S. Ekkelboom

Register/Logboek van straatventers.

Dit document is een administratief overzicht van de politie of de gemeentelijke marktmeester betreffende de controle op straatverkopers (venters). Het register is uiterst gedetailleerd en houdt de vergunningsstatus, toegewezen producten en wijken, en de geschiedenis van overtredingen van individuele venters bij. Opvallende punten: * **Strikte regulering:** Venters mochten alleen specifieke goederen (bijv. vis, bloemen, ijs) verkopen in specifiek toegewezen wijken. Overtredingen ("verkeerd artikel" of "verkeerde wijk") leidden direct tot een proces-verbaal (verbalisatie). * **Financiële sancties:** Verschillende vergunningen (v.v.) werden ingetrokken vanwege "schuld" of "wanbetaling", wat wijst op een systeem van leges of pacht dat strikt werd gehandhaafd. * **Controlesysteem:** De laatste kolom ("bijzonderheden") toont een chronologisch overzicht van eerdere waarschuwingen en intrekkingen. * **Statistiek:** Het staatje linksonder fungeert als een samenvatting van de geconstateerde overtredingen voor een specifieke controleperiode, waarbij codes (X, V.A, V.W, Cl) worden gebruikt om de aard van de overtreding te categoriseren.

Register of overzichtslijst van verbalisaties (boetes/processen-verbaal) tegen straatventers.

Het document is een uitstekend voorbeeld van de strikte gemeentelijke controle op straathandel in de jaren '30 en '40. Enkele opvallende zaken: * **Recidive:** De administratie houdt zeer nauwkeurig bij hoe vaak iemand de fout in gaat. S. Ekkelboom is een duidelijke 'veelpleger' met tientallen overtredingen in drie jaar tijd. * **Handhaving:** Er werd gecontroleerd op drie hoofdzaken: het hebben van een vergunning, de locatie (standplaats) en het product. Het verkopen van bloemen terwijl men een visvergunning had, werd direct beboet ("verkeerd artikel"). * **Sociaal-economische indicatoren:** De termen "wanbetaling" en "in steun" (werkloosheidsuitkering) geven aan dat deze venters vaak in financieel zwaar weer verkeerden. De vergunning werd ingetrokken als men de leges niet kon betalen. * **Tijdsgeest:** De vermelding van het "opkoopen van coupons" bij A. v. Gelderen wijst op de vroege distributie/rantsoenering vlak voor de Duitse inval in mei 1940.

Getypte administratieve lijst/tabel van geverbaliseerde straatventers.

* **Handhaving en Controle:** Het document toont een zeer gedetailleerde en bureaucratische controle op kleinschalige straathandel. Het 'Marktwezen' hield nauwgezet bij wie wanneer een overtreding beging, variërend van het verkopen van verkeerde producten (bijv. bloemen verkopen met een lompenvergunning) tot het venten op verboden plekken (clandestiene standplaatsen). * **Recidive:** De personen op de lijst lijken veelplegers te zijn. De lange lijsten met data onder "Reeds vroeger geverbaliseerd" suggereren dat de boetes en intrekkingen van vergunningen weinig effect hadden op hun gedrag, waarschijnlijk uit economische noodzaak. * **Financiële druk:** De kolom "Bijzonderheden" onthult dat vergunningen vaak werden ingetrokken wegens "wanbetaling". Dit duidt erop dat deze venters moeite hadden om de leges voor hun vergunning te betalen. Ook wordt vermeld wanneer iemand "in steun" (een vorm van bijstand) was.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/bezwaarschrift).

* **Inhoud:** Simon Ekkelboom protesteert tegen een besluit van een zekere "Heer Stam". Hem is medegedeeld dat hij voor het komende aalseizoen (palingseizoen) geen toewijzing van vis zal krijgen. Hij voert aan dat hij een "bonafide" (bonaviede) visverkoper is die het voorgaande jaar wel mocht inkopen op de afslag en beschikt over schriftelijke toezeggingen van andere instanties of personen (Roseman en Lammers). * **Taal en spelling:** Het document bevat diverse spellingsvormen die kenmerkend zijn voor die tijd of het opleidingsniveau van de schrijver (bijv. "toeweiziging" in plaats van toewijzing, "testaan" in plaats van te staan, en "bonaviede"). * **Toon:** De toon is formeel en eerbiedig ("Uw Heeren der Commissie"), maar de schrijver is standvastig in zijn overtuiging dat hem onrecht wordt aangedaan.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Handgeschreven brief (bezwaarschrift).

