F.M. Wibaut

Officieel geleibiljet/memorandum van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk geleibiljet waarmee wethouder Floor Wibaut een binnengekomen brief doorstuurt naar de Directeur van het Marktwezen. Het betreft een verzoek om "bericht en raad" (advies). De inhoud heeft betrekking op de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Eerste Wereldoorlog. Uit de handgeschreven punten blijkt dat er een kwestie speelt rondom ambtenaren die belast zijn met de distributie van aardappelen. Wibaut geeft aan dat hij geen eerdere klachten heeft ontvangen over de zaak en verzet zich tegen het overplaatsen of anderszins inzetten van deze ambtenaren ("erop tegen ben de ambtenaren op te nemen"), omdat zij nog volop werk hebben aan de ontvangst en verpakking van aardappelen. De marginale aantekening over het niet kunnen ophalen van groenten suggereert dat de oorspronkelijke klacht of brief ging over distributieproblemen aan de kant van de burger of een instelling.

Ambtelijk geleideformulier (doorverwijzing) van de Gemeente Amsterdam.

* **Administratief proces:** Dit is een standaardformulier dat gebruikt werd om binnengekomen post of dossiers intern door te sturen binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. In dit geval wordt een document (geregistreerd onder nummer 4370) door de wethouder doorgeleid naar de Directeur van het Marktwezen. * **Instructie:** Van de voorgedrukte opties voor de afhandeling zijn er drie doorgehaald. Alleen "om bericht en raad" is blijven staan, wat betekent dat de wethouder een advies of toelichting verwacht van de directeur voordat er een definitief besluit wordt genomen. * **Betrokkenen:** De ondertekenaar is Floor Wibaut, een invloedrijk SDAP-wethouder in Amsterdam die bekend stond om zijn inzet voor volkshuisvesting en de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren. "L.M." in de koptekst staat vrijwel zeker voor "Levensmiddelen". * **Datering:** De drukdatum linksonder (22-5-'18) geeft aan wanneer dit type formulier gedrukt is, terwijl de stempels en handgeschreven data de actuele verwerking in augustus 1918 tonen.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer Goudsketting dat de gedwongen sluiting van zijn bedrijf ("inrichting") is beëindigd. Tevens wordt gemeld dat het beslag op een aanzienlijke voorraad verduurzaamde (ingelegde) augurken en komkommers is opgeheven. In totaal gaat het om 82 hele vaten, 11 halve vaten augurken en 6 vaten komkommers. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens de burgemeester door "get. WIBAUT". Dit verwijst naar Florentinus Marinus (Floor) Wibaut (1859-1936), een bekende SDAP-wethouder in Amsterdam die tijdens de Eerste Wereldoorlog verantwoordelijk was voor de voedselvoorziening. * **Geadresseerde:** De heer R. Goudsketting was gevestigd aan de Joden Houttuinen 57c. Dit was een straat in de oude Joodse buurt van Amsterdam, een gebied dat bekend stond om zijn handel en kleine industrieën, waaronder inleggerijen van zuurwaren.

Getypte brief (doorslag of origineel op officieel papier).

* **Kernboodschap:** De brief herinnert de ontvanger (waarschijnlijk een directeur van een gemeentelijke dienst) aan de mogelijkheid om de arbeidstijd van fysiek zwaar belaste arbeiders te verkorten of extra personeel in te zetten. * **Cruciale passage:** De reden voor deze maatregel is de "vermindering van voedsel", waardoor arbeiders fysiek niet meer in staat zijn hun normale werkvolume te volbrengen. * **Bestuurlijke context:** Er wordt verwezen naar een eerdere circulaire van 15 april 1918. Het college van B&W vraagt nu om een verantwoording (een opgave) van hoe er van deze regeling gebruik is gemaakt. * **Deadline:** De informatie moet uiterlijk 7 september binnen zijn.

Document

* **Kern van het document:** Dit is een ambtelijk voorstel om de regels voor de marktvergunningen in Amsterdam te versoepelen voor specifieke gevallen. * **Probleemstelling:** Volgens de bestaande regels mocht iemand wiens inschrijving op de sollicitantenlijst voor marktplaatsen werd doorgehaald, pas na zes maanden opnieuw een aanvraag indienen. De opsteller vindt dit onrechtvaardig ("het karakter van een straf") wanneer de reden van doorhaling buiten de schuld van de marktkoopman ligt, namelijk door ziekte of het ontvangen van sociale ondersteuning (wat destijds vaak hand in hand ging met het verlies van bepaalde rechten). * **Voorgestelde oplossingen:** 1. De bevoegdheid tot doorhaling expliciet bij de Directeur van het Marktwezen leggen. 2. Onderscheid maken tussen 'verzuim' (niet komen opdagen zonder goede reden) en overmacht. 3. Twee nieuwe sub-artikelen (d en e) toevoegen die specifiek de situaties van langdurige ziekte (3 maanden) en financiële ondersteuning beschrijven, zodat deze mensen niet de "straf" van zes maanden uitsluiting krijgen.

Getypte brief of ambtelijk memorandum.

