AI-Synthese 33

M. Marinus (woningadres Marnixstraat 69) was betrokken bij de vis- en palinghandel. In 1941 onderging hij een onderzoek naar de legitimiteit van zijn vishandel; hij beschikte niet over de benodigde papieren (ventvergunning of toegangsbewijs). Hij en zijn familie exploiteerden illegaal een palingwinkel in de Oranjestraat, wat leidde tot zakelijke conflicten door onregelmatigheden in de aalhandel. In 1943 werd hij geconfronteerd met inspecties op de vismarkt en diende hij een verzoek om wederom in aanmerking te komen voor handel.

Lotgevallen

1941 onderzoek Onderzoek naar legitimiteit van vishandel; ontbrak ventvergunning en toegangsbewijs
1941 illegale handel Exploitatie illegale palingwinkel in de Oranjestraat; zakelijk conflict door onregelmatigheden in aalhandel op Oranjestraat
1943 controle Onderwerp van inspectie en onderzoek naar handelswijze op Amsterdamse vismarkt
1944 verzoek Verzoek om wederom in aanmerking te komen voor handel

Handel

vispalingaalscharrestanten SportstraatOranjestraatAmsterdamse vismarkt
vispalingillegale handelontbrekende papierenOranjestraatonderzoek
Gebaseerd op 9 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-271 | Pagina 319 | 1939

Getypt afschrift met handgeschreven annotaties en parafen.

Dit document is een administratief schrijven (afschrift) binnen het bestuur van de Gemeente Amsterdam. De essentie van de brief is een instructie voor de jaarlijkse financiële verslaglegging. **Kernpunten:** 1. **Besluitvorming:** Er wordt verwezen naar een besluit van het College van B&W van 24 maart 1939. Dit besluit stelt de regels vast voor de afschrijvingen op activa binnen de gemeentelijke bedrijven. 2. **Harmonisatie:** De brief dient om ervoor te zorgen dat alle onderliggende diensten (in dit geval specifiek die onder de Wethouder voor de Levensmiddelen) dezelfde boekhoudkundige regels ("vastgestelde tabellen van afschrijving") hanteren voor het boekjaar 1938. 3. **Betrokkenen:** Wethouder Florentinus Marinus Rustige (SDAP), die van 1935 tot 1941 wethouder Financiën was, is de afzender. De ontvanger is de wethouder belast met Levensmiddelen, een cruciale post in die tijd.

Archief 745 | 745-359 | Pagina 77 | 1941

Dienstnotitie / Ambtelijk rapport.

De notitie verslaat een onderzoek naar de legitimiteit van de vishandel van J.M. Marinus. De ambtenaar stelt vast dat Marinus niet over de benodigde papieren beschikt (ventvergunning of toegangsbewijs voor de vismarkt). Marinus voert ter verdediging aan dat hij een familiezaak heeft op de hoek van de Oranjestraat en de Haarlemmerdijk (Amsterdam). Vanwege "knoeierijen" (fraude of onregelmatigheden) in de aalsector was de toevoer stokoud. Marinus heeft geprobeerd een vaste toewijzing van 600 pond vis per week te krijgen bij de Visscherijcentrale (V.C.) in Den Haag. Toen dit mislukte, heeft hij de weg naar de Duitse bezettingsautoriteiten ("Beauftragte") gezocht om zijn recht op handel te forceren.

Archief 745 | 745-359 | Pagina 81 | 1941

Handgeschreven verslag of notitie (mogelijk onderdeel van een dossier/rapportage).

De tekst beschrijft een zakelijk conflict rondom de distributie van gerookte paling (aal) tijdens een periode van schaarste en regulering. * **De kern van het probleem:** Marinus en zijn familie exploiteren een palingwinkel in de Amsterdamse Oranjestraat. Door "knoeierijen" (onregelmatigheden of corruptie) in de aalhandel konden zij geen voorraad meer verkrijgen. * **Bureaucratische weg:** Om de zaak te redden, heeft Marinus bij de "V.C." (Visch-Centrale) een verzoek ingediend voor een wekelijkse toewijzing van 600 pond aal. * **Escalatie:** Nadat de Visch-Centrale dit verzoek had afgewezen, besloot Marinus de zaak hogerop te zoeken door zich tot de "Beauftragte" te wenden. Dit duidt op een poging om via de Duitse toezichthouders de Nederlandse distributie-instanties te passeren.

