F. Koning

Document

Dit document is een pagina uit een administratief jaarverslag of een financiële verantwoording van een gemeentelijke dienst, vermoedelijk het **Marktwezen** (de dienst die toezicht hield op markten). * **Deel 1** toont de lopende kosten/bijdragen voor personeel dat nog in dienst is, met een specifieke opmerking bij J. Kroon over zijn veranderde status van arbeider naar vast aangestelde. * **Deel 2** vermeldt ambtenaren die de dienst in 1938 hebben verlaten. Hierbij wordt genoteerd naar welke andere gemeentelijke instantie hun "stamkaart" (personeelsdossier) is overgedragen. * **Afkortingen:** * *f*: Florijn (Gulden). * *M.W.*: Marktwezen. * *G.A.R.*: Gemeentelijke Archief- en Reinigingsdienst (of vergelijkbare dienst). * *M.S.*: Waarschijnlijk de Militaire Servuut of een andere specifieke gemeentelijke afdeling. * *Gem. Tram*: Gemeentetram.

Document

* **Inhoud:** Het document is een tabel waarin voor vier werknemers de wijziging in arbeidsvoorwaarden wordt vastgelegd. Het betreft technisch personeel (bankwerkers, stokers, monteurs) werkzaam bij het Marktwezen. * **Structuur:** Er wordt een directe vergelijking gemaakt tussen de 'Bestaande toestand' en de 'Nieuwe toestand'. * **Opvallende zaken:** * Het baseweekloon blijft voor alle vier de medewerkers gelijk. * De 'oververdiensten' (mogelijk toeslagen of overuren) veranderen voor iedereen: bij drie personen dalen ze, terwijl ze bij J. Kroon juist worden toegekend. * De pensioengrondslag wijzigt mee met de nieuwe berekening van de verdiensten. * Er zijn handgeschreven parafen of tekentjes zichtbaar in de laatste kolom bij de onderste drie namen.

Administratieve loonlijst of pensioenoverzicht.

* **Handschrift:** Vrij vlot en duidelijk kantoorhandschrift in cursief. Gebruik van 'id.' (idem) om herhaling van de functie aan te duiden. * **Opmaak:** De tabel is handmatig opgezet met kolommen. De berekeningen onderaan zijn 'kladwerk' om de cijfers in de tabel te verifiëren of te genereren. * **Rekensystematiek:** De pensioengrondslag wordt berekend door het weekloon met 52 te vermenigvuldigen (jaarsalaris) en daar de 'oververdienste' bij op te tellen. Hierbij worden bedragen soms naar boven afgerond op hele guldens.

Nominatieve lijst (loonlijst).

* **Administratieve correcties:** Het document bevat belangrijke handmatige wijzigingen in de eerste lijst. De naam *H.J. Meijman* en het bijbehorende bedrag van *f 1.505,30* zijn bovenaan toegevoegd. Om het eindtotaal van *f 10.862,90* kloppend te maken, is het bedrag van G.A. Oosterhoff handmatig gewijzigd van *1.506,32* naar *1.556,21*. * **Valuta:** Bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f). * **Structuur:** De lijst is onderverdeeld in twee categorieën: reguliere werklieden en voormalige reservisten die gedurende het jaar de status van ambtenaar hebben verkregen. * **Bronverwijzing:** De tekst verwijst naar "stamkaarten werklieden", wat duidt op een centrale personeelsadministratie waarbij individuele kaarten werden bijgehouden.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Getypt administratief overzicht (tabel) met handgeschreven toevoegingen.

* **Inhoud:** Het document is een mutatie- of herberekeningslijst voor de pensioenadministratie. Het doel is om vast te leggen hoe de 'pensioengrondslag' (het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd) verandert. * **Looncomponenten:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen het vaste weekloon en de 'oververdiensten' (extra inkomsten). Uit de voetnoot blijkt dat deze oververdiensten voor een groot deel voortvloeien uit 'continue-arbeid' (ploegendienst). * **Berekening:** De pensioengrondslag lijkt een optelsom van het jaarloon (weekloon x factor) en de jaarlijkse oververdiensten. Opvallend is dat bij bijna alle werknemers het weekloon gelijk blijft, maar de post 'oververdiensten' wijzigt, wat resulteert in een nieuwe, meestal hogere pensioengrondslag. * **Functies:** De genoemde beroepen (bankwerker, stoker, monteur, electricien) duiden op een technische of industriële werkomgeving, zoals een fabriek, een centrale of een werkplaats van de spoorwegen.

