A. Meulemans

Handgeschreven verzoekschrift/aanvraag.

* **Kern van het document:** De heer G.J. Goosen, een visboer met een vaste staanplaats op de zaterdagmarkt op het Mosplein in Amsterdam-Noord, verzoekt de autoriteiten om een officiële 'assistentkaart' voor zijn medewerker, de heer A. Meulemans. * **Functieomschrijving:** De assistent, A. Meulemans, heeft diverse taken: het schoonmaken van de vis, het bedienen van klanten en het inpakken van de verkochte waar. Er wordt specifiek vermeld dat Meulemans zelf ook "vischrooker" is in Amsterdam-Noord, wat zijn expertise in de branche onderstreept. * **Persoonsgegevens:** * **G.J. Goosen:** Woonachtig aan de Kromme Waal 11 (afgekort als Kr: Waal) in Amsterdam. * **A. Meulemans:** Woonachtig aan de Dotterbloemstraat 7 huis in Amsterdam-Noord, geboren op 2 december 1888. * **Administratieve sporen:** De stempel en de handgeschreven toevoeging "in map" wijzen op een formele afhandeling door een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de Marktdienst van de gemeente Amsterdam). De datum op de stempel (26 juli) suggereert dat de brief twee dagen na schrijven is verwerkt.

Ambtelijke notitie / bijblad met handgeschreven kanttekeningen.

Het document is een ambtelijk advies en besluit betreffende een verzoek van de heer G.J. Goosen. Het verzoek betreft de toestemming voor de heer A. Meulemans om assistentie te verlenen bij de vis-handelsactiviteiten van Goosen. Uit de tekst blijkt dat er een controle heeft plaatsgevonden naar de aard van de relatie tussen beide mannen. De ambtenaar stelt vast dat Meulemans weliswaar een zelfstandige visventer is, maar geen zakelijk belang ("geen part") heeft in de onderneming van Goosen. Hij wordt enkel ingezet voor handmatige taken zoals het schoonmaken en inpakken van vis. Op basis hiervan wordt geadviseerd het verzoek in te willigen ("m.i. geen bezwaar"). Verschillende data en parafen wijzen op een administratieve loop van eind juli tot medio augustus 1940.

Officiële brief/kennisgeving vanuit een gemeentelijke instantie (vermoedelijk de Marktwezen-afdeling).

* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek van de heer Goosen om hulp te krijgen bij zijn marktkraam. De directeur van de betreffende dienst (waarschijnlijk Marktwezen) staat toe dat A. Meulemans hem assisteert op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. * **Beperkingen:** De toestemming is strikt geclausuleerd. Ten eerste mag de assistent de heer Goosen niet vervangen (hij moet dus zelf aanwezig blijven). Ten tweede zijn de taken van de assistent beperkt tot het schoonmaken en inpakken van vis. Dit duidt op een scherpe reglementering van marktactiviteiten waarbij persoonlijke vergunningen leidend waren. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling, zoals "hierby" (hierbij), "bystaan" (bijstaan) en "visch" (vis). De afkorting "jl." staat voor "jongstleden". * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "verzonden p/o" (waarschijnlijk "per ommegaande" of "per ordonnans") geeft aan dat de brief is verwerkt voor verzending. De naam "m. de Boer" rechtsboven is mogelijk een paraaf of naam van de behandelend ambtenaar.

Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag of kopie).

Deze brief is een formeel besluit van een directeur (waarschijnlijk van de Dienst Marktwezen) gericht aan de heer G.J. Goosen. Het is een reactie op een verzoek van Goosen van enkele weken eerder. In de brief wordt toestemming verleend voor een specifieke vorm van hulp bij zijn marktkraam op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De toestemming is aan strikte voorwaarden verbonden: 1. **Persoonsgebonden:** De hulp mag alleen worden verleend door een zekere A. Meulemans. 2. **Geen vervanging:** De assistent mag Goosen niet vervangen; Goosen moet dus zelf aanwezig blijven. 3. **Beperkte taken:** De assistentie mag uitsluitend bestaan uit het schoonmaken en inpakken van vis. Dit duidt erop dat de heer Goosen een visboer was. 4. **Herroepbaar:** De toestemming geldt "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie de toestemming op elk moment kan intrekken. Het document is representatief voor de bureaucratische controle op marktkooplieden in die tijd, waarbij zelfs de aard van de hulp en de specifieke taken van een assistent officieel vastgelegd moesten worden.