Archief 745 | 745-356 | Pagina 353 | 1941

Dienstnota / Administratief verslag

Dit document betreft een administratieve correctie naar aanleiding van een incident met havengeld of passagegeld. De kern van de zaak is dat schipper Oliehoek van het schip "2 Gebroeders" op 7 juni 1941 is vertrokken zonder te betalen. Uit de tekst blijkt dat er een fout is gemaakt in de verslaglegging: Controleur Van Noort had nagelaten dit verzuim te registreren in het dagrapport. Op 12 juni 1941 wordt het verschuldigde bedrag van 1,12 gulden alsnog voldaan. Een tweede ambtenaar, Controleur Marinus, heeft de reis vervolgens met terugwerkende kracht geadministreerd ("nagestuurd"). De doorgehaalde tekst onderaan verwijst naar andere lijstjes met bedragen (1,35 en 1,39 gulden) die blijkbaar al afgehandeld waren, waardoor de focus van dit specifieke rapport bij de nagekomen betaling van Oliehoek bleef.

Archief 745 | 745-385 | Pagina 193 | 1942

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een incident op de Amsterdamse vismarkt. Er is sprake van een conflict tussen een handelaar (Rooseman) en een koper (Klaas de Groot). Rooseman probeerde vis ("schar") buiten de officiële distributie om te verkopen tegen een prijs boven het wettelijk maximum. * **Conflict:** De Groot werd boos omdat hij de vis niet kreeg en dreigde de inspectie in te lichten. Een derde partij, Bosbaan, beschuldigt De Groot van hypocrisie: De Groot zou voorheen zelf hebben geprofiteerd van illegale handel met Rooseman ("verraderlijke handeling"). * **Taalgebruik:** Het document bevat enkele typefouten ("aanleidng", "inspectuer") die kenmerkend zijn voor ambtelijke documenten uit die tijd. Het woord "aanbrengen" (verraden/aangeven) duidt op de beladen sfeer tijdens de bezetting. * **Juridische status:** De zaak is overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.D.), de instantie die tijdens de oorlog toezag op de handhaving van de distributiewetten en prijsbeheersing.

Archief 745 | 745-404 | Pagina 81 | 1943

Dienstverslag / Rapportage van een personeelscontrole.

Het document is een zakelijk verslag van een inspectieronde tijdens de nachtploeg in een niet nader genoemd bedrijf of complex in Amsterdam. De inspecteur controleert of de bewakers op hun post zijn en hoe alert zij reageren. Opvallend is de gedetailleerde beschrijving van de "test" bij hondenwacht Vinke om 05:10 uur. De inspecteur stelt zich verdekt op (verstopt zich) om de waakzaamheid van de wachter en de hond te testen. In eerste instantie merken zij de inspecteur niet op; pas bij de tweede passage ruikt de hond de aanwezigheid van de inspecteur. Dit duidt op een streng regime van interne controle op de beveiliging. De schrijfstijl is ambtelijk en feitelijk, typerend voor beveiligingsrapportages uit die periode. De correctie in de tekst ("vond" is doorgestreept en vervangen door "ontmoette") suggereert dat de schrijver nauwkeurig wilde zijn in de omschrijving van het contact.

Archief 745 | 745-404 | Pagina 88 | 1943

Inspectierapport / Dienstverslag.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een onverwachte personeelscontrole tijdens de avond-/nachtdienst. De rapporteur (Vogelaar) controleert of de bewakers en controleurs op hun post zijn. * **Opvallende zaken:** * **Discipline:** Er wordt kritisch gekeken naar de afwezigheid van Controleur Marinus, die blijkbaar zijn post verliet om te eten omdat hij zijn brood vergeten was. * **Luchtgevaar:** Het document vermeldt dat de controleurs moesten "schuilen tegen luchtgevaar". Dit duidt op een luchtalarm tijdens de Tweede Wereldoorlog, wat in 1943 in Amsterdam zeer frequent voorkwam. * **Veiligheidsmanco:** De melding dat "Deur 72" niet was afgesloten door de Veiling is een formeel punt van kritiek op de beveiligingsprocedure. * **Marginale opmerkingen:** De rode aantekeningen zijn correcties of vragen van een superieur (de bedrijfsleider of een hoofdinspecteur) die de exacte tijdstippen van de incidenten ("Hoe laat?") probeert te verifiëren.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 301 | 1943

Handgeschreven verslag of proces-verbaal (fragment).

De tekst betreft een administratief of juridisch verslag waarin de handelswijze van een zekere Marinus wordt onderzocht. De kern van het geschil lijkt te draaien om de kwalificatie van zijn werkzaamheden: * **Verdediging van Marinus:** Hij stelt dat hij vis inkoopt, deels doorverkoopt aan handelaren en de restanten op de markt (Lindengracht) aan het publiek verkoopt. Hij claimt een actieve rol in de prijsvorming op de vismarkt (V.M.). * **Conclusie van de commissie (Com.):** De autoriteit stelt vast dat Marinus feitelijk fungeert als "tusschenhandelaar" (tussenpersoon) die voor anderen inkoopt. Dit wordt scherp afgezet tegen de "normalen gang van zaken van een kleinhandelaar". * **Getuigenis:** Aan het eind wordt Gootjes geciteerd, die een opmerking maakt over de situatie van Marinus in het oorlogsjaar 1940, toen hij als chauffeur in het buitenland verbleef.