Salaris- of loonstaat (mutatielijst).

* **Vergelijking:** Het document dient om de "bestaande toestand" van de beloning te vergelijken met een herziene toestand. Opvallend is dat bij de werklieden het basisweekloon gelijk blijft, maar de "oververdiensten" (en daarmee de pensioengrondslag) wijzigen. * **Functies:** De genoemde functies (bankwerker-stoker, monteur, controleur-marktopzichter) wijzen op een technische of facilitaire dienst, mogelijk van een gemeente of nutsbedrijf. * **Berekeningen:** De pensioengrondslag lijkt te zijn berekend op basis van het jaarsalaris inclusief een gemiddelde aan oververdiensten. * **Opmerkingen:** De letter 'F' bij Franssen en Uitvlugt verwijst naar de specifieke toelichting in de rechterkolom. Bij Uitvlugt wordt expliciet vermeld dat hij in 1941 geen oververdiensten heeft genoten, wat de lagere pensioengrondslag in de nieuwe kolom verklaart.

Administratieve loonstaat / Pensioenoverzicht.

* **Terminologie:** "Bankw." staat voor bankwerker. "Id." (idem) verwijst naar de functie in de regel erboven. "Pensioen grondsl." is de pensioengrondslag (het deel van het loon waarover pensioen wordt opgebouwd). * **Berekeningswijze:** De pensioengrondslag lijkt te zijn gebaseerd op een jaarbedrag. Als we het weekloon vermenigvuldigen met 52 (bijv. 29,76 x 52 = 1547,52), komen we uit op de afgeronde bedragen in de tabel (1548). In de 'Nieuwe toestand' wordt hier de specifieke toeslag (L of T) bij opgeteld. * **Correcties:** F. Koning (nr 138) is aanvankelijk bovenaan doorgestreept en later onderaan de lijst opnieuw toegevoegd met een hogere loongroep (van IV naar V) en aangepaste bedragen. * **Classificatie:** De toevoegingen **L** en **T** zijn cruciaal voor de administratie: zij maken onderscheid tussen variabele verdiensten (overwerk) en structurele toeslagen (ploegendienst/continu-arbeid).

Notities/Verslag van een vergadering.

* **Administratieve chaos:** Het document illustreert de bureaucratische uitdagingen tijdens de bezetting. De centrale overheid (Nederlandsche Visscherij Centrale) eiste distributie op basis van vooroorlogse cijfers (1939-1940), maar deze gegevens bleken voor Amsterdamse vishandelaren simpelweg niet te bestaan of niet te achterhalen. * **Willekeur en Inspectie:** Bij gebrek aan harde data moest de commissie "naar hun beste weten" oordelen over de grootte van een zaak. Dit leidde onvermijdelijk tot scheve gezichten en een stroom aan bezwaarschriften ("verzoeken om verhooging"). * **Sociaal-economisch onderscheid:** Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen "straathandelaren" enerzijds en "winkeliers en halhouders" anderzijds. De discussie draait om het uniformeren van toewijzingen binnen deze groepen om het proces te versimpelen en klachten te verminderen. * **Controle:** Er wordt expliciet gerefereerd aan het Visscherijbesluit 1941, wat wijst op de toenemende drang van de bezetter en de overheid om de voedseldistributie en de zwarte handel strikt te controleren.

Notities/Concept-notulen van een vergadering.

Dit document is een getypt concept van de notulen van een vergadering over de visdistributie in oorlogstijd. De kern van de problematiek die hier wordt beschreven, is administratieve chaos: de centrale autoriteit (Nederlandsche Visscherij Centrale) eiste dat de vis werd verdeeld op basis van verkoopcijfers uit 1939 en 1940. In de praktijk bleken de meeste Amsterdamse winkeliers deze cijfers niet te kunnen aanleveren, wat een eerlijke verdeling ("verdeellijsten") bemoeilijkte. Opvallend is de vermelding van "enkele en dubbele toewijzingen", wat wijst op een systeem van prioritering of schaalvergroting voor bepaalde handelaren. Daarnaast wordt er gesproken over "betere contrôle", een eufemisme voor het aanpakken van de zwarte handel of het niet naleven van de distributievoorschriften. De handgeschreven notitie "20 X vermenigvuldig" duidt erop dat dit concept is goedgekeurd om in meervoud te worden verspreid onder de commissieleden.