In deze brief protesteert S. Ekkelboom, een Amsterdamse visboer, tegen het intrekken van zijn vergunning ("toewijziging") voor de handel in aal. Hij voert aan dat hij al 22 jaar in het vak zit en een groot gezin van negen kinderen moet onderhouden. Hij verklaart dat hij in het verleden financiële hulp kreeg van een zekere heer Helsloot om vis in te kopen, omdat hij zelf niet over voldoende kapitaal beschikte. Ekkelboom ervaart het intrekken van de toewijziging als een groot onrecht en een bedreiging voor zijn broodwinning. Hij dreigt bij uitblijven van hulp andere instanties in te schakelen om zijn recht te halen. De brief bevat enkele spelfouten en informele formuleringen (zoals "onbilk" voor onbillijk en "voor vroegen" voor voorheen), wat duidt op een schrijver uit de arbeidersklasse die op formele wijze zijn recht probeert te halen.

Getypte ambtelijke brief op grijs papier.

Deze brief is een formeel ambtelijk schrijven waarin een strafmaatregel wordt voorgesteld voor een overtreding van de distributieregels. De kern van de zaak is dat een zekere S. Ekkelboom, woonachtig aan de Quellijnstraat in de Amsterdamse Pijp, zich schuldig heeft gemaakt aan het "achterhouden van visch". De directeur van de betreffende dienst heeft Ekkelboom al voorlopig geschorst, maar verzoekt de Wethouder om bij de Burgemeester te bepleiten dat deze schorsing wordt omgezet in een officiële uitsluiting van de visafslag voor een periode van vier maanden. De toon is strikt zakelijk en hiërarchisch, typerend voor de bureaucratische afhandeling van economische delicten in die tijd.

Getypt rapport van het Marktwezen.

* **Handhaving en controle:** Dit document illustreert de strikte regulering van de voedselvoorziening in bezet Amsterdam. De handel in vis, een schaars goed in 1943, mocht niet vrij plaatsvinden maar werd nauwlettend gevolgd door het 'Marktwezen' en de politie. * **Logistiek van schaarste:** De verkoop vindt plaats op centrale punten (Centraal Station) maar de distributie naar de consument (Albert Cuypmarkt, Lindengracht) gebeurt onder direct "politie-toezicht". Dit werd gedaan om zwarte handel te voorkomen en te zorgen dat de goederen de officiële markt bereikten tegen vastgestelde prijzen. * **Administratieve proces:** Het rapport toont de bureaucratische keten: een gebeurtenis op de 11e wordt op de 13e telefonisch gerapporteerd en op de 15e door een meerdere ('gezien') afgetekend.

Administratief register (waarschijnlijk een marktregister of vergunningenlijst).

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld in personen die aan de lijst zijn toegevoegd ("Opgevoerd") en personen die van de lijst zijn geschrapt ("Afgevoerd"). Dit duidt op een mutatieregister van marktkooplieden. * **Terminologie:** * *a. g. f.*: Afkorting voor aardappelen, groenten en fruit. * *2e h. art.*: Tweedehands artikelen. * *cons. ijs*: Consumptie-ijs. * *alc. vr. dr.*: Alcoholvrije dranken. * *verdeelvisch*: Waarschijnlijk vis die onder het distributiestelsel viel. * **Locaties:** De genoemde markten (Nieuwmarkt, Lindengracht, Jan Evertsenstraat, Albert Cuypstraat, Mosplein) bevestigen dat dit een Amsterdams register is. * **Handschrift:** Helder, administratief cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Handgeschreven memo/notitie.

Het document is een interne administratieve notitie over de toewijzing en verdeling van goederen (mogelijk levensmiddelen of brandstof, gezien de eenheid "kg"). De datum, 7 december 1941, plaatst dit midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Belangrijke punten uit de tekst: * **S. Ekkelboom:** Er is een discussie over zijn toewijzing van 20 kg. De commissie erkent dat hij zijn inkopen altijd via een tussenpersoon genaamd **Helsloot** deed. Helsloot staat zelf ook voor 20 kg op de lijst, wat suggereert dat er een vergelijking of verificatie plaatsvond om dubbele toewijzingen of fouten in de distributieketen te voorkomen. * **v. Schaik:** Onderaan wordt vermeld dat een zekere Van Schaik een "dubbele toewijzing" krijgt, naar aanleiding van een eerdere bespreking. * **Context van schaarste:** Het feit dat dergelijke kleine hoeveelheden (20 kg) formeel worden vastgelegd en besproken door een "Commissie", wijst op de strikte rantsoenering die destijds van kracht was.

Handgeschreven lijst op bruin papier/karton.

