A. Goldbohm

Getypte lijst met namen en adressen.

* **Sector:** De lijst is overduidelijk gerelateerd aan de visserijsector. Dit blijkt uit de locaties (vissersplaatsen zoals IJmuiden, Scheveningen, Katwijk, Arnemuiden en Zoutkamp) en specifieke straatnamen of adressen zoals "Rijksvischhal", "Trawlerkade", "Loggerstraat" en "Vissershavenweg". * **Geografie:** De lijst beslaat de gehele Nederlandse kustlijn, van Zeeland (Breskens, Arnemuiden) via Zuid- en Noord-Holland (Scheveningen, IJmuiden, Den Helder) tot Friesland en Groningen (Makkum, Harlingen, Zoutkamp). * **Structuur:** Het document is een uittreksel of een deel van een grotere adreslijst, geordend op de beginletter van de achternaam of bedrijfsnaam (A t/m H). Het gebruik van dubbele aanhalingstekens (ditto-tekens) wijst op een efficiënte administratieve verwerking.

Getypte namenlijst op papier.

Dit document is een administratieve lijst van 123 groothandelaren in vis. De lijst is opgesteld op een schrijfmachine. Wat opvalt, zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op een actieve status- of controlefunctie: * **Vinkjes:** Een groot aantal namen aan de linkerkant (voornamelijk in de eerste kolom en sporadisch in de tweede) is voorzien van een handgeschreven vinkje. * **Rode strepen:** Achter veel namen staat een dikke, horizontale rode streep of stip. Deze markeringen lijken selectief te zijn aangebracht, wat suggereert dat deze handelaren een specifieke status hadden of al waren afgehandeld in een proces. * **Inhoud:** De lijst bevat bekende namen uit de IJmuidense viswereld (zoals Osendarp, Van der Zee, en diverse 'Prinsen' en 'Vissers'). De toevoegingen tussen haakjes bij sommige nummers (bijv. 102: K. Visser) duiden op naamswijzigingen of overnames. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont vouwen en verkleuring, passend bij een werkdocument dat intensief is gebruikt.

Zakelijke brief op briefpapier van de afzender.

* **Inhoud:** De brief betreft een zakelijk geschil over de sortering van een kist schol. De afzender (Goldbohm) houdt vol dat zij Schol III (een grotere en dus duurdere sortering) hebben geleverd, terwijl de ontvanger (de visafslag) blijkbaar meent dat het Schol IV betrof op basis van een 'houtje' (merkje op de kist). Goldbohm verwijst naar eerdere afspraken over controleprocedures. * **Formele aspecten:** Het document is een typisch voorbeeld van administratieve afhandeling. De talrijke handgeschreven kanttekeningen tonen het interne proces bij de Gemeentelijke Visafslag Amsterdam. Er is sprake van interne rapportage door een zekere 'Huisman'. * **Toon:** De toon is beleefd doch beslist zakelijk ("wat wy betwyfelen"). De handgeschreven opmerking van een superieur bij de afslag is pragmatisch: hij adviseert om bij de kleinhandelaren (winkeliers) na te vragen wat ze daadwerkelijk hebben ontvangen, aangezien Goldbohm bekend staat als een betrouwbare partij.

Zakelijke brief / reclamatie.

Het document betreft een zakelijk geschil over de afwikkeling van een partij vis. De firma Goldbohm uit IJmuiden maakt bezwaar tegen een ontvangen afrekening van de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam. De kern van de klacht is een administratieve discrepantie in gewichten en categorieën: * **Verzonden:** 262 kg Schol III en 78 kg Schol IV. * **Afgerekend:** 203 kg Schol III en 133 kg Schol IV. De handgeschreven notities in de marge lijken interne controles of berekeningen te zijn (mogelijk van de ontvanger bij de afslag of een latere controleur). Er wordt verwezen naar een prijs van f 0,59 per kilo en de conclusie dat de nota "niet juist" is en er "foutje[s] in" zitten. De getallen in de marge (zoals 1x49, 1x55) verwijzen vermoedelijk naar de inhoud van individuele kisten vis.

