C. Tuin
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
C. Tuin was een zelfstandige groenteman die in 1943 een stand had op de Waterloopleinmarkt (stand idem 11-1-43), gespecialiseerd in groenten en fruit. In 1942 kreeg hij meerdere formele sommaties en waarschuwingen van het Marktwezen om zich te melden, nadat hij zijn positie op de markt was kwijtgeraakt na een ziekbed. Op 22 augustus 1942 werd zijn zaak definitief beëindigd.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Tarievenlijst / Officieel overzicht
Dit document is een officieel tarievenoverzicht van het **Rijksbureau voor Metalen**, een onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken. Het overzicht specificeert de heffingen voor "omslagkosten" op verschillende tin-gerelateerde producten. * **Structuur:** Het document is opgebouwd als een tabel met kolommen voor het volgnummer, de relevante post in de handelsstatistiek, een gedetailleerde omschrijving van de goederen, en de tarieven per ton (1000 kg). * **Gelijkheid van tarieven:** Opvallend is dat de heffing voor import exact gelijk is aan de heffing bij aflevering door binnenlandse producenten. Dit duidt erop dat het hier niet gaat om een beschermend invoerrecht, maar om een administratieve of sectorale heffing om de kosten van het Rijksbureau zelf te dekken (de "omslag"). * **Productcategorieën:** De lijst dekt het volledige spectrum van tinproducten: van ruwe blokken (waarbij specifiek Banka-Billiton tin wordt genoemd) tot halffabricaten zoals bladen en draad, en specifieke legeringen zoals antifrictiemetaal en soldeer.
Officieel rapport van de Centrale Markt Amsterdam.
Dit document is een proces-verbaal van een controleur op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de overtreding is "onbevoegde groothandel". In het strak gereguleerde distributiesysteem van de Tweede Wereldoorlog was het essentieel dat producten via de officiële kanalen liepen om prijsopdrijving en de zwarte markt tegen te gaan. De controleur stelt vast dat handelaren uit Beverwijk (die normaal gesproken als 'wijkloopers' of detailhandelaren functioneren) onderling partijen groente (pronkbonen, spruiten, peen) verhandelen op de kade (pier E). Dit werd gezien als illegale groothandel omdat zij hiermee de officiële marktveiling of distributieschakels omzeilden. Opvallend is de rol van schipper Kooiman, die als de vaste aanvoerlijn uit de tuinbouwstreek rond Beverwijk wordt aangemerkt. De rode onderstreping in de tekst duidt erop dat de directie dit zag als een structureel probleem ("vrijwel door alle koopers uit Beverwijk").
Officiële brief / Oproep
De brief is een formele, ambtelijke sommatie. De heer C. Tuin wordt verzocht zich persoonlijk te melden bij het hoofdkantoor van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen). Opvallend is dat de brief geen reden of onderwerp vermeldt voor de oproep. Dit was destijds gebruikelijk bij administratieve controles of vooronderzoeken. De brief is getypt op een standaardformulier dat, blijkens de code in de voetnoot, in oktober 1942 is gedrukt door de Stadsdrukkerij (10-42). Het handschrift 'Wijk 17' verwijst naar de toenmalige administratieve indeling van de stad.
Getypte doorslag/afschrift van een brief met ambtelijke kanttekening.
* **Inhoud:** De brief is een noodkreet van een zelfstandige groenteman, C. Tuin. Hij legt uit dat hij na een ziekbed (keeloperatie) van enkele maanden zijn positie op de markt is kwijtgeraakt. De grossiers leveren hem niets meer, terwijl hij ziet dat anderen wel voorraden (zoals aardbeien) krijgen. Hij vraagt de wethouder om bemiddeling zodat hij zijn beroep weer kan uitoefenen en zijn gezin kan onderhouden. * **Taal en Stijl:** De tekst bevat diverse typefouten en grammaticale onjuistheden (bijv. *"gelegendat"*, *"Zooasl"*, *"m aanden"*, *"Umvoor"*, *"Junil942"*), wat duidt op een haastig getypt afschrift of een minder geoefende schrijver/typist. De toon is echter zeer respectvol en dringend. * **Ambtelijke afhandeling:** Onderaan is te zien dat de wethouder de klacht serieus neemt en direct doorstuurt naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit was de standaardprocedure voor klachten over distributie en markttoegang.
Getypte brief op officieel doorslagpapier.
* **Formele toon:** De brief is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl die kenmerkend is voor de eerste helft van de 20e eeuw, inclusief de toenmalige spelling (zoals "bedrijfschef" en "den"). * **Administratieve nauwkeurigheid:** De brief verwijst specifiek naar een eerdere brief van de heer Tuin (16 juni), wat duidt op een lopende correspondentie of aanvraag. De handgeschreven opmerking bovenin geeft aan dat de brief pas een dag na datering, op 2 juli, daadwerkelijk is verzonden. * **Locatie:** De locatie "Centrale Hal, No.H.69" duidt hoogstwaarschijnlijk op een kantoor binnen de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. De aanduiding "Wijk 17" verwijst naar de destijds geldende wijkindeling van de stad.
