M. van Meekeren

Zakelijke brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt accountant A.B. Breedveld namens zijn cliënt, de heer M. van Meekeren, om een verlaging van de pachtsom voor een kantine in de vishal aan de De Ruyterkade. De juridische en zakelijke toon van de brief is kenmerkend voor de vroege oorlogsjaren, waarbij formele beleefdheidsvormen ("Weledelgestrenge Heer") nog strikt werden gehanteerd in correspondentie met de gemeente. De kern van het verzoek is puur economisch van aard, maar de onderbouwing is een directe reflectie van de nationaalsocialistische rassenpolitiek. De ondernemer stelt dat zijn omzet gehalveerd is omdat hij vanaf 19 november 1941 — slechts een week voor de datum van deze brief — geen Joden meer mag toelaten in zijn zaak. Het document is een kille illustratie van hoe anti-Joodse maatregelen (zoals de bordjes "Voor Joden verboden") niet alleen de Joodse burgers uitsloten, maar ook onmiddellijke financiële consequenties hadden voor niet-Joodse ondernemers in Amsterdam.

Document

* **Soort document:** Een ambtelijke correspondentie/nota betreffende een vastgoed- en pachtkwestie binnen de gemeente Amsterdam. * **Inhoudelijke kern:** De pacht van een koffiehuis met bijbehorende bovenwoning op de Vismarkt loopt af. De pachter wil verlengen onder dezelfde condities. De opsteller van de brief adviseert positief over deze verlenging voor de duur van één jaar, in te gaan per 1 juni 1942. * **Schrift en taal:** Het document is geschreven in een vlot, goed leesbaar cursief handschrift. Het taalgebruik is formeel en typisch voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd (bijv. "Hiermede heb ik de eer", "mitsdien beleefd in overweging"). * **Afkortingen:** * *i.z.:* inzake * *gem.:* gemeentelijke * *a.s.:* aanstaande * *Reg. C.:* Regeringscommissaris (in de oorlogsjaren verving deze vaak de democratische controleorganen) * *dd.:* de dato (gedateerd op) * *m.i.:* mijns inziens * *m.i.v.:* met ingang van * *Bm.:* Burgemeester

Officiële brief/kennisgeving van de Gemeente Amsterdam.

Het document is een formele mededeling betreffende de verlenging van een zakelijke huurovereenkomst. De gemeente Amsterdam verlengt het contract met de heer M. van Meekeren voor de exploitatie van een koffiehuis inclusief woonruimte op het terrein van de 'Vischhal' (de visafslag/markt). De verlenging geschiedt onder exact dezelfde voorwaarden voor de duur van één jaar (tot 1 juni 1943). De administratieve codes (L.M. 400 -1942-) en de stempels duiden op een zorgvuldige archivering binnen het gemeentelijk apparaat. De handgeschreven aantekeningen rechtsboven (o.a. 'Markth.' voor Markthallen) wijzen op de interne route die het document heeft afgelegd binnen de betreffende gemeentedienst.

Document

* **Doel van de brief:** De brief dient als formele begeleiding bij het terugsturen van een officieel geregistreerd pachtcontract voor een koffiehuis (café) aan de Vischmarkt (De Ruyterkade) in Amsterdam. * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, wat destijds gebruikelijk was voor het archief van de afzender. De afkorting "HB." rechtsboven verwijst zeer waarschijnlijk naar het Havenbedrijf Amsterdam, de instantie die de pachtcontracten aan de IJ-oever beheerde. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de toen gebruikelijke, uiterst beleefde ambtelijke stijl ("heb ik de eer U... te doen toekomen").

Adressering op een (waarschijnlijk doorslag) vel papier of een envelop.

Dit document is een adressering gericht aan de heer M. van Meekeren. Het adres "p/a Vischmarkt, De Ruyterkade" duidt erop dat hij te bereiken was via de vismarkt aan de De Ruyterkade in Amsterdam. De aanduiding "Alhier (C)" bevestigt dat de afzender zich in dezelfde stad bevond, waarschijnlijk in het centrumdistrict. De datum 1944 is historisch zeer relevant, aangezien dit midden in de Duitse bezetting van Nederland was. De doorslagtekst onderaan noemt de naam "J.F. FRANKEN", gevolgd door "(sec)" (waarschijnlijk voor secretaris). Jaap Franken was een bekend figuur binnen de Joodse gemeenschap en administratieve organen in die tijd. Het papier is dun, wat typerend is voor correspondentie uit de oorlogsjaren (zoals doorslagen van officiële brieven).

