M. Burg
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
M. Burg was actief als marktkoopman in Amsterdam tussen 1939 en 1944. Hij verkocht op diverse locaties waaronder het Mosplein, de Vischmarkt, Amstelveld, Waterlooplein en de Nieuwmarkt. In 1942 woonde hij op adres Stadionweg 151. Zijn handel en standplaats op het Waterlooplein werden in 1944 niet meer vermeld in de lijsten, wat wijst op beëindiging van zijn activiteit.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Ambtsbericht / Adviesnota
Dit document is een ambtelijk advies aan een inspecteur (waarschijnlijk de Inspecteur der Markten in Amsterdam). De kern van de zaak is een verzoek van een heer H.J. Hofman, die zijn marktplaats (nummer 128 op het Mosplein) wil overdragen aan zijn zoon. De adviseur stelt vast dat dit verzoek op basis van de geldende regels (**Artikel 7 van het Reglement op de Markten**) niet direct ingewilligd kan worden. Er mag blijkbaar geen sprake zijn van een directe onderhandse overdracht of bevoordeling van familieleden buiten de officiële wachtlijst om. Er wordt echter een "geitenpaadje" gesuggereerd: als de zoon zich inschrijft op de sollicitantenlijst, kan hij de plaats bezetten zodra de vader deze officieel opzegt. Omdat er op dat moment geen andere gegadigden voor die specifieke plek zijn, zou de zoon dan alsnog de vaste plek toegewezen kunnen krijgen. Een kritische kanttekening is later in de marge toegevoegd: **"zoon is niet ingeschreven!"**. Dit duidt erop dat de voorgestelde oplossing op dat moment nog niet uitvoerbaar was omdat de zoon niet aan de basisvoorwaarde (inschrijving op de sollicitantenlijst) voldeed. ---
Handgeschreven adviesnota.
* **Handschrift:** Een vlot en goed leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse ambtelijke correspondentie. * **Inhoud:** Het betreft een positief advies op een verzoek tot assistentie. Een zeker persoon genaamd C. Bout, die werkzaam is als 'plaatshouder' op het Mosplein, heeft hulp nodig bij zijn werkzaamheden. * **Terminologie:** * **Plaatshouder:** Een term die destijds vaak werd gebruikt voor iemand die een vaste standplaats innam (bijvoorbeeld een marktkoopman) of verantwoordelijk was voor het toezicht op een bepaalde plek of marktplaats. * **m.i.:** Afkorting voor "mijns inziens". * **A. dam:** Gangbare afkorting voor Amsterdam. * **Kernboodschap:** De schrijver adviseert de inspecteur om het verzoek in te willigen, omdat de plaatshouder het werk in de avonduren niet in zijn eentje ("niet alleen af kan") kan bolwerken.
Ambtelijk advies / memo.
Het document is een kort ambtelijk advies betreffende de rechtspositie van een marktkoopman in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. * **V.K. Nº 404:** De afkorting V.K. staat waarschijnlijk voor "Verkoopkaart" of "Vestigingskaart", het officiële bewijs van inschrijving voor een marktkoopman. * **Voorkeur:** Met "voorkeur" wordt de anciënniteit of het recht op een specifieke vaste standplaats bedoeld. In het gereguleerde marktsysteem was (en is) het behoud van deze rechten cruciaal voor de broodwinning. * **Inhoud:** De ambtenaar adviseert positief op het verzoek van de heer Reinhart om zijn rechten te behouden ondanks zijn afwezigheid door ziekte. De voorwaarde die gesteld wordt, is het overleggen van een officieel bewijsstuk in de vorm van een doktersverklaring. * **Stijl:** Het taalgebruik is formeel en bondig, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. De afkorting "m. i." staat voor "mijns inziens".
Handgeschreven ambtelijk advies/memo.