Ambtelijke brief / Adviesnota
De brief betreft een negatief ambtelijk advies over een verzoek of klacht van een zekere C. Tuin. Tuin exploiteert een fruitstal op de brug van de Van Woustraat over de Amstelkade in Amsterdam. Hij probeert erkenning te krijgen als hoofdzakelijk fruithandelaar om zo fruit te kunnen inkopen bij grossiers. De waarnemend directeur wijst het verzoek af op basis van twee argumenten: 1. **Historische bedrijfsvoering:** In zijn eerdere groentewinkel was fruit slechts een bijproduct. 2. **Financiële status:** De aanvrager heeft in het recente verleden (februari tot mei 1942) een steunuitkering ontvangen. Het feit dat hij "in de steun" heeft gelopen, wordt door de directeur gebruikt als reden waarom grossiers hem niet als klant willen accepteren, en de gemeente ziet geen aanleiding om hierin te interveniëren.
Officiële brief/correspondentie van de gemeente (waarschijnlijk Amsterdam).
* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van de heer C. Tuin van 16 juni 1942. De wethouder laat weten dat hij de Directeur van het Marktwezen heeft gevraagd om te proberen de heer Tuin te helpen. De aard van de gevraagde hulp wordt niet gespecificeerd, maar gezien de afdeling (Marktwezen en Levensmiddelen) gaat het vermoedelijk over een kwestie betreffende handel, marktkramen of voedselvoorziening. * **Vorm:** Het betreft een formeel, getypt schrijven op administratief papier. De afkorting "(Z)" bij het adres verwijst naar Amsterdam-Zuid (de wijk De Pijp). De vele stempels en parafen duiden op een ambtelijke afhandeling binnen verschillende gemeentelijke diensten. * **Personen:** J.L. Strak (Johannes Lambertus Strak) was tijdens de bezettingsjaren een NSB-wethouder in Amsterdam. De afkorting "(get.)" voor zijn naam geeft aan dat dit een afschrift of een door een secretaris getekende versie van de brief is.
Dienstbrief / Oproep
* **Doel van de brief:** De heer C. Tuin wordt officieel ontboden op het kantoor van de adjunct-bedrijfschef in de Centrale Markthallen. Het doel van de afspraak wordt niet expliciet vermeld in de brief zelf, maar het betreft een zakelijke/administratieve oproep. * **Functionaris:** De brief is ondertekend door de toenmalige directeur van het Marktwezen, S.H. Heck. De afspraak vindt plaats in de Centrale Hal (Jan van Galenstraat), het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. * **Handgeschreven notities:** De aantekeningen aan de linkerkant suggereren een administratieve afhandeling. "28/8 geweest" duidt aan dat de geadresseerde twee dagen na dagtekening aan de oproep heeft voldaan. De termen "Markten = N." en "Bezorgd" zijn waarschijnlijk interne classificaties of statusupdates van een loketbeambte (mogelijk de genoemde 'Kramer'). * **Toon:** De toon is formeel en gebiedend, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.
Handgeschreven memo / ambtelijke notitie.
De tekst is een administratieve instructie uit de oorlogsjaren. De kern van de boodschap is een verzoek van "Mr. Lieftinck" om te onderzoeken ("bij nagaan") welke acties er nog ondernomen kunnen worden voor een persoon genaamd "C. Tuin". De notitie is gericht aan een "Heer Steenbeek". De schuine tekst linksonder lijkt de afhandeling van het verzoek te zijn, gedateerd op 22 augustus, met de korte instructie "Tuin opgeven". Dit duidt waarschijnlijk op het aanmelden of registreren van deze persoon bij een bepaalde instantie of voor een specifieke lijst. De initialen "vH" onderaan markeren de uitvoering van deze actie.
Getypte brief (doorslag op dun papier).
Dit document is een formele oproep aan de heer C. Tuin om zich te melden bij een "adjunct bedrijfschef". De toon is zakelijk en dwingend, kenmerkend voor officiële correspondentie uit die tijd. Opvallend is dat de specifieke reden voor de oproep niet in de brief wordt vermeld; de ontvanger wordt enkel verzocht zich "een dezer dagen" op een specifiek tijdstip (tussen 9 en 10 uur 's ochtends) te melden. De locatie, "Centrale Hal, No.H.69", suggereert een werkplek binnen een groter complex, mogelijk de Centrale Markthallen in Amsterdam.
Doorslag (doorslagje) van een getypte brief.
* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief voor een bijgevoegd rapport. De Directeur stuurt de Wethouder voor de Levensmiddelen een afschrift van een rapport van controleur Felthuis. Dit rapport betreft de levering van fruit aan een zekere "C. Tuin" (mogelijk een bedrijfsnaam of een persoonlijk contact). De correspondentie volgt op een eerdere brief van de wethouder van 5 augustus 1942. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke, formele brief met de gebruikelijke archaïsche beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U... te doen toekomen"). De term "j.l." staat voor "jongstleden" (laatstleden). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 8/9" geeft aan dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. De codes bovenaan zijn waarschijnlijk de initialen van de typist en de opsteller, evenals het dossiernummer.
