twee maanden onbezet te laten. De toestemming gaat in op de datum van de brief (31 maart 1941) en volgt op een verzoek van de heer Veldman van 13 maart. De voorwaarde die de directeur stelt, is strikt administratief en financieel: hoewel de marktkoopman fysiek niet aanwezig is, moet hij wel wekelijks de verschuldigde marktgelden blijven afdragen aan de dienstdoende marktambtenaar. Dit wijst erop dat het behoud van de vergunning/plek gekoppeld was aan de continue betaling van de leges.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 323 | 1941

Administratief bijblad van de Dienst der Markten (Amsterdam).

Dit document is een interne ambtelijke notitie betreffende een verzoek van marktkoopman J.J. Veldman. Vanwege een gebrek aan verkoopbare goederen ("geëigende artikelen") vraagt hij toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt voor drie maanden onbezet te laten. De marktambtenaar en de Chef Marktwezen gaan hiermee akkoord, mits aan de financiële verplichtingen wordt voldaan: het wekelijkse marktgeld moet doorbetaald worden. Dit was een standaardprocedure om het recht op een vaste standplaats te behouden tijdens tijdelijke afwezigheid. De term "vervalvormen" (tussen haakjes in de rechterkolom) verwijst vermoedelijk naar de aard van de ontbrekende handelswaar of de reden van de schaarste.

Archief 745 | 745-349 | Pagina 324 | 1941

Doorslag van een officiële brief (archiefkopie).

De brief is een formele administratieve beslissing aangaande een marktvergunning op de Albert Cuypmarkt. De heer Veldman heeft verzocht om tijdelijke vrijstelling van de 'bezetplicht'. Volgens het marktreglement moesten vergunninghouders hun plek persoonlijk en regelmatig innemen om hun rechten op de standplaats niet te verliezen. De directeur willigt het verzoek in voor een periode van drie maanden (tot medio oktober 1941). Er wordt echter één strikte voorwaarde gesteld: de financiële verplichting blijft onverkort van kracht. Het verschuldigde marktgeld moet wekelijks worden afgedragen aan de dienstdoende ambtenaar, ongeacht de afwezigheid van de koopman. Dit duidt op een strikte bureaucratische controle op de inkomsten van de markt en het behoud van schaarse standplaatsen.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 282 | 1943

Document

* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.

Archief 745 | 745-397 | Pagina 594 | 1943

Adressenlijst van personen, geografisch gerangschikt.

* **Structuur:** De lijst is onderverdeeld in drie secties, telkens met een hoofdweg of plein als kop (Albert Cuypstraat, Jan Evertsenstraat, Stadionplein). Daaronder volgen namen met hun specifieke woonadressen die zich meestal in de buurt van die hoofdlocatie bevinden. * **Notaties:** Er wordt consequent gebruik gemaakt van Romeinse cijfers (I, II, III) voor etages en de afkorting 'hs' voor 'huis' (begane grond). Dit is een typisch Amsterdamse wijze van adressering. * **Handschrift:** Een vlot maar netjes gecursiveerd handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Marginalia:** De rode aantekening "1/2" linksonder is een administratief kenmerk, mogelijk duidend op een paginanummering of een fractie-aanduiding voor een specifieke groep.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-397 | Pagina 598 | 1943

Getypte lijst op grijs-blauw archiefpapier met handgeschreven aantekeningen.

#9 J.J.Veldman \ A.Cuypstraat 203. *Alb. Cuypstr*
administratieve lijst ten Katestraat handschrift onder 80% 68%

| 3160. | J.J.Veldman \ | A.Cuypstraat 203. *Alb. Cuypstr* | |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-414.md | 1943

meerdere — standplaats Alb

boter, kaas, eieren Overig
Bron: 745-414.md | 1943

Waterlooplein — standplaats Alb

boter,kaas en eieren Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-349 | Pagina 323 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie/intern adviesblad (Alg. Zaken Model No. 14). * **Datum:** Diverse data in maart 1941 (13-03-1941 tot 27-03-1941). * **Betrokkene:** J. J. Veldman. * **Locatie:** Amsterdam, Albert Cuypstraat (marktplaats 194). * **Onderwerp:** Verzoek tot tijdelijke vrijstelling van marktbezetting vanwege leveringsproblemen (vleeswaren) en her...

Relevantie: 82%
Archief 745 | 745-268 | Pagina 277 | 1939

# TRANSCRIPTIE **R A P P O R T.** J.J.Veldman, oud 28 jaar, wonende Albert Cuypstraat ~~16~~ No 169 I, die zich met het gemeentebestuur in verbinding stelde om te bevorderen dat hy een erkenningskaart krygt, is vaste standplaatshouder op de dagmarkt de Albert Cuypstraat. Bovendien bezit hy een ventvergunning Serie 10 No 245. Zoowel uit de administratie van de dagmarkten als uit zyn ventvergunnin...

Relevantie: 81% ** marktopzichter van de gemeente amsterdam.
Archief 745 | 745-350 | Pagina 42 | 1941

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, blauwe inkt:] *In de lade* [Handgeschreven, blauwe inkt:] *Verzonden 12/8* den Heer J.J. Veldman, Albert Cuypstraat 203 d I Amsterdam-Zuid. Wyk 14. 25/86/2 M [tab] 12 Augustus 1941. Naar aanleiding van Uw brief, ingekomen op 10 Juli jl., verleen ik U hierby gedurende twee maanden na dato dezes toestemming om zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te do...

Relevantie: 81% ** de directeur (vermoedelijk van de marktwezen-instantie in amsterdam).
Archief 745 | 745-349 | Pagina 327 | 1941

# TRANSCRIPTIE HG. den Heer J.J.Veldman, Albert Cuypstraat 203 d I, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 14. 25/32/4 M. 17 Juli 1941. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 7 Juli jl. verleen ik U hierbij gedurende drie maanden na dato dezes uitstel van Uw ver-plichting om regelmatig Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat te bezetten. U dient er echter voor te zorgen, dat het ook tijdens Uw afwe-zi...

Relevantie: 81% ** de directeur (vermoedelijk van de dienst van het marktwezen), ** den heer j.j. veldman
Archief 745 | 745-397 | Pagina 145 | 1943

# TRANSCRIPTIE no. 13706. Blijkens door mijn dienst verkregen inlichtingen staat Veltman bij de grossiers op de markt waar hij geregeld koopt gunstig bekend. ~~Zijn verleden is~~ ~~het is echter niet het geval bij de dienst niet bekend~~ ~~Blijkbaar is dat een kantoor [onleesbaar]~~ ~~tegen over de [onleesbaar] heeft hij zich regelmatig~~ [paraaf] 11/10 '43

Relevantie: 80%