Archief 745 | 745-431 | Pagina 467 | 1944

Brief (correspondentie)

In deze brief vraagt de Nederlandsche Visscherijcentrale om advies aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam betreffende een verzoek van de heer S. Marinus. De heer Marinus, wonende aan de Marnixstraat 69 in Amsterdam, wil weer in aanmerking komen voor een "toewijzing" (een quotum of vergunning om te mogen inkopen/handelen) op de visafslag. De kern van de aanvraag ligt in zijn werkverleden: hij toont aan dat hij in de "basisperiode" (voor augustus 1940) een gevestigde vishandelaar was. Echter, van augustus 1940 tot mei 1943 heeft hij in Duitsland gewerkt. Nu hij is "ontslagen" van die arbeid en is teruggekeerd, probeert hij zijn oude beroep in de vishandel weer op te pakken. De Visscherijcentrale vraagt de lokale instantie in Amsterdam om advies voordat ze hierover beslissen.

Koopliedenlijsten

Bron: 745-406.md | 1943

Uilenburg — standplaats Sportstraat 8 II " twee " "

" Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-431 | Pagina 483 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekeningen bovenaan:] *Fernandes 2/5 [?]*, *mij.* 46b/176/4 M. 26 Mei 1943. opnemen van S.C. Marinus Jr in Vischverdeeling den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . ======= In haar vergadering van 13 Mei jl. heeft de Verdeelingscommissie van visch op een verzoek van S.C. Marinus Jr., wonende Noordermarkt 6 III, om hem alsnog in de vischverdeel...

Relevantie: 83% ** de gemeentelijke adviseur voor voedings- en distributieaangelegenheden (ondertekening door de dir
Archief 745 | 745-431 | Pagina 459 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: "Husp."] [Handgeschreven: "Verzonden 7/1"] [Stempel/Kenmerk rechtsboven: VD/SV] **46b/176/10 M.** [In rood potlood: **43**] **7 Januari 1944.** **den Heer Directeur van het** **Bedrijfsschap voor Visscherijpro-** **ducten,** **2e Adelheidstraat 200,** **'s-G r a v e n h a g e.** ==================== In aansluiting op mijn brief d.d. 1 November 1943 no. 46b/17...

Relevantie: 83% ** onbekend (mogelijk een inspecteur of lokale ambtenaar van de visvoorziening).
Archief 745 | 745-431 | Pagina 461 | 1944

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief * **Instelling:** Bedrijfschap voor Visscherijproducten * **Afzender:** Bedrijfschap voor Visscherijproducten, Afdeeling Verdeeling ('s-Gravenhage) * **Ontvanger:** Den Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam * **Datum:** 17 januari 1944 * **Kenmerk afzender:** 1309-V/Of. * **Onderwerp:** Betreffende S.C. Marinus Jr. * **...

Relevantie: 83% ** bedrijfschap voor visscherijproducten, afdeeling verdeeling ('s-gravenhage), ** den heer directeur van het marktwezen te amsterdam +1
Archief 745 | 745-407 | Pagina 292 | 1943

~~1 en 2 vanaf 1935 visch betrokken zoowel groot- als klein-~~ ~~handelaren en daarmede op de Lindengracht standplaats heeft~~ ~~ingenomen.~~ ~~Dus:~~ ~~van 1929 - 1934 personeel bij kleinhandelaren. Daarna~~ ~~kleinhandelaren volgens verklaringen. In 1937 lid geweest~~ ~~van kleinhandelarenverg. van Lammers.~~ *[marge:] Marinus;* ~~zegt: brief van Nederlandsche Visscherij Centrale, dat hij~~ ~~b...

Relevantie: 82% ** s.c. marinus (centraal figuur), commissieleden lammers, gootjes +2
Archief 745 | 745-431 | Pagina 488 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan de pagina, handgeschreven notities:] 46^b/76/4 5 x concept - hedenmidd[ag] 24/5/'43 [handtekening/paraaf] A'dam, 23/5 1943 Vischverdeeling W.H.M. In haar vergadering van 13 Mei jl. heeft de Verdeelingscommissie van visch op den verzoek van S.C. Marinus Jr., wonende ~~Voorwerfmarkt~~ Voomermarkt 6 III, zijn hem in de vischverdeeling op te nemen, afwijzend beschikt. ~~Mari...

Relevantie: 82%