Handgeschreven ambtelijke notitie / begeleidend schrijven.
Het document is een formeel administratief schrijven uit de periode van de Tweede Wereldoorlog. De schrijver reageert op een eerdere brief (no. 567 L 17 1942) betreffende de levering van fruit aan een individu of bedrijf genaamd C. Tuin. Er wordt een afschrift van een rapport bijgevoegd dat is opgesteld door een controleur genaamd H. Velthuis. De gehanteerde terminologie ("heb ik de eer U ... te doen toekomen") is typerend voor de formele, hiërarchische ambtelijke stijl van die tijd. Het gebruik van "j.l." (jongstleden) geeft aan dat de genoemde data in hetzelfde jaar vallen als het schrijven zelf. De fysieke staat van het document (doorschijnende tekst) suggereert dat er mogelijk sprake was van papierschaarste, waarbij de achterzijde van reeds bedrukt papier werd gebruikt.
Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties).
* **Administratieve structuur:** Het document is een registerblad (nummer III) dat systematisch is opgezet. De toewijzing van een "Stamno." (stamnummer) suggereert dat elke persoon of elk huishouden een uniek identificatienummer had in dit specifieke registratiesysteem. * **Terminologie:** "Ingehouden Boekjes" verwijst in een Nederlandse context van de jaren '40 bijna altijd naar de distributiebescheiden. Dit kon gebeuren bij overlijden, verhuizing, arrestatie, of als sanctie bij overtredingen van de distributiewet. * **Geografie:** Alle herleidbare adressen bevinden zich in Amsterdam, verspreid over stadsdelen als Oud-West (Kinkerbuurt, Bellamybuurt), De Pijp (Albert Cuypstraat, Rustenburgerstraat) en de Jordaan (Lindengracht, Egelantiersgracht). * **Handgeschreven annotaties:** Deze wijzen op de status of de plek waar het ingehouden boekje zich bevindt. * **"ten Kalebhand" / "ten Kaleb":** Dit is een veel voorkomende, maar lastig te duiden afkorting in dit document. Het zou kunnen verwijzen naar een specifieke functionaris of een kantoorlocatie (mogelijk "Kaleb" als verbastering of afkorting). * **"Lindengr." / "Wester-" / "Alb. Cuypstr.":** Verwijzingen naar bijkantoren van de distributiedienst (bijv. Distributiekantoor Lindengracht). * **"Alt. R." / "A. R.":** Mogelijk afkortingen voor "Afdeling Registratie" of een soortgelijke administratieve eenheid. * **"of Buurtinst.":** Verwijzing naar een "Buurtinstelling", mogelijk voor maatschappelijk werk of lokale controle.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties).
| 1328. | C. Tuin | 1ste Jan Steenstraat 51' | ———— |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats idem 11-1-43 groenten en fruit
Waterlooplein — standplaats idem 11-1-43 groenten en fruit
Waterlooplein — standplaats A
Waterlooplein — standplaats A
Waterlooplein — standplaats A
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE <u>R A P P O R T</u> Naar aanleiding van schrijven No 2C/31/1.M, d.d. 16 Juni 1942, van den kooper C. Tuin, heb ik bij verschillende op de Centrale Markt gevestigde grossiers geinformeerd en bleek, dat Tuin van deze grossiers, voorzoover zij fruit aankregen, bij hen in de verdeeling was opgenomen. Tevens verklaarde Tuin aan den heer Steenbeek en mij dat hij niet ontevreden was ove...
# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h
# TRANSCRIPTIE C. E. D. Huising Tuinstraat 70 II J. J. Huising Malvastraat 21 Madelievenstr. Lindengr.
# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven]: 2c/31/4 [Stempel linksboven]: NO 2c/31/4 [Blauwe stempel]: M. 1942 [Handgeschreven in stempel]: 12/8 [Rechtsboven handgeschreven]: Marktw. Aan den heer C.Tuin, Eerste Jan Steenstraat 51 I, _A_L_H_I_E_R_(Z). L.M. 567 -1942- 5 Augustus 1942. [Handgeschreven parafen/handtekeningen]: m.v. [onleesbaar] th. [onleesbaar] [onleesbaar] In antwoord op Uw sc...
# TRANSCRIPTIE **(Linksboven:)** Klacht C. Tuin over C.M. **(Rechtsboven:)** A'dam, 27/2 '42 W. L. M. 24/31/3 **(Stempels in rood:)** SPOED HEDEN **(Hoofdtekst:)** Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd. 19 Juni jl. om advies ontvangen stuk Nº 567 L.M. 1942 heb ik de eer U te berichten, dat uit een door den bedrijfschef van mijn dienst ingesteld onderzoek is gebleken, dat adressant een...