AI-Synthese 33

L. de Rosa was een marktkoopman actief op de Albert Cuypstraat (als vaste plaats) en als kooplier op de Lindengracht, Westerstraat en Mosplein. In 1942 had hij ook een stand voor suurwaren op de Waterlooplein. Hij verzoekte in 1939 toestemming om alleen op zaterdags te werken door slechte economische situatie, maar dit werd afgewezen. Hij kreeg in november 1940 een formele berisping omdat hij zijn goederen niet tijdig van de markt had verwijderd. In 1943 is hij opgenomen in een administratieve lijst met de aanduiding 'Inlevering'.

Lotgevallen

1939 verzoek afgewezen Verzoek om uitsluitend zaterdag te mogen werken wegens slechte economie werd negatief beantwoord op Albert Cuypstraat
1940 berisping Formele waarschuwing wegens niet tijdig verlaten van de markt met goederen op 23 november op Albert Cuypstraat
1943 inlevering Opgenomen in administratieve lijst met status 'Inlevering'

Handel

suurwarenoverig LindengrachtWesterstraatMospleinAlbert CuypstraatWaterlooplein
suurwarenkooplierAlbert CuypstraatWaterloopleinberispinginlevering
Gebaseerd op 7 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-272 | Pagina 342 | 1939

Administratieve kaart/formulier (waarschijnlijk betreffende militaire dienstplicht of een soortgelijke oproep).

Deze kaart documenteert het proces rondom een oproeping van een individu genaamd L. de Rosa. De context is hoogstwaarschijnlijk de Nederlandse militaire dienstplicht, gezien de verwijzing naar "Artikel 11 b/c" van de toenmalige Dienstplichtwet. * **Oproeping:** De betrokkene werd tweemaal opgeroepen in maart 1939, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog tijdens de periode van mobilisatie in Nederland. * **Verzuim:** In de sectie 'Aanteekeningen' staat expliciet vermeld: "Aan oproeping geen gevolg gegeven". Dit betekent dat de persoon niet is verschenen op de aangegeven data. * **Besluit:** Als gevolg hiervan luidt het advies om iets in te trekken ("intrekken 29-3-39"). Dit zou kunnen gaan over een eerder verleend uitstel, een vrijstelling of een specifieke status onder Artikel 11. * **Datering:** De kaart toont een administratieve afhandeling die loopt van oktober 1938 (ingangsdatum artikel) tot april 1939 (datum bij 'Gesproken met').

Archief 745 | 745-278 | Pagina 430 | 1939

Handgeschreven verzoekbrief.

* **Inhoud:** De schrijver, L. de Rosa, verzoekt om toestemming om zijn of haar marktplaats voorlopig alleen op zaterdagen te mogen bezetten. * **Reden:** De economische situatie is slecht; doordeweeks wordt er naar eigen zeggen "geen cent" verdiend. De afzender heeft elders tijdelijk werk gevonden om het inkomen aan te vullen. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, conform de gangbare etiquette van die tijd ("Met deze verzoek ik ondergetekende", "met achting"). * **Schrift:** Een vlot, leesbaar cursief handschrift uit de vooroorlogse periode.

Archief 745 | 745-278 | Pagina 432 | 1939

Administratief bijblad/notitie van de gemeente (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de Albert Cuypstraat).

Het document is een officieel adviesstuk betreffende een verzoek van een marktkoopman genaamd L. de Rosa. De kern van het verzoek is dat De Rosa enkel op zaterdagen een standplaats wil bezetten op de Albert Cuypmarkt, omdat hij op doordeweekse dagen elders werkzaam is. De ambtenaar (mogelijk de heer Van Moerkerken) adviseert negatief over dit verzoek. De motivatie hiervoor is dat men zich kan verenigen met het rapport van de Chef marktopzichter. In de praktijk betekende dit vaak dat de gemeente de voorkeur gaf aan kooplui die de markt de hele week versterkten, in plaats van incidentele bezetting op de drukke zaterdag. Het document toont de administratieve weg: ingediend op 23 december 1939, voorzien van advies op 27 december 1939, en uiteindelijk afgehandeld of ondertekend door een hogere functionaris op 16 januari 1940.

Archief 745 | 745-318 | Pagina 170 | 1940

Administratief register (strafregister marktoezicht/politie).

Dit document is een pagina uit een register waarin overtredingen van marktkooplieden in Amsterdam werden bijgehouden. Elke vermelding begint met een plaatsnummer (**pl.**), de naam van de betrokkene, diens adres en soms de geboortedatum. De genoteerde vergrijpen zijn van huishoudelijke aard met betrekking tot de marktorde: * Het niet tijdig verlaten van de marktplaats. * Het innemen van een te grote verkoopruimte. * Vervuiling van de marktplaats. * Het overtreden van de regel dat men persoonlijk aanwezig moet zijn (zich niet laten vervangen). De strafmaat varieert van een eerste waarschuwing tot voorwaardelijke schorsingen en daadwerkelijke uitsluiting van de markt voor enkele dagen. De rode nummers (bijv. 25/240/7) en de paraaf 'WG' met datum '29/11/40' duiden op de administratieve afhandeling door de dienst Marktwezen of de politie.

Archief 745 | 745-318 | Pagina 173 | 1940

Officiële waarschuwingsbrief van de marktmeester/directeur van de markten.

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan een marktkoopman, de heer L. de Rosa. Hij wordt er door de directeur op gewezen dat hij op zaterdag 23 november 1940 de markt niet op tijd heeft verlaten met zijn goederen. De toon is dwingend en bureaucratisch ("Ik maan U aan"). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige formele spelling (bijv. "den Heer", "den vastgestelden tijd") en ambtelijk taalgebruik. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 29/11" geeft aan wanneer de brief daadwerkelijk de deur uit is gegaan. De code "HG." en de handgeschreven tekst rechtsboven ("In de laer" of vergelijkbaar) wijzen op interne archiverings- of distributiecodes. "Wijk 14" duidt op het administratieve district van de Albert Cuypmarkt.