* **Inhoud:** De Directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om spoed te zetten achter een besluitvorming door het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). Het gaat om een voorgestelde grenswijziging. * **Aanleiding:** Er staat een fysieke ingreep gepland, namelijk bestratingswerkzaamheden, die op maandag 22 mei zullen aanvangen. Om administratieve of juridische complicaties tijdens of na de werkzaamheden te voorkomen, moet de grenswijziging vóór die tijd officieel zijn vastgelegd. * **Urgentie:** De brief is gedateerd op 13 mei, terwijl de werkzaamheden op 22 mei beginnen. Dit laat de wethouder en het college slechts negen dagen (inclusief weekenden) om de zaak af te handelen, wat duidt op een zekere tijdsdruk. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de typische formele spelling en stijl van de vroege 20e eeuw (bijv. "dien datum", "beleefd wel te willen bevorderen").

Typoscript (waarschijnlijk een doorslag of officiële kopie van een ambtelijk schrijven).

Het betreft hier de tweede pagina (gezien het cijfer '2' linksboven) van een officieel besluit of een briefwisseling binnen de gemeente Amsterdam. De tekst is kort en zakelijk: er wordt een machtiging verleend aan de directie van de Gemeente-Electriciteitswerken (GEW) om specifieke werkzaamheden uit te voeren op het Amstelveld. De gebruikte aanvoegende wijs ("worde... gemachtigd") is kenmerkend voor de formele, ambtelijke stijl van die tijd. Gezien de geadresseerde, de Wethouder voor de Levensmiddelen, hebben de werkzaamheden waarschijnlijk betrekking op de faciliteiten voor voedselvoorziening of distributie op het Amstelveld.

Getypte brief of ambtsbericht (waarschijnlijk een slotfragment).

Het document is een kort fragment, vermoedelijk de laatste pagina of een afsluitende paragraaf van een rapportage of brief. De tekst is formeel en ambtelijk van aard. De kerngedachte is een conclusie na een onderzoek naar de activiteiten van bepaalde handelaren. De auteur stelt vast dat er, ondanks hun manier van zakendoen, geen juridische basis is om in te grijpen op grond van de 'Ventverordening'. De spelling (zoals "den Heer" en "dezer") en de specifieke functie van "Wethouder voor de Levensmiddelen" wijzen op de vroege 20e eeuw. De losstaande "9" rechtsboven is een veelvoorkomende afkorting voor het jaartal 1919 in ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Ambtelijk schrijven / Adviesnota.

Dit document is een formeel advies van de directeur van de Amsterdamse Centrale Markt aan de wethouder voor Levensmiddelen. Het betreft een verzoek om kwijtschelding van marktgeld (plaatsgeld) voor de heer L. Smeer. Smeer was als grossier (groothandelaar) op de Centrale Markt werkzaam en had daarvoor een jaarcontract ter waarde van 500 gulden. Vanwege financiële problemen kan hij zijn groothandel niet voortzetten. Hij is gedegradeerd naar de status van kleinhandelaar op de reguliere dagmarkten en bezoekt de Centrale Markt enkel nog als inkoper. De directeur berekent dat Smeer over de eerste zeven maanden van 1940 (januari t/m juli) naar rato 350 gulden verschuldigd zou zijn. Hij adviseert de wethouder om het restant van het jaargeld, een bedrag van 150 gulden, kwijt te schelden op basis van de geldende marktverordening. De toon van de brief is ambtelijk-zakelijk, maar welwillend jegens de verzoeker.

Doorslag van een getypte brief (mogelijk onderdeel van een dossier).

* **Kernboodschap:** De schrijver protesteert tegen mogelijke beperkende maatregelen van de gemeente tegen een specifiek "goedkoop en algemeen nuttig product". * **Argumentatie:** Het verzet tegen dit product wordt toegeschreven aan het "eigenbelang der schoenmakers". De directeur stelt dat het algemeen belang van de consument (goedkoop product) zwaarder moet wegen dan de bescherming van een specifieke beroepsgroep. * **Toon:** De toon is formeel en dwingend ("andermaal en met nadruk te verzoeken"). Er wordt gewaarschuwd voor negatieve "consequenties" indien de wethouder toch zou ingrijpen. * **Taalgebruik:** Typisch begin 20e-eeuws ambtelijk Nederlands (bijv. "ten deze", "heb ik de eer U").

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een verzorgd, zakelijk cursief handschrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw. De tekst is goed leesbaar, met uitzondering van de handtekeningen die, zoals gebruikelijk, meer zwierig zijn aangezet. * **Toon:** De toon is uiterst formeel en respectvol ("Edelachtbare Heer"), maar de woordkeuze ("verzoeken U dringend") wijst op een hoge mate van urgentie. * **Inhoud:** De kern van de brief is een verzoek van een groep aardappelhandelaren om een spoedige ontmoeting met de voorzitter van de Levensmiddelencommissie. Er wordt geen specifieke reden genoemd, maar de context van de datum (1916) maakt de aanleiding duidelijk. * **Administratieve sporen:** Linksonder staat een korte krabbel ("lees / Inschr 2/4"), wat duidt op een administratieve verwerking door het secretariaat van de commissie of een archiveringsteken.

Div. bylagen (w.o. teek).

[Rechtsboven in de marge:] F.H. 7. 6000. 50 hv. 754. 12-'38

&nbsp; <u>Weekmarkten:</u>

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...