Zakelijke briefkaart (onbeschreven voorzijde).

Het document is een ongebruikte briefkaart van de firma A. Goldbohm uit IJmuiden. De vormgeving is typisch voor de vroege 20e eeuw, met een nadruk op zakelijke transparantie door het vermelden van bankgegevens, postchequerekeningen en telegrafische informatie. Opvallende details: * **Spelling:** De spelling "Zeevisch" (met de oude 'ch') wijst op een datering van vóór de spellinghervorming van Marchant (medio jaren '30). * **Typografie:** Er wordt gebruikgemaakt van een strakke schreefletter (serif) voor de hoofdtekst en een moderne schreefloze letter (sans-serif) voor de adresregels. * **Telegrafie:** Het telegramadres "DAFINO" is een zogenaamd 'verkort adres', bedoeld om kosten te besparen bij het versturen van telegrammen.

Briefkaart (zakelijk briefhoofd).

* **Grafische elementen:** Het logo linksboven toont een drie-bladige bloem (mogelijk een tulp) met de letters A en G, wat staat voor de oprichter A. Goldbohm. De vormgeving is typisch voor de vroege tot midden-20e eeuw. * **Orthografie:** Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (zoals "Zeevisch" met -ch), wat wijst op een document van vóór de spellinghervorming van 1947, hoewel bedrijven dergelijke spelling vaak langer aanhielden in hun handelsnaam. * **Communicatie:** Het vermelden van een "Telegramadres" (DAFINO) en een "intercomm." (intercommunaal) telefoonnummer duidt op een bedrijf dat op nationale of internationale schaal opereerde vanuit de haven van IJmuiden. * **Financiële gegevens:** De vermelding van de "Twentsche Bank N.V." helpt bij de datering; deze bank fuseerde in 1964 met de Nederlandsche Handel-Maatschappij tot de Algemene Bank Nederland (ABN).

Bedrijfsenveloppe.

Deze enveloppe getuigt van de zakelijke correspondentie binnen de visserijsector tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het briefhoofd is opvallend tweetalig, waarbij de Duitse term "Seefischgrosshandlung" en "Fernanschluss" (telefoonaansluiting) prominent aanwezig zijn. Dit wijst op de invloed van de Duitse bezetter op de formele bedrijfsvoering en communicatie in die periode. De afzender, de firma A. Goldbohm uit IJmuiden, profileert zich als agentuur voor stoomvissers en groothandel in verse en gezouten haring. De enveloppe is geadresseerd aan de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam, wat duidt op een logistieke of administratieve uitwisseling tussen de haven van IJmuiden en de afzetmarkt in de hoofdstad. Het poststempel van Amsterdam-Centraal Station en de postzegel van de serie 'Legioenzegels' of een standaard bezettingsuitgifte (met de opdruk 'Nederland' en het cijfer) bevestigen de datering in het midden van de oorlogsjaren.

Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie voor het archief).