* **Inhoud:** Het document betreft een ambtelijk advies over een standplaatsvergunning voor een patatbakker. De adviseur (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) staat positief tegenover de Noordermarkt, maar wijst het Mosplein af. * **Argumentatie:** De afwijzing voor het Mosplein is gebaseerd op ruimtegebrek ("geen bakplaats vrij") en de vrees voor overlast of conflicten met andere marktkooplieden ("klachten voorzie wanneer hij tusschen de stallen in geplaatst wordt"). Dit suggereert dat een frietkraam vanwege hitte, geur of drukte een specifieke, vrije plek nodig had. * **Taal en spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "tusschen", "adviseeren"). De term "patates-frites" duidt op de opkomst van deze snack in het Nederlandse straatbeeld in de jaren '30. * **Status:** De doorhaling van "Mosplein" in de derde regel van de hoofdtekst laat zien dat het advies tijdens het schrijven werd toegespitst op de resterende mogelijkheden.
Ambtelijke notitie / adviesbrief.
* **Kern van de zaak:** Het document bevat een positief advies aan de Inspecteur betreffende de aanvraag van marktkoopman P.J. Terpstra voor een vaste assistent op zijn standplaats (No. 109) aan het Maasplein. * **Argumentatie:** De schrijver voert aan dat Terpstra voorheen simpelweg een extra marktkraam (plaats) huurde om zo extra personeel bij zich te kunnen hebben. Vanwege de toegenomen drukte op de markt is het niet langer toegestaan om extra plaatsen in te nemen voor dit doel. Daarom wordt nu de formele weg bewandeld om een officiële assistent geregistreerd te krijgen. * **Toon:** De toon is zakelijk en adviserend ("is m.i [mijns inziens] geen bezwaar"). * **Paleografie:** Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws cursief schrift, goed leesbaar met kenmerkende lussen bij de 'p' en de 'g'.
Ambtelijk advies / Handgeschreven notitie
Het document is een formeel, maar beknopt advies met betrekking tot een standplaatsvergunning. De afkorting "M.i." staat voor "Mijns inziens". De kern van het bericht is dat de schrijver geen belemmeringen ziet voor het verlenen van een zogenaamde 'bakvergunning' op het Mosplein. De argumentatie is gebaseerd op de logistieke inrichting van de markt: de beoogde plek is dusdanig gesitueerd dat andere marktkooplieden niet gehinderd worden in hun werkzaamheden. Dit suggereert dat de schrijver ter plaatse bekend is met de situatie of een inspectie heeft uitgevoerd naar de ruimtelijke impact van de nieuwe kraam of wagen.
Ambtelijk advies / Administratieve notitie.
* **Inhoud:** Het document betreft een wijziging in een personele aanvraag. G. J. Terpstra (vermoedelijk een posthouder of stationschef, gezien de afkorting "pl. No 109" en de plaatsnaam Marssum) heeft een nieuwe assistent gekozen en vraagt om goedkeuring voor deze wijziging. * **Personeelsgegevens:** De kandidaat-assistent is G. A. van der Heyde. De datum die achter zijn naam staat (16/4 1914) is zeer waarschijnlijk zijn geboortedatum. Dit zou hem ten tijde van de aanvraag (december 1929) ongeveer 15 jaar oud maken, wat een gebruikelijke leeftijd was om als assistent of leerling te beginnen. * **Besluitvorming:** De schrijver van de notitie geeft een positief advies ("Mijnnerzijds is hiertegen geen bezwaar") aan de Inspecteur, die de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid heeft. * **Handschrift:** Een verzorgd, professioneel administratief cursief handschrift uit de vroege 20e eeuw.
Ambtelijk advies / briefkaart
* **Kernboodschap:** De schrijver adviseert negatief over een verzoek van A. Montesinos om zich te laten vervangen op zijn vaste marktplaats (plaats nr. 53 op het Mosplein). * **Argumentatie:** Het verzoek moet volgens de schrijver worden afgewezen omdat de aanvrager vermoedelijk fysiek weer in staat is ("waarschijnlijk zelf de markt weer kan bezoeken") om zijn handel te drijven. * **Alternatief:** Er wordt een compromis voorgesteld: indien het aangevraagde "zakenverlof" niet wordt gehonoreerd, mag de broer (J. Montesinos) wel op de markt staan, maar dan op een "losse plaats" in plaats van de vaste standplaats van A. Montesinos. * **Terminologie:** * *m.i.*: mijns inziens. * *pl No 53*: plaats nummer 53. * *zakenverlof*: verlof om afwezig te zijn van de marktplaats voor zakelijke redenen. * *losse plaats*: een dagplaats die per keer wordt toegewezen, in tegenstelling tot een vaste standplaats.