Tuchtbeschikking (afschrift).

Dit document is een officiële veroordeling (tuchtbeschikking) wegens een overtreding van het **Prijsbeheerschingsbesluit**. De verdachte, waarschijnlijk een handelaar in groenten en fruit, krijgt een aanzienlijke boete van 200 gulden opgelegd (ter vergelijking: een gemiddeld maandloon lag destijds rond de 150-200 gulden). De zwaarste maatregel is echter de gedwongen sluiting van het bedrijf voor drie maanden en een gelijktijdig beroepsverbod. Dit werd publiekelijk gemaakt door aanplakbiljetten bij de zaak, wat ook diende als afschrikmiddel voor de rest van de bevolking. De vermelding van "lijfsdwang" betekent dat de verdachte gevangen kon worden gezet als hij niet aan de voorwaarden voldeed of de boete niet betaalde.

Verklaring van arbeidsgeschiktheid (herstelmelding).

* **Inhoud:** Het document dient als bewijs dat de heer F. Koning na een periode van ziekte weer gezond genoeg is verklaard om zijn werk te hervatten. * **Mutaties:** Het voorgedrukte formulier is aangepast aan de situatie: "niet" is doorgehaald en "weder" is onderstreept om aan te geven dat de patiënt genezen is. Ook de vrouwelijke vorm "hare" is doorgehaald. * **Discrepantie:** Hoewel de arts de verklaring op 7 januari tekent, vermeldt een handgeschreven notitie in de marge dat de heer Koning feitelijk al twee dagen eerder, op 5 januari, zijn werkzaamheden had hervat. * **Administratie:** De paarse stempel bevat waarschijnlijk dossier- of volgnummers die duiden op een strakke registratie door de gemeentelijke diensten. De code onderaan ("6-42") wijst op een drukgang van de Stadsdrukkerij in juni 1942.

Document

* **Persoonsgegevens**: De heer F. Koning was op het moment van schrijven 54 jaar oud (geboren in 1888). Hij woonde aan de Spechtstraat 27 in Amsterdam-Noord. * **Arbeidssituatie**: Koning was werkzaam als 'monteur bankwerker' bij de Dienst Marktwezen. Zijn status was 'werkman' (geen ambtenaar) in de vaste dienst, ingedeeld in loongroep IV. Zijn personeelsnummer was 138. * **Ziekteverloop**: De ziekmelding betreft zijn eerste verzuim van het jaar 1943. Het formulier diende als kennisgeving aan de controlerend gemeente-arts, die belast was met het verifiëren van de arbeidsongeschiktheid. * **Administratieve kenmerken**: Het betreft een 'Model S.G.A.' (Stadsgezondheidsdienst Amsterdam of Stadsdrukkerij-formulier), gedrukt in december 1942 (gezien het getal 12-42 in de code onderaan).

Dienstverklaring / Werkgeversverklaring.

Dit is een officieel getypt document op briefpapier van de gemeente Amsterdam. Het bevat diverse authentieke kenmerken: * **Correcties:** De oorspronkelijke datum (18 april) is met rode inkt gewijzigd naar 24 april, en er is in de marge en in de tekst toegevoegd dat de verklaring ook geldt voor zondag 25 april. * **Identificatie:** Er wordt specifiek verwezen naar het 'persoonsbewijsnummer', wat een essentieel controlemiddel was tijdens de bezetting. * **Validatie:** Het document is voorzien van een officiële dienststempel en een handtekening 'voor de Directeur'. * **Doorhaling:** Het grote rode kruis over het document duidt er waarschijnlijk op dat de verklaring na afloop van de genoemde data als ongeldig is beschouwd of is afgevinkt in een administratie.

Administratief overzicht (loonlijst of pensioenoverzicht).