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van A. Meulemans om opnieuw toestemming te krijgen voor het uitventen van vis. Hij vraagt specifiek om te worden opgenomen in de distributie ("verdeeling") van vis vanuit "de Hal" (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam). * **Administratieve opmerkingen:** Bovenaan is door een ambtenaar genoteerd dat de aanvrager bekend is bij de firma "Storm e.a." als visverkoper, wat dient als een vorm van referentie of verificatie van zijn beroep. De aantekening "enkele Toewijzing" suggereert dat er een besluit is genomen voor een eenmalige of specifieke toewijzing van voorraad. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de spelling van vóór de hervorming van 1947, te zien aan woorden als "vischventer" en "verdeeling". * **Visuele kenmerken:** Het handschrift is een vlot maar leesbaar schuinschrift. De grote stempel onderaan met "M. 1942" duidt op een centrale registratie, mogelijk van de Voedselcommissaris of een lokale distributiedienst.

Document

* **Structuur**: De lijst is kolom-gebaseerd: een dossiernummer/code, een status- of jaaraanduiding (M. of M'42), de aanhef en naam, gevolgd door het adres. * **Marginalia**: De handgeschreven sterren (★) markeren specifieke personen (Helsloot, Tak, Pussing, Schilder, Vet). Dit wijst vaak op een selectie voor een bepaalde actie, arrestatie of bijzondere status binnen de administratie. * **Geografie**: De adressen concentreren zich in Amsterdamse volksbuurten (zoals de Pijp, de Jordaan en de Indische Buurt) en Volendam. * **Typografie en Variaties**: * Er zijn inconsistenties in kapitalisatie, zoals "SPieringstraat" met een hoofdletter P. * De afkorting "A'dam" wordt consequent gebruikt voor Amsterdam, met de windrichting van het stadsdeel. * "M'42" suggereert een specifieke registratie uit 1942. * Bij H. Schilder staat een bijnaam tussen haakjes: "(Fik)".

Handgeschreven verzoekschrift / administratief briefje.

Het document is een formeel, doch uiterst beknopt verzoek van A. Meulemans aan een functionaris genaamd De Haer. De afzender vraagt om een verhoging van een toewijzing van "garnalen", van twee naar drie stuks. De tekst is zakelijk en beleefd ("verzoeke beleefd", "Hoog Achtend"). Opvallend is de bureaucratische afhandeling: het briefje is voorzien van een stempel en diverse registratienummers. De schuine, doorgestreepte tekst over de naam van de ontvanger leest als "afgewezen", wat aangeeft dat het verzoek door de betreffende instantie is beoordeeld en negatief is beantwoord. De aard van het object (3 garnalen in plaats van 2) lijkt voor moderne begrippen triviaal, maar wijst op een systeem van zeer strikte rantsoenering.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Dagstaat (officiële marktadministratie).

Dit document is een officiële administratieve lijst van viskooplui op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De lijst is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Inhoud:** Het formulier registreert welke kooplieden aanwezig waren en wat zij verkochten. Opvallend is dat alle negen genoemde handelaren die dag zoetwatervis (zoetw. visch) verkochten, aangegeven met een rood vinkje. * **Hoeveelheden:** In de marge linksboven staan standaardhoeveelheden genoteerd in ponden en een "litje" (litertje) voor garnalen. In de kolom "Opmerkingen" zijn bij de laatste drie personen specifieke gewichten in kilogrammen voor zeevis genoteerd (kabeljauw, makreel en schelvis/garnalen). * **Personen:** Er staan drie familieleden Brandenburgh op de lijst, wat wijst op een familiebedrijf of meerdere takken van een familie in de vishandel.

Getypte brief (doorslag)

Dit document is een officiële kennisgeving aan een particulier (of kleine handelaar) betreffende de rantsoenering van visproducten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de boodschap is een verhoging van de wekelijkse of maandelijkse toewijzing van ongepelde garnalen van twee naar drie eenheden. Opvallende elementen: * **Bureaucratie:** De beslissing is genomen door een specifieke "Verdeelingscommissie", ingesteld door de "Nederlandsche Visscherij Centrale". Dit toont de strakke controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Verzonden 25/10" geeft aan dat de brief twee dagen na datering daadwerkelijk is uitgegaan. * **Terminologie:** Het gebruik van "toewijzing" duidt op het distributiesysteem waarbij goederen niet vrij verkrijgbaar waren, maar werden toegewezen op basis van behoefte, vergunningen of distributiebonnen.

Administratieve notities/besluitvormingslijst.

Het document bevat een lijst met namen van (vermoedelijke) handelaren en de bijbehorende besluitvorming over hun "toewijzingen". Een toewijzing was in tijden van schaarste of overheidsregulering een vergunning of quotum om bepaalde goederen te mogen verhandelen of inkopen. De belangrijkste bevindingen per persoon zijn: * **J. van Velzen:** Aanvraag voor een dubbele toewijzing is afgewezen, ondanks zijn militaire dienstverleden. * **Schipper De Jong:** Wordt kritisch bekeken omdat hij een nieuwkomer is in de vissector ("nooit in visch gedaan"). * **R.J.N. Bicker:** Wordt beschouwd als een betrouwbare ("bona fide") vishandelaar, maar vanwege de kleine schaal van zijn bedrijf krijgt hij slechts één toewijzing voor zoetwatervis. * **F.C.W. Jansen:** Heeft goedkeuring ("acc." voor accoord) gekregen voor een toewijzing van gerookte aal. * **W. Zalmstra:** Aanvankelijk was er twijfel (oproep voor nader onderzoek), maar dit is doorgehaald en vervangen door een goedkeuring voor een dubbele toewijzing. * **A. Meulemans:** Krijgt een beperkte toewijzing (alleen zoetwatervis en aal) omdat hij twee jaar uit de handel is geweest.