Ambtsverslag / Rapportage.
In dit korte rapport doet een controleur verslag van een overtreding door een vishandel ("Firma Mooijen") aan de Stadionweg in Amsterdam. De kern van de overtreding is het aan huis bezorgen van vis, wat blijkbaar in strijd was met de toenmalige verordeningen. De controleur onderbouwt zijn melding met twee punten: 1. **Directe waarneming:** Hij heeft een mand gezien met ongeveer 15 pakketjes met daarin onder andere snoekbaars en aal. 2. **Maatschappelijke onrust:** Hij refereert aan klachten van buurtbewoners. Deze bewoners zien dat er vis wordt binnengebracht in de winkel, maar krijgen vervolgens "nee" te horen als ze zelf iets willen kopen, terwijl de vis achter de schermen via bezorging aan bevoorrechte klanten verdwijnt. De opmerking "Naar ik meen mag er door een winkel geen visch worden bezorgd" duidt op de strenge distributiewetten die destijds van kracht waren om de schaarste te beheersen.
Handgeschreven controlebewijs of proces-verbaal van bevindingen.
Het document betreft een officiële verklaring van een controleur waarin wordt bevestigd dat drie specifieke kooplieden (H. Naas ter Voort, P.J. Overloop en B. Schaap) zijn gecontroleerd op de juistheid van hun gewichten. De uitkomst van de controle was positief ("Alles in orde bevonden"). De tekst is zakelijk en direct. Opvallend is de dubbele datering. De oorspronkelijke controle en ondertekening door de functionaris (mogelijk 'Mürg') vond plaats op 23 mei 1944. Ruim twee weken later, op 12 juni 1944, is het document 'gezien' (Gez.) door een andere instantie of afdeling, wat duidt op een administratieve afhandeling of archivering.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats VBNA zie v
Waterlooplein — standplaats —
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Prof.Ir.B.v.d.Burg, hoogleeraar Landbouw Hoogeschool Ir.Alph.Roebroek, Directeur-Generaal v.d.Landbouw. Notaris G.Sluis, penningmeester, giro no.22046.
# TRANSCRIPTIE [Linksboven, in stempelkader:] BIJBLAD VAN: M. -- No. 90/71 / 193 9 [Handgeschreven in stempel:] 29/12-'39 DOORGEZONDEN: [Rechtsboven, potlood:] 066 [Rechterzijde, handgeschreven notities:] mosplein Mr. Burg. Ter kennisneming? 29-12-39 [Onleesbare paraaf, mogelijk 'deRuiter'] 2/1 40 [Onleesbare paraaf, mogelijk 'Burg.'] Opbergen 3-1-'40 [Onleesbare paraaf] [Rechtsonder, handges...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 90/58/1 1939 DOORGEZONDEN: 18/10 - '39 [Handgeschreven tekst rechtsboven:] 611 a Hr. v Burg ter kennisneming afvoeren per 21/10/39 18-10-'39 de Boer [onderstreept] [Handgeschreven tekst middenrechts:] reeds afgewerkt. van soll. lijst. no. 463 opbergen. [Handtekening, vermoedelijk Slothouwer] [Gedrukte tekst linksonder:] Alg. Zaken Model ...
# TRANSCRIPTIE Gebr. M Berg. Vischhandel. Makkum. J. J. Valk. id Wartena. H. van der Heide id Elburg. Johs. Sterk. id Lemmer. A. van Triest en Zn Havenkade 25 Elburg. Gebr. L. en G. W. Hoeve Ellestraat 2 Elburg. J. Huis Hoekstraat 27 Spakenburg.
# TRANSCRIPTIE Burg: Voor nader onderzoek is aanwijzing adres [doorgehaald] vaker voor schuilpl. bij Bunt. [Midden rechts:] JHD 10/7 44 met Dir besproken met advies politie vereenigd neen! 11-7-'44 de Boer