Brief / Ambtelijke correspondentie.

In deze brief wordt de situatie geschetst van M. van Meekeren, de pachter van een koffiehuis op de Vischmarkt. Vanwege de "huidige tijdsomstandigheden" (waarmee de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende schaarste wordt bedoeld) kan hij zijn zaak niet meer runnen. De specifieke redenen die hij opgeeft zijn een gebrek aan grondstoffen en het afsluiten van gas en elektriciteit. Van Meekeren vraagt om een tijdelijke ontheffing van de exploitatieplicht. Hij toont zich bereid de pacht te blijven betalen, maar wil in ruil daarvoor toestemming om de bovenverdieping van het pand onder te verhuren voor 60 gulden per maand om de kosten te dekken. Zelf is hij inmiddels vertrokken naar familie in Hindelopen. Onderaan de brief staat een verwijzing naar het Bemiddelingsbureau voor bedrijfsvergunningen aan de Gaardenstraat.

Ambbtelijke voordracht/adviesbrief.

In dit document verzoekt een ambtenaar aan de Wethouder voor de Levensmiddelen om akkoord te gaan met een tijdelijke sluiting van een koffiehuis op de Vismarkt in Amsterdam. De pachter, M. van Meekeren, kan door de oorlogsomstandigheden (gebrek aan brandstof en grondstoffen) zijn zaak niet meer uitbaten en wil tijdelijk bij familie in Friesland gaan wonen. Tegelijkertijd wordt voorgesteld om de bovenverdieping van het pand te verhuren aan een bemiddelingsbureau voor transport met paarden. De ambtenaar adviseert positief op dit verzoek, omdat dit transport essentieel wordt geacht voor de voedselvoorziening van de stad. De pachter blijft ondertussen zijn pachtsom betalen, terwijl de nieuwe huurder 60 gulden per maand zal bijdragen.

Officieel rapport over een inbraak.

Dit rapport is een fascinerend voorbeeld van bureaucratie in oorlogstijd. Enkele cruciale observaties: 1. **Correctie en Censuur:** Er zijn significante doorstrepingen in de tekst. Oorspronkelijk stond er dat de levensmiddelen "op aandringen van verschillende ambtenaren verdeeld" waren. Dit is doorgehaald en vervangen door de bewering dat ze om gezondheidsredenen "vernietigd" werden. Dit duidt mogelijk op het achteraf maskeren van het feit dat ambtenaren schaarse goederen onderling hadden verdeeld. 2. **Schaarste:** Zelfs beschadigd "closetpapier" (aangevreten door ratten) werd verzameld en verkocht voor 10 cent per rol. Dit illustreert de extreme tekorten tijdens de Hongerwinter. De totale opbrengst van 5,70 gulden werd minutieus geadministreerd. 3. **Toezicht:** De handgeschreven rode tekst onderaan is een berisping van een hogere functionaris. Hij eist dat er voor de beschikking over goederen of geld voortaan eerst toestemming wordt gevraagd. Dit wijst op een streng centraal beheer van middelen, zelfs op micro-niveau. 4. **Cultureel bezit:** Naast bier en ketels worden specifiek boeken (Shakespeare, Ibsen, Brockhaus) gered. Dit toont aan dat men, ondanks de chaos, waarde hechtte aan de veiligstelling van intellectueel eigendom. ---

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Gecentreerd bovenaan de achterzijde] E.v. Meekeren De Ruijterkade 19 Amsterdam.

# TRANSCRIPTIE [Links boven, getypt:] E. van Meekeren Ruyterkade 19 Amsterdam.-

# TRANSCRIPTIE No.46A/18/1 M.1938 9/3. No.244 L.M.1938 8/3. AFSCHRIFT.- \--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Amsterdam, 7 Maart 1938. ...

# TRANSCRIPTIE 46a/79/811. M/SV. Verzonden 25/10 H Muller [handgeschreven] 25 October 1944. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. ============= De pachter van het koffiehuis op het terrein van de Vischmarkt, M. van Meekeren met wien een pachtovereenkomst werd aangegaan voor den tijd van één jaar eindigende op 31 Mei 1945, heeft mij mondeling medegedeeld, dat hij als gevolg ...