Handgeschreven lijst, waarschijnlijk een loonlijst, presentielijst of afrekening van geleverde goederen.

Het document toont een overzicht van veertien posten. Bijna elke naam is gekoppeld aan het getal '1600', behalve 'Prins' die '1800' achter zijn naam heeft staan. De tekens 'x' en '/' achter de getallen fungeren waarschijnlijk als controle- of afvinktekens (bijv. voor 'betaald' of 'geleverd'). Opvallend is het gebruik van bijnamen tussen of onder de achternamen, zoals "Brest", "Holywood", "Pet" en "Peppe". Dit is een direct bewijs voor de herkomst van het document uit een gemeenschap waar veel dezelfde achternamen voorkwamen, wat typisch is voor vissersdorpen zoals Volendam. De toevoeging "S^r" bij C. Braas staat voor Senior. De getallen 176 en 112 onderaan bij Jac. Braas zouden huisnummers of specifieke partijnummers kunnen zijn.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Taal:** Nederlands. * **Toon:** Formeel, administratief, berispend. * **Kerninhoud:** De heer A. Meulemans wordt ervan beschuldigd visserijvoorschriften te hebben overtreden. Concreet heeft hij hem toegewezen snoekbaars pas een dag later dan voorgeschreven verkocht op zijn marktkraam aan het Mosplein. * **Overtreding:** Schending van het "Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941". * **Sanctie:** Voorlopige uitsluiting van visbedeling op de afslag. Er wordt gedreigd met verdere maatregelen via de Burgemeester. * **Administratieve opmerkingen:** De aantekening "Verzonden 6/1" bevestigt de verzending op de dag van datering. "HB" staat mogelijk voor een afdeling of de initialen van een ambtenaar.

Dienstbrief / Rapportage van overtreding.

* **Overtreding:** De heer A. Meulemans wordt beschuldigd van het overtreden van distributieregels. Hij heeft snoekbaars die hij op de afslag kreeg niet direct op de voorgeschreven dag verkocht, of slechts gedeeltelijk. Tijdens de schaarste van de oorlogsjaren werd dit gezien als een ernstige vorm van economische ontregeling (oppotten of illegale handel). * **Sanctie:** De directeur stelt een zeer zware straf voor: uitsluiting van de visafslag voor de duur van vier maanden. Dit betekende in feite een beroepsverbod en broodroof voor een marktkoopman. * **Verzachtende omstandigheden:** De handgeschreven 'N.B.' werpt een menselijk licht op de zaak. Controleur Sijkema meldt dat de vis niet voor winstbejag was achtergehouden, maar deels was weggegeven aan een collega met een zieke vrouw. Ook wordt benadrukt dat Meulemans normaal gesproken een correcte koopman is. * **Terminologie:** Het "Visscherijbesluit 1941" was een door de bezetter ingevoerde maatregel om de volledige controle over de voedselvoorziening en distributie in handen te krijgen.

Officiële brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

In deze brief wordt de heer Meulemans, vermoedelijk een vishandelaar, door de burgemeester van Amsterdam op de vingers getikt. Hij krijgt een sanctie opgelegd: een maand uitsluiting van de visdistributie. De overtreding betrof het niet tijdig en slechts gedeeltelijk verkopen van een toegewezen partij snoekbaars op zijn marktplaats. De brief hanteert een dwingende en waarschuwende toon, wat typerend is voor de strikte handhaving van distributieregels tijdens de oorlogsjaren. De aanwezigheid van de naam Voûte (een collaborerende burgemeester) en de specifieke vermelding van de visafslag en marktplaatsregels maken dit een administratief bewijsstuk van de gereguleerde oorlogseconomie.

Verslag of besluitenlijst van een commissie (waarschijnlijk een distributiecommissie voor vishandel).