Dit document betreft een administratieve lijst, waarschijnlijk een overzicht van betalingen, contributies of verstrekte goederen. De structuur is zeer consistent: * **Linkerkolom:** Bevat achternamen, vaak voorafgegaan door initialen of een roepnaam (zoals "Joh." voor Johannes). Er komen verschillende familienamen dubbel voor (Dorjee, Ekkelboom, Faille), wat kan duiden op verschillende gezinsleden of meerdere transacties per huishouden. * **Middenkolom:** Bij elke naam staat het getal "1600". Dit getal kan duiden op een bedrag (bijv. 16,00 gulden), een gewicht, of een specifiek artikelnummer of quotum. Het feit dat het getal voor iedereen identiek is, suggereert een vaste bijdrage of een standaard rantsoen/levering. * **Rechterkolom:** Achter elk getal staat een kruisje ("x"), wat doorgaans dient als afvinkteken om aan te geven dat de handeling (betaling, ontvangst) is voltooid. Bij de eerste regel staat bovendien een klein cijfer "3" bij het kruisje, wat mogelijk duidt op een drievoudige eenheid of een specifieke referentie.

Getypte brief/oproep (doorslag).

Dit document is een formele, kort geformuleerde oproep aan drie individuen om zich te melden bij een kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. De tekst is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U ... te willen komen"). Het betreft een doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor administratieve archivering. De initialen "SV" rechtsboven zijn waarschijnlijk die van de behandelend ambtenaar of typist. De toevoeging "I" achter de huisnummers in de adressering staat voor "1 hoog", wat duidt op de eerste etage. Alle drie de geadresseerden woonden in de wijk De Pijp (Amsterdam-Zuid).

Dagrapport van de Dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport biedt een gedetailleerde inkijk in de distributie en controle van schaarse goederen (vis) tijdens de Duitse bezetting. * **Strikte Controle:** De functionaris vergelijkt de toegewezen hoeveelheid vis (vaak 50 kg) met de daadwerkelijk aanwezige, gewogen hoeveelheid. De marges zijn extreem klein (vaak slechts een halve kilo verschil), wat duidt op een zeer rigide controlesysteem om zwarte handel te voorkomen. * **Identificatie:** Bij de naam 'Koning' worden bijnamen gebruikt (Stout, karnemelk) om verschillende handelaren met dezelfde achternaam uit elkaar te houden, een gebruikelijk verschijnsel in de Amsterdamse markthandel. * **Logistiek:** De opmerking onderaan dat men in de Jan Evertsenstraat te laat is gekomen, verklaart waarom er voor die locatie geen individuele metingen zijn genoteerd. * **Republiek van de Handel:** Ondanks de oorlog gaat de administratieve molen van het Amsterdamse Marktwezen onverstoord door, waarbij zelfs de kleinste hoeveelheden schar en schol worden vastgelegd.

Pagina uit een administratief register of journaal (mogelijk van een distributiedienst, sociale dienst of bedrijfsadministratie).

* **Inhoud:** De tekst rapporteert dat drie personen (twee leden van de familie Ekkelboom en ene G. Westhof) 4 kilogram van een bepaald artikel (waarschijnlijk levensmiddelen of brandstof, gezien de context van 1943) voor zichzelf hebben gehouden. * **Doel:** De melding is gedaan aan een zekere heer Reuvel. Het doel van de registratie is expliciet vermeld: voorkomen dat deze personen via de reguliere weg nogmaals een portie of toewijzing zouden ontvangen. * **Taalgebruik:** "Afgehouden" suggereert dat zij de goederen hebben achtergehouden van een grotere partij die zij wellicht moesten verwerken of distribueren. * **Autoriteit:** Het document is geparafeerd door een opsteller (Reijenga) en officieel "gezien" en ondertekend door de directeur op 15 oktober 1943.

# TRANSCRIPTIE Gezonden aan: W.v.d.Eijkel, Centrale Markt H 2 D.Appelboom, Centrale Markt E 3 P.C.Eykelboom, Centrale Markt D 21 J.Leurink, Centrale Markt C 11

# TRANSCRIPTIE Gezonden aan: W.v.d.Eijkel, Centrale Markt H 2 D.Appelboom, Centrale Markt E 3 P.C.Eykelboom, Centrale Markt D 21 J.Leurink, Centrale Markt C 11

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel ambtelijk rapport. * **Datum:** 24 april 1939. * **Locatie:** Amsterdam. * **Betrekkende persoon:** S. Ekkelboom (33 jaar), wonende aan de Quellijnstraat 120 I voor. * **Onderwerp:** Verzoek tot erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. * **Kenmerk:** Nº 213/67/1 M. 1939 25/4. * **Fysieke kenmerken:** Getypt op papier met handg...

Div. bylagen (w.o. teek).