* **Inhoud:** Het document is een vergelijkingstabel voor loonaanpassingen. Opvallend is dat het basisweekloon voor de meeste werknemers gelijk blijft, maar dat de post "over verdienste" (extra inkomsten bovenop het basisloon) verandert. Dit heeft direct invloed op de "pensioen-grondslag" (het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd). * **Symboliek:** Er worden twee specifieke codes gebruikt om de wijziging in de pensioengrondslag te verklaren: * **L:** Toewijzing op basis van 'continue arbeid' (onregelmatige diensten of ploegendienst). * **Γ:** Toewijzing op basis van 'oververdiensten' (bijvoorbeeld provisie of bonussen). * **Beroepen:** De functies (zoals bankwerker, stoker en monteur) wijzen op een industriële omgeving, mogelijk een fabriek, machinekamer of een nutsbedrijf (zoals een gas- of elektriciteitsfabriek).

Bijlage bij een ambtelijke brief (personeelslijst met loon- en pensioengegevens).

Het document is een overzicht van loonwijzigingen en pensioenberekeningen voor specifiek technisch en uitvoerend personeel werkzaam bij het Marktwezen. De tabel vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe Toestand". * **Lonen en pensioenen:** Wat opvalt is dat het basisweekloon in de meeste gevallen gelijk blijft, maar dat de "Oververdiensten" (extra inkomsten) en de daarvan afgeleide "Pensioensgrondslag" veranderen. Bij de meeste personen stijgt de pensioensgrondslag, wat gunstig is voor hun latere uitkering. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document bevat diverse handgeschreven correcties. * Functiewijzigingen: E.J. Stegeman verandert van "tuinman" naar "timmerm." (timmerman); R. Willems wordt "Machinistoker". * Bij R. Willems zijn ook de bedragen in de "Nieuwe Toestand" gecorrigeerd, wat wijst op een last-minute herberekening. * **Symbolen:** De tekens $\angle$ en $\Gamma$ worden gebruikt als voetnoten om de aard van de extra inkomsten te specificeren, namelijk voor ploegendienst ("continue arbeid") of algemene oververdiensten.

Document

Het document is een administratief overzicht van acht werknemers met technische functies zoals timmerman, elektricien, bankwerker en stoker. De tabel is gestructureerd om de wijziging in hun vergoeding te tonen. Belangrijke elementen in de tabel: * **Identificatie:** Elke werknemer heeft een nummer, naam en functieomschrijving. * **Oude toestand:** Toont de loongroep (III t/m V), het bruto weekloon, een overwerktoeslag en de daaruit voortvloeiende pensioengrondslag. * **Nieuwe toestand:** Het weekloon blijft gelijk, maar er wordt een "vaste toel." (vaste toeslag) geïntroduceerd. Deze toeslag bedraagt ongeveer 10% van het weekloon. * **Gevolg:** De introductie van deze vaste toeslag leidt tot een aanzienlijke verhoging van de "pens.grondslag" (pensioengrondslag). Zo stijgt de grondslag van H. de Haan bijvoorbeeld van 1993 naar 2155. De handgeschreven berekeningen onderaan lijken controles te zijn op hoe de jaarlijkse bedragen en pensioengrondslagen tot stand zijn gekomen. De berekening `32.88 * 52` (weekloon maal 52 weken) komt uit op 1709,76. Daarbij wordt 171,08 opgeteld (wat 52 keer de vaste toeslag van 3,29 is), wat leidt naar bedragen die de nieuwe pensioengrondslag onderbouwen.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Datum:** 2 september 1940. * **Locatie:** Volendam. * **Auteur:** A. Koning (geboren 12 juli 1886). * **Kenmerken:** Bovenin voorzien van een archiefstempel/kenmerk "№ 27/74/1 M. 1940 3/9" en de handgeschreven notitie "ni map". Geschreven met donkere inkt op gelinieerd papier.

M. de Haan.

'F':] F Van dit voorschrift werd <s>afgeweken</s> afgeweken doordien <s>ik</s> <s>de beheerder</s> krachtens art. VII van bovenaangehaald Besluit gemachtigd <s>is</s> <s>echter</s> <s>bevoegd</s> <s>met</s> <s>het</s> <s>maken</s> <s>van</s> <s>een</s> <s>lijst</s> <s>van</s> <s>afwijkingen</s> (vide laatstelijk mijn rapport d.d. 10 juli 1937 No. 42/17/M). [Vervolg tekst:] <s>Deze tarieven bleken...

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...