Archief 745 | 745-318 | Pagina 174 | 1940

Officiële waarschuwing (doorslag/stempelkopie).

Dit document is een formele, bureaucratische waarschuwing aan een marktkoopman, Lion de Rosa. De toon is kort en zakelijk. Het betreft een overtreding van de marktvoorschriften: het niet tijdig verlaten van de Albert Cuypmarkt met handelswaren op zaterdag 23 november 1940. Opvallend is de precisie van de administratie (kenmerken zoals "Wijk 14" en het dossiernummer) in een tijd waarin de Duitse bezetting van Nederland net een half jaar gaande was. Hoewel het hier om een ogenschijnlijk alledaagse overtreding gaat, kreeg dergelijke administratieve verslaglegging onder het naziregime een extra gewicht, zeker wanneer de betrokkene van Joodse afkomst was.

Archief 745 | 745-400 | Pagina 527 | 1943

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

* **Administratieve systematiek:** De lijst is georganiseerd op serie- en volgnummer. De namen zijn bijna uitsluitend van Joodse Amsterdammers, gezien de familienamen en de locaties in de Joodse buurt en Amsterdam-Oost. * **Betekenis 'Inlevering':** De kolom 'd.d. Inlevering' duidt op de datum waarop goederen zijn afgegeven. De termen "Lompen" en "Leder" bij sommige regels wijzen op de specifieke aard van de ingeleverde goederen (bijv. textiel- of metaalinzameling). * **Interventies:** Aantekeningen zoals "d. Sicherheits pol. ing." (door Sicherheitspolizei ingenomen) en "in hechtenis" tonen aan dat het proces van onteigening hand in hand ging met arrestaties en politieoptreden. * **Geografie:** De adressen beslaan bekende straten uit de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Nieuwe Kerkstraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Retiefstraat).

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-272 | Pagina 346 | 1939

Getypte ambtelijke lijst, gevoegd bij een brief.

#4 L.de Rosa
koopliedenlijst Alb.Cuypstraat getypt 68%

| L.de Rosa | Alb.Cuypstraat | 15-10-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |

Archief 745 | 745-272 | Pagina 348 | 1939

Getypte ambtelijke lijst/bijlage bij een brief.

#4 L.de Rosa
koopliedenlijst Alb.Cuypstraat getypt 68%

| L.de Rosa | Alb.Cuypstraat | 15-10-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |

Archief 745 | 745-372 | Pagina 440 | 1942

Getypt administratief document / begeleidende lijst bij een brief.

#19 L.de Rosa Alb.Cuypstraat 225 Ia
administratieve lijst getypt 68%

| 21 | 235 | L.de Rosa | 15-6-12 | Alb.Cuypstraat 225 Ia |

Archief 745 | 745-372 | Pagina 441 | 1942

Getypte lijst, behorend bij een officiële brief.

#19 L. de Rosa Alb. Cuypstraat 225 Ia
administratieve lijst getypt 68%

| 21 | 235 | L. de Rosa | 15-6-12 | Alb. Cuypstraat 225 Ia |

Archief 745 | 745-373 | Pagina 182 | 1942

Getypte lijst op doorslagpapier (pagina 3 van een groter geheel).

#4 L.de Rosa + Alb.Cuypstraat 225 I
administratieve lijst suurwaren getypt 80%

| L.de Rosa + | 15- 6-1912 | Alb.Cuypstraat 225 I | suurwaren |

Archief 745 | 745-400 | Pagina 499 | 1943

Getypte lijst met handgeschreven kanttekeningen.

#19 L. de Rosa Alb. Cuypstraat 225 Ia
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| 21 | 235 | L. de Rosa | 15-6-12 | Alb. Cuypstraat 225 Ia | |

Archief 745 | 745-400 | Pagina 527 | 1943

Register/administratieboek met lijsten van personen, adressen en inleveringsdata.

#41 L. de Rosa Alb. Cuypstr. 225 a
register handschrift onder 80% 68%

| 21 | 235 | L. de Rosa | Alb. Cuypstr. 225 a | - |

Archief 745 | 745-400 | Pagina 569 | 1943

Getypte lijst met bijbehorende begeleidende tekst.

#19 L. de Rosa Alb. Cuypstraat 225 Ia
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| 21 | 235 | L. de Rosa | 15-6-12 | Alb. Cuypstraat 225 Ia |

Archief 745 | 745-401 | Pagina 128 | 1943

Getypte lijst van personen met persoonsgegevens en marktregistratie.

#17 L.de Rosa Alb.Cuypstr.225 Ia
administratieve lijst 1 getypt 68%

| L.de Rosa | 15-6-12 | Alb.Cuypstr.225 Ia | 1 | | | |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-373.md | 1942

Waterlooplein — standplaats suurwaren

suurwaren Overig

Relevante Archieffragmenten

M. de Haan.

Relevantie: 84%

- 3 -

Relevantie: 83%

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

Relevantie: 83% (aap, cohen, franschman) zijn veelvoorkomende joodse achternamen in amsterdam.
Archief 745 | 745-424 | Pagina 527 | 1944

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

Relevantie: 83% ** a. fonn, a.b. fonn, w. ruiter en controleur 'debau'.
Archief 745 | 745-424 | Pagina 501 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Relevantie: 83% of een specifieke eenheid., en locaties:** "molenaar 'b" verwijst waarschijnlijk naar een persoon genaamd molenaar, mogelijk behorend tot een groep 'b'. de vermelding "markt dapperstraat" plaatst de handeling op de d