Dit document bevat de beraadslagingen van een commissie die verzoeken van vishandelaren in Amsterdam beoordeelt. De handelaars vragen om hogere toewijzingen (quota) van diverse soorten vis, zoals garnalen, zeevis, zoetwatervis en gerookte vis. De commissie hanteert strikte criteria voor toewijzing: 1. **Historische handel:** Verzoeken worden vaak afgewezen als de handelaar het specifieke product in het verleden ("basisjaren") niet verkocht heeft. 2. **Status van de onderneming:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen winkeliers, zelfstandige handelaren en knechten. Nieuwkomers ("thans geen nieuwe vischhandelaren") worden geweerd. 3. **Billijkheid:** Men kijkt naar de toewijzing die vergelijkbare handelaren krijgen (zoals bij A. Meulemans). 4. **Sociale aspecten:** Het geval van Wed. R. Stout wordt met een "unaniem accoord" goedgekeurd op basis van de historische marktplaats van haar en haar overleden man. 5. **Concurrentie en afkomst:** Er is sprake van frictie tussen Amsterdamse straathandelaren en "Volendammers", waarbij de laatsten door sommigen als bevoordeeld worden gezien in de toewijzing van zoetwatervis.

Handgeschreven aantekeningen op bruin papier (kladblok- of dossierblad).

Het document bevat korte, zakelijke notities betreffende verschillende personen (Meulemans, De Ruyter, Van Schaik, Wexler, Spaargaren) die verzoeken hebben ingediend voor de handel in vis en garnalen (met name "ongepelde garnalen" en "zeevisch"). Enkele opvallende punten: * **Terminologie:** Er wordt gesproken over "bona fiden" (te goeder trouw), wat duidt op een toetsing van de betrouwbaarheid of achtergrond van de handelaar. * **Besluitvorming:** De termen "afwijzen" en "geen recht" komen veelvuldig voor, wat suggereert dat dit aantekeningen zijn van een ambtelijke commissie of een toewijzingsorgaan (mogelijk in een tijd van schaarste of vergunningstelsels). * **Stijl:** Het handschrift is gehaast en bevat diverse correcties (doorhalingen), wat wijst op een kladversie gemaakt tijdens een vergadering of dossierstudie.

Administratieve memo/notitie.

Het document is een zakelijk antwoord op een eerdere correspondentie (gedateerd 9 februari). De afzender is het "Rechtskundig Bureau" te IJmuiden. De strekking van de tekst is een ontkenning van een ambtelijke handeling: er is bij dit specifieke bureau geen proces-verbaal opgemaakt tegen een zekere A. Meulemans, woonachtig aan de Prins Hendrikstraat 90 in IJmuiden. De schrijver verwijst de geadresseerde door naar een andere instantie: de "Centralen Controle Dienst" (CCD), specifiek de afdeling "Visch". Dit duidt erop dat de oorspronkelijke vraag waarschijnlijk betrekking had op een overtreding of controle in de visserijsector. De doorgehaalde tekst onderaan ("Groningerstraat") suggereert een correctie van het adres van deze dienst.

# TRANSCRIPTIE № 90/59/1 M. 1940 $^{26}/_{7}$ Amsterdam 24/7 - 40 *in map* De Ondergeteekende G.J. Goosen marktplaatshouder in versche- gerookte visch op de Zaterdagsmarkt op 't Mosplein (Noord) verzoekt gaarne voor een Assistent kaart voor A. Meulemans wonende Dotterbloem str 7 h Noord tevens visch rooker op Noord voor 't schoonmaken van visch en helper van den klanten en in pakker G.J. Goose...

# TRANSCRIPTIE A’dam, 5/1 1943 Op 4 Januari jl. deelde Contr. Sijkema mij telefo- nisch mede, dat de vischhan- delaar A. Meulemans (op de V.M.) 40 pond snoekbaars had ontvangen, welke _niet_ op het Mosplein waren aangevoerd. Ik heb op 5 Januari jl. de V.M. van een en ander in ken- nis gesteld, waarop kassier Jongbloed Meulemans hierover onderhield. Meulemans deelde mede, op 4 Jan. niet meer in d...

# TRANSCRIPTIE *In de transcriptie is de originele spelling en interpunctie aangehouden.* [Handgeschreven in blauwe inkt bovenaan:] *intra.* [Rechtsboven getypt:] HB. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . 46c/1/1 bM. 6 Januari 1943. Uitsluiting verdeeling A. Meulemand. Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat A. Meuleman...

# TRANSCRIPTIE **[Bovenaan handgeschreven in blauw:]** bewaren "//" **[Rechtsboven handgeschreven:]** V.M. [Onleesbare paraaf] HB. **[Geadresseerde:]** den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> **[Kenmerk en datum:]** 46c/1/1 hM. 6 Januari 1943. **[Onderwerp:]** Uitsluiting verdeeling A. Meuleman. **[Inhoud:]** Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat A. Meulemans, wo...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *m. de Boer* [Handgeschreven, middenboven:] *verzonden p/o* [Getypte tekst:] HG. 90/59/2 M. 10 Augustus 1940. den Heer G.J.Goosen, Kromme Waal 11 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 1. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juli jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Mosplein te laten bystaan - niet vervange...