De brief betreft een zakelijk geschil over de kwaliteitsclassificatie van een levering vis (schol). De ontvanger, de heer Goldbohm, had middels een briefkaart geprotesteerd tegen de geleverde kwaliteit of de facturatie daarvan. De directeur stelt na onderzoek dat de vis "kwaliteit IV" was en niet "kwaliteit III". In de vishandel is kwaliteit IV lager dan kwaliteit III, wat duidt op een prijsverschil of een fout in de administratie van de koper. Cruciaal bewijsstuk in dit onderzoek is het "houtje" aan de mand; dit verwijst naar de traditionele methode waarbij houten labels aan vismanden werden bevestigd om sortering en kwaliteit aan te geven. De toon is zakelijk en beslist, eindigend met een beleefdheidsharmonisatie voor een opgelopen vertraging.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Het document is een ambtelijk rapport uit de Tweede Wereldoorlog (1943) betreffende een partij bederfelijke waar (vis). Controleur G. Huisman rapporteert dat één kist vis van de leverancier A. Goldbohm in zo'n slechte staat verkeerde dat deze direct ("hedenmiddag") verkocht moest worden op last van de keurmeester. De ambtelijke afhandeling vertoont echter frictie. Een superieur (mogelijk de Inspecteur van het Marktwezen) stelt in de kantlijn zeer kritische vragen. De vragensteller zet vraagtekens bij de logica van het verslag: als de vis zo slecht was, waarom lijkt er dan een vertraging te zijn ("hoe kan visch tot volgenden dag moeten blijven staan?")? Ook wordt er gevraagd naar de bewijslast (proces-verbaal) en de locatie van de verkoop. Dit wijst op een strenge controle op de distributie van voedsel, waarbij men alert was op onregelmatigheden of mogelijke zwarte handel.

Handgeschreven ambtelijk rapport/memo.

Het document is een kort, zakelijk verslag van een kwaliteitscontrole op een partij vis. De kern van de melding is dat één specifieke kist vis, geleverd door de handelaar A. Goldbohm, in een dusdanig slechte conditie verkeerde dat uitstel van verkoop niet langer verantwoord was. Op advies van de keurmeester is de vis direct diezelfde middag nog verkocht door de betreffende commissie (waarschijnlijk de veilings- of marktcommissie). **Paleografische en taalkundige kenmerken:** * Het handschrift is een vlot, geoefend zakelijk schrift. * De spelling is vooroorlogs, te zien aan woorden als "visch" en "zoodanigen" (verbuiging van de naamval). * De afkorting **(w.g.)** staat voor "was getekend", wat erop wijst dat dit document een afschrift is van een origineel of een administratief concept dat nog verwerkt moest worden. * De kanttekening rechtsonder (**2x typen heden**) duidt op de administratieve urgentie; het rapport moest direct die dag nog in tweevoud worden uitgetypt voor de officiële verslaglegging.

Document

* **Berekeningsmethode**: De restitutie bedraagt exact **2%** van het hoofdbedrag ("Bedrag waarover restitutie loopt"). Er wordt consequent afgerond naar de dichtstbijzijnde cent (bijv. 2% van 19,25 is 0,385, wat 0,39 wordt). * **Geografie**: De namen en locaties (IJmuiden, Amsterdam) wijzen sterk op een register gerelateerd aan de visserijsector of visafslag. Namen als *Korving*, *Prins*, *Groen* en *Zwaan* zijn typische IJmuidense vissersfamilies. * **Administratie**: De rechterkolom ("Totaal uit te betalen bedrag") vormt de som van de verschillende kwitanties per individu of firma. Onderaan de pagina zijn de kolommen correct getotaliseerd (4011,43 en 80,35).

Zakelijke brief (doorslag van een verzonden bericht).

Deze brief betreft een zakelijk geschil over emballage in de visserijsector. De firma Goldbohm, een groothandel in zeevis uit IJmuiden, heeft een rekening (nota) van 22,50 gulden gestuurd voor drie vermiste lege viskisten. De directeur van de instelling (waarschijnlijk een visafslag waar Goldbohm vis kocht) reageert hierop door te stellen dat er geen leeg 'fust' (verpakking) is achtergebleven. Hij wijst erop dat lege kisten standaard via de vaste vervoerder, Wagenaar, worden teruggestuurd. De afzender toont zich bereid de zaak verder te onderzoeken, mits Goldbohm kan specificeren bij welke zending het precies is misgegaan.

Administratieve lijst van gewichtscontroles (steekproeven) op partijen zeevis.

