Visser

Handgeschreven notitie / ambtelijk verslag van een klacht.

Het document is een korte, zakelijke notitie van een klacht ingediend door een winkelier genaamd Visser, woonachtig of gevestigd aan het Spreeuwenpark (Amsterdam-Noord). De klacht richt zich tegen een zekere Scheerman uit Castricum. De kern van de klacht is dat Scheerman drie keer per week groente uit Beverwijk aanvoert en deze verkoopt aan de "overzijde van het IJ". De term "overzijde" suggereert dat de handel plaatsvindt in de stad Amsterdam zelf (gezien vanaf Noord) of juist andersom. Onderaan de notitie staan drie punten die waarschijnlijk nog nader onderzocht of genoteerd moeten worden om de klacht hard te maken: de volledige naam, het provinciaal nummer van de auto (het toenmalige kenteken) en de namen van de winkeliers die als afnemer fungeren.

Handgeschreven verzoekbrief.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele maar eenvoudige stijl, typerend voor een burger die een verzoek indient bij een officiële instantie. De schrijver gebruikt de kenmerkende dubbele komma (,,) om een woord af te breken aan het einde van een regel. * **Inhoud:** De heer Visser is een aardappelkoopman op de Lindengrachtmarkt in Amsterdam. Hij verzoekt om toestemming voor zijn dochter om hem te helpen bij zijn kraam. * **Argumentatie:** 1. Zijn vrouw is fysiek of mentaal niet in staat hem te helpen ("te zwakzinnachtig" – een verouderde term voor zwakke zenuwen of geestelijke broosheid). 2. Hij beheert twee karren tegelijkertijd, wat logistiek lastig is. 3. De administratieve last van de distributiebonnen ("de bonnen van de aardappelen") is te complex om alleen te doen terwijl hij tussen twee karren heen en weer loopt. * **Handschrift:** Een duidelijk, rechtopstaand cursief handschrift dat goed leesbaar is.

Politie- of marktrapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **Taal en terminologie:** Het rapport is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands. Termen als "overkuier" (een Amsterdamse benaming voor een sjouwer of losser aan de markt of haven) en "H.h." (hectoliter, een toen gebruikelijke inhoudsmaat voor aardappelen) zijn specifiek voor deze context. * **De kern van de zaak:** Een overkuier (Klasen) herkent zijn gestolen aardappelen op de kar van twee collega's. De aardappelen zijn herkenbaar aan een specifieke blauwe markering. Na onderzoek door de controleur blijkt dat de verdachten meer geladen hebben dan waarvoor zij bonnen hadden. * **Bekentenis en motief:** De verdachten geven de diefstal toe. Hun verweer is opmerkelijk: zij claimen dat zij zelf eerder bestolen zijn ("eigenrichting" of compensatie-diefstal). * **Administratieve details:** Er wordt nauwkeurig verwezen naar legitimatienummers (Leg.), geboortedatums en adressen, wat essentieel was voor de handhaving tijdens de oorlogsjaren. De afkorting V.B.N.A. staat vermoedelijk voor het *Verkoop-Bureau voor Nederlandsche Aardappelen*.

Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notitie.

Het document is een verslag van een bespreking of een voorbereidende nota betreffende de logistiek van de "Tuindersaanvoer" in februari 1942. De kern van het probleem is de schaarste aan benzine als gevolg van de Duitse bezetting. De belangrijkste punten uit de analyse: 1. **Volume:** Er wordt een enorme piek in het transport verwacht tussen april en augustus, met name vanaf mei, waarbij 600.000 colli (collo/pakketten) per maand vervoerd moeten worden. 2. **Technisch:** Vanwege het benzinetekort wordt het "ombouwen" van auto's als de enige oplossing gezien. Dit verwijst naar de installatie van houtgasgeneratoren, die tijdens de oorlog gebruikelijk waren om voertuigen op hout of kolen te laten rijden. 3. **Economisch:** Er is een groot financieringsprobleem. De investering in het ombouwen moet binnen twee jaar worden terugverdiend, omdat de levensduur van de voertuigen (mogelijk door de zware generatoren of algemene slijtage/gebrek aan onderdelen) beperkt wordt geacht. 4. **Financieel:** De Middenstandsbanken zijn terughoudend met het verstrekken van krediet voor deze ombouw. Ze eisen de auto zelf als onderpand en hanteren een stevige rente van 7% met een korte looptijd van 2 jaar.

Handgeschreven ambtelijke notitie en conceptbrief.

Het document is een typisch voorbeeld van een interne administratieve afhandeling. Het bestaat uit drie delen: 1. **De besluitvorming:** Een leidinggevende of dossierbehandelaar stelt vast dat de schade vergoed moet worden op basis van een rapport van 'Stam'. Er wordt specifiek vermeld dat het bedrag niet uit 'het potje' (een specifiek budget of fonds) mag komen. 2. **De uitvoering:** Er wordt een instructie gegeven aan de boekhouding en er is een concepttekst geschreven voor de brief aan de heer Visser. 3. **De evaluatie:** De onderste krabbel (waarschijnlijk gericht aan M. de Haan) duidt erop dat het incident aanleiding geeft tot procesverbetering om herhaling te voorkomen.