Het document is een register van kwaliteits- of gewichtscontroles, aangeduid als "steekproeven". Per datum wordt een naam genoteerd (waarschijnlijk de visser of handelaar), gevolgd door een specificatie van de partij: * **Aantal/Eenheid:** De getallen na de 'x' lijken te verwijzen naar het aantal vissen per kist of eenheid. * **Vissoort:** Genoemd worden schol, kabeljauw, bot en schar. * **Sortering:** De Romeinse cijfers (I, II, III) geven de grootteklasse of kwaliteitsklasse van de vis aan. * **Gewicht:** In de rechterkolom staat het gecontroleerde gewicht in kilogrammen. Opvallend is dat het gewicht bijna consequent 1 kg hoger ligt dan het ronde getal van de telling (bijv. 50 stuks weegt 51 kg), wat kan duiden op een standaardgewicht inclusief de verpakking (tara) of een vaste marge. De blauwe markeringen bij de post van 28 februari wijzen op afwijkingen die door de controleur zijn geconstateerd: bij de laatste regel van de schol is het gewicht (68 kg) lager dan het aantal (69), wat afwijkt van de eerdere trend.

Handgeschreven administratieve notitie / leveringsbon.

Het document is een overzicht van de verdeling of verkoop van vis (schol en schar) op 17 februari 1944. De visserijterminologie is specifiek: "Schol II" en "Schol III" duiden op de sorteringsgrootte (sortering II zijn middelgrote vissen, III zijn kleinere). "Schar" is een verwante platvissoort. De kolommen tonen waarschijnlijk: 1. **Naam** van de afnemer of ontvanger. 2. **Aantal eenheden** (kisten) x een standaardgewicht of prijsfactor (50). 3. **Soort vis** en kwaliteit/sortering. 4. **Totaal gewicht** in kilogrammen (k.g.). Opvallend zijn de variaties in het eindgewicht (bijv. 49 k.g. en 51 k.g.), wat wijst op de netto-inhoud van de geleverde kisten. De ondertekening door "Hein" en de latere krabbel "door controle" suggereren een administratieve verwerking binnen een grotere organisatie of een officieel controlemechanisme tijdens de bezetting.

# TRANSCRIPTIE *onderwerp:* K.A. Goldstein. 46a/36/1 [in rode inkt] Afd Insp. Prijsbeheersching Hiermede verzoek ik U beleefd mij te willen mededeelen of gedurende de laatste weken, wegens overtreding der prijsvoorschriften, proces-verbaal is op- gemaakt tegen den marktkoopman in visch K.A. Goldstein, geb. 15.6.1903, wonende [onderaan rechts, paraaf:] v.d. G. [onderaan links:] Haas

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven rapport/ambtelijke correspondentie. * **Datum:** 23 november 1939 (gebaseerd op het stempel "M. 1939" en de handgeschreven toevoeging "23/11"). * **Betrokken personen:** H. Goldberg (koopman), W.C. Klouth (koopman), De Heer Inspecteur (geadresseerde). * **Locatie:** Amsterdam (Amstelveld, Nw. Kerkstraat). * **Onderwerp:** Controle op de...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een getypte brief. * **Datum:** 28 november 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer H. Goldberg, Nieuwe Kerkstraat 109, Amsterdam-Centrum. * **Referentienummers:** VP/DV. en 27/127/2 M. * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven aantekeningen in de bovenmarge ("ten fr...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktinspectie). * **Datum:** 19 november 1939. * **Afzender:** Hessel Goldberg (geboren 11 maart 1897), wonende aan de Nieuwe Kerkstraat 209, Amsterdam. * **Locatie:** Amsterdam. * **Kenmerken:** Voorzien van een paars administratief stempel bovenaan ("№ 27/127/1 M. 193...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte officiële brief (doorslag/kopie). * **Datum:** 13 augustus 1941. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Markt- of Handelsdienst). * **Geadresseerde:** B.C. Schlebaum, Van Bossestraat 39 II, Amsterdam-West. * **Kenmerk:** 53/54/2 M.