Getypt rapport van het Marktwezen.

* **Handhaving en controle:** Dit document illustreert de strikte regulering van de voedselvoorziening in bezet Amsterdam. De handel in vis, een schaars goed in 1943, mocht niet vrij plaatsvinden maar werd nauwlettend gevolgd door het 'Marktwezen' en de politie. * **Logistiek van schaarste:** De verkoop vindt plaats op centrale punten (Centraal Station) maar de distributie naar de consument (Albert Cuypmarkt, Lindengracht) gebeurt onder direct "politie-toezicht". Dit werd gedaan om zwarte handel te voorkomen en te zorgen dat de goederen de officiële markt bereikten tegen vastgestelde prijzen. * **Administratieve proces:** Het rapport toont de bureaucratische keten: een gebeurtenis op de 11e wordt op de 13e telefonisch gerapporteerd en op de 15e door een meerdere ('gezien') afgetekend.

Officiële brief / Kennisgeving.

Dit document is een formele kennisgeving aan een handelaar, de heer G.B. Visser, betreffende de intrekking van zijn toegangsrechten tot de Centrale Markt in Amsterdam. **Kernpunten:** * **De aanleiding:** De heer Visser is door de 'Inspecteur voor de Prijsbeheersching' schuldig bevonden aan het overtreden van de maximumprijzen. Dit duidt op prijsopdrijving of handel buiten de officiële prijsvoorschriften om. * **De straf:** De hoofdstraf is een gedwongen bedrijfssluiting van zes maanden, ingaande op 8 januari 1943 (de dag na dagtekening van de brief). * **De consequentie:** Als gevolg van deze sluiting wordt hem, op basis van het marktreglement (artikel 35 lid 3), de toegang tot het terrein van de Centrale Markt ontzegd. Zonder deze toegang was het voor een handelaar in die tijd vrijwel onmogelijk om legaal handel te drijven. * **Administratie:** De handgeschreven notities "Bedr Chef" (Bedrijfschef) en "Verzonden 7/1" zijn interne aantekeningen die bevestigen dat de brief is gezien door de leidinggevende en daadwerkelijk is gepost.

Verslag/Rapport van een ambtenaar of toezichthouder.

Het document is een formeel rapport over een conflict tijdens de visdistributie in de Wagenaarstraat (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de straatnaam en de structuur van het Marktwezen). **Kernpunten van het incident:** 1. **Aanleiding:** Een onbekende man weigert de hem toegewezen (kleine) vis en probeert zelf een kar met grotere vis uit te kiezen. 2. **Handhaving:** De rapporteur houdt zich strikt aan de regels: klanten mogen niet zelf uitzoeken, maar moeten kopen bij de toegewezen kar. 3. **Dreigement:** De ontevreden klant uit een politiek geladen dreigement: hij zal de volgende week terugkomen met de **W.A.** (de *Weerbaarheidsafdeling*, de paramilitaire tak van de NSB). Dit duidt erop dat de man dacht macht te kunnen uitoefenen via collaborerende instanties. 4. **Wederlegging:** De rapporteur weerlegt de beschuldiging van de man (dat deze al urenlang onregelmatigheden zag) met feiten over de aankomsttijd van de viskarren. 5. **Getuige:** De heer Visser van de 'Volksdienst' (de Nederlandsche Volksdienst, een nationaalsocialistische hulporganisatie) wordt opgevoerd als getuige die de kant van de rapporteur kiest.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekeningen in de bovenmarge:] *15/1 43 Visser is als winkelier in versche visch in de verdeeling opgenomen. Voorloopig aan 't werk. en vonnis afwacht v. 4 maanden.* *15/1 6 gewest 1 c [stempel: W]* *Koopen van visch buiten de verdeeling en boven max. prijs* **AFSCHRIFT** **R A P P O R T** den 10 Februari 1943 contrôleur: H. Smakman J. Rechsteiner badge No. 745 -...

# TRANSCRIPTIE ```text R O O K E R S . Lijst van kleinhandelaren met vergunning voor het be- en ver- werken van visch. ________________________________________________________________________________ NAAM ADRES WOONPLAATS _________________________________________________________...

# TRANSCRIPTIE No. 466/15/18 M. 1943 22/5 [handgeschreven] Aan den Secretaris der Nederlandsche Visscherijcentrale, _'s-G_R_A_V_E_N_H_A_G_E_ L.M. 55/8 12 Mei '43 **17 Mei 1943.** -1943- 12710 J.Z./Gr. uitsluiting vischverdeeling K.Visser. In antwoord op Uw schrijven van 12 Mei j.l., No. 12710 J.Z./Gr bericht ik U het volgende. Kl.Visser is, wegens het koopen van visch buiten den afslag hier te...

# TRANSCRIPTIE *Extra* VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, L E I D E N . 46A/59/2 M. 7 December 1940. W.P.Holswilder. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschreven als visc...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven paraaf/naam bovenaan: *Uvranden ?*] VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, <u>L E I D E N</u> . 464/59/2 M. 7 December 1940. <u>W.P.Holswilder.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschrev...