A.J. van Rijsbergen

Getypte brief of ambtelijk rapport (mogelijk een doorslag).

Het document bevat de persoonsgegevens van vier mannen (Polstra, Zwarts, Pietersen en Zwaan), inclusief geboortedata, adressen in Amsterdam-Oost en hun gezinssituatie. Het tweede deel van de tekst is historisch zeer relevant. Het meldt dat de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) de firma A.J. van Rijsbergen "Imex" uit IJmuiden heeft aangewezen als *Verwalter* (beheerder) voor zeven Joodse vishandelszaken. J.A. Muller uit Amsterdam wordt genoemd als de plaatsvervanger ter plaatse. De expliciete opmerking dat Muller en zijn personeel pas ná de Duitse inval (9 mei 1940) als vishandelaren in Amsterdam zijn gaan werken, duidt erop dat zij door de bezetter naar voren zijn geschoven om de Joodse handel over te nemen.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

In deze brief reageert een onbekende instantie (waarschijnlijk een overheidsorgaan of een administratief bureau gerelateerd aan de visserij of voedselvoorziening) op een verzoek om informatie van de heer Van Rijsbergen uit Driehuis. Het verzoek betreft gegevens over de aanvoer van vis door bepaalde firma's via de firma Hartog Wijnschenk. De waarnemend directeur wijst het verzoek af op twee gronden: 1. **Werklast:** De omvang van de werkzaamheden laat het niet toe de gevraagde gegevens te verzamelen. 2. **Informatiegebrek:** De administratie van de afzender beschikt blijkbaar niet over volledige gegevens over welke firma's hun vis via de genoemde firma Hartog Wijnschenk aanleveren. De toon van de brief is formeel en bureaucratisch, kenmerkend voor correspondentie uit die periode.

Getypte brief (herinnering/rappèl).

* **Doel:** De brief is een formele herinnering (rappèl) aan een schrijven van 15 november 1942. Van Rijsbergen verzoekt om een "opgave" (informatie of een financieel overzicht). * **Functie afzender:** De afzender is een "bewindvoerder". In de context van 1942 kan dit duiden op een door de bezetter aangestelde beheerder van een (vaak Joods) bedrijf of vermogen, hoewel het ook een reguliere juridische aanstelling kan betreffen. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "Antwoord reeds verzonden" geeft aan dat de brief bij aankomst op de Gemeentelijke Vischafslag direct is verwerkt en dat er geconstateerd is dat de gevraagde informatie al onderweg was.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en handtekening.

Dit document is een zakelijke correspondentie uit de bezettingstijd (Tweede Wereldoorlog) betreffende de distributie van visvoorraden in Amsterdam. De afzender, A.J. van Rijsbergen, treedt op als "Bewindvoerder". De kern van de brief is de administratieve afhandeling van vis-toewijzingen voor drie specifieke winkels: Elkan Peper, M. Wijnschenk en S. Goudeketting. Cruciaal in de tekst is de term **"geariseerde winkels"**. De schrijver meldt dat deze winkels nog *niet* geariseerd zijn en verzoekt de toewijzingen voorlopig op naam van een "Heer Muller" te zetten. Dit duidt op het proces van onteigening van Joodse bedrijven door de bezetter. De drie genoemde namen zijn typisch Joods-Amsterdamse namen uit de vis- en marktsector.

Zakelijke correspondentie / Brief.

* **Kernboodschap:** De schrijver, A.J. van Rijsbergen, verzoekt in zijn hoedanigheid van "bewindvoerder" om de vis-toewijzingen (rantsoenen) van zeven specifieke Amsterdamse vishandels voortaan op zijn eigen naam te stellen in plaats van op naam van de individuele zaken. * **Administratieve sporen:** De brief bevat handgeschreven namen in de kantlijn (o.a. K. Brenke, J.A. Muller). Dit zijn waarschijnlijk de namen van de feitelijke bedrijfsleiders of contactpersonen die door de vismarkt-administratie aan deze dossiers werden gekoppeld. Het stempel linksboven duidt op de formele registratie door de ontvanger op 9 april 1942. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "bewindvoerder" in april 1942 is een directe indicatie van de economische uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. De genoemde firma's hebben veelal Joodse eigenaren (Drukker, Goudeketting, Wijnschenk, Peper, Biet).

Zakelijke brief / ambtelijke correspondentie.

Deze brief is een administratieve bevestiging van toegewezen quota voor visserijproducten. De ontvanger, de heer Van Rijsbergen uit de havenstad IJmuiden, krijgt bericht over de status van "de zaak van Locher" (waarschijnlijk een bedrijf of handelsrelatie). Er wordt specifiek melding gemaakt van toewijzingen voor zoetwatervis, aal (paling) en gepelde garnalen op de zogenaamde "verdeellijsten". Het taalgebruik is formeel en bondig, typisch voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Zakelijke brief (geleidebrief) met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een formeel administratief schrijven. De afzender, A.J. van Rijsbergen, informeert de directie van de Centrale Markthallen dat er een kopie van een brief aan de "Nederlandsche Visscherijcentrale" (NVC) is bijgevoegd. De handgeschreven rode aantekening is cruciaal voor de reconstructie van de interne gang van zaken bij de Markthallen. Het noteert een actie van een medewerker (waarschijnlijk de heer Baarsvoort) op 18 november. De conclusie van de interne notitie op 23 november is dat er gewacht moet worden op een formeel bericht van de Visscherijcentrale voordat de kwestie kan worden afgehandeld. De stempels en referentienummers (zoals de '46H' in blauw potlood) wijzen op een strikte dossiervorming en archivering.

Getypte brief op grijsachtig papier.

* **Inhoud:** De brief is een dringende oproep aan de heer Van Rijsbergen of een zekere heer Gouda om zich te melden bij het kantoor van de directeur in Amsterdam-West. Er wordt expliciet verwezen naar eerdere telefonische pogingen om contact te leggen, wat duidt op een zekere urgentie of volharding van de kant van de afzender. * **Taal en Stijl:** Het taalgebruik is formeel en ambtelijk ("verzoek ik U", "zoo spoedig mogelijk", "zich te vervoegen") in de destijds geldende spelling. * **Handgeschreven notities:** De toevoeging "Woont Thuis" onderaan is opvallend. Dit suggereert dat er een verificatie van de verblijfplaats heeft plaatsgevonden. De overige cijfers en de afkorting "Kliso" lijken administratieve codes.

Getypte brief (doorslag/kopie) op officieel papier.

Deze brief vormt een administratieve weergave van de manier waarop de visdetailhandel in bezet Amsterdam werd gereguleerd. De kern van de zaak is de poging van de firma "Imex" (onder leiding van A.J. van Rijsbergen) om haar invloed uit te breiden. * **De rol van Imex:** Imex fungeerde als beheerder van zeven geconfisqueerde Joodse viswinkels. De brief bevestigt dat dit gebeurde "in opdracht der Duitsche Autoriteiten". Dit wijst erop dat Imex optrad als een soort *Verwalter*-entiteit voor 'ge-aryaniseerd' Joods bezit. * **Het conflict:** Imex wilde blijkbaar ook de controle verkrijgen over de viswinkel van Savelberg. De schrijver van de brief merkt echter scherp op dat Savelberg geen Jood is en dat zijn zaak al voor de gedwongen concentratie van Joodse zaken gesloten was. * **Gemeentelijk weerwoord:** De Amsterdamse gemeente verzet zich tegen de uitbreiding van Imex. De argumentatie is niet gebaseerd op morele bezwaren tegen de onteigening van Joods bezit, maar op economisch-administratieve gronden: men wil voorkomen dat Imex een monopolie ("vischconcern") krijgt over de gehele Amsterdamse visdetailhandel. * **Locaties:** Er worden specifieke Amsterdamse locaties genoemd: het Amstelveld (zaak van Drukker) en de Utrechtschestraat (zaak van Savelberg).

Getypte brief (doorslag/kopie)

* **Inhoud:** Het betreft een korte, zakelijke ontvangstbevestiging. De afzender reageert op een schrijven van 1 april 1943 over visquota ("Fischkontingente") voor de firma A.J. van Rijsbergen. De zaak is ter besluitvorming doorgeleid naar de gemeentelijke administratie. * **Toon en taal:** De brief is opgesteld in formeel-ambtelijk Duits, zoals gebruikelijk was in de communicatie met de bezettingsautoriteiten. * **Locatie:** De ontvanger is gevestigd aan het Museumplein 19 te Amsterdam. Dit plein was tijdens de bezetting een brandpunt van de Duitse administratie; diverse villa's en gebouwen waren gevorderd door Duitse instanties.

Doorslag van een officiële brief (archiefstuk).

De brief is een korte, zakelijke ontvangstbevestiging. De afzender (een ongenoemde directeur, vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke afdeling) bevestigt de ontvangst van een schrijven van 1 april 1943. Het onderwerp van de correspondentie betreft "Fischkontingente" (visquota) voor de firma A.J. van Rijsbergen. De afzender meldt dat de kwestie is voorgelegd aan het gemeentebestuur (*Gemeinde-Verwaltung*) met het verzoek om een spoedige beslissing. De ontvanger, A. Gombault, was werkzaam als economisch referent bij het bureau van de Duitse *Beauftragte* (gevolmachtigde) voor de stad Amsterdam. Gedurende deze periode (1941-1944) was Hans Böhmcker de *Beauftragte*.

Officiële brief/verordening van het nazi-bestuur.

Dit document is een direct bewijs van de administratieve "ontjoodsing" (Entjudung) van het economische leven in Amsterdam tijdens de bezetting. * **Systematische roof:** De brief geeft toestemming aan een zogeheten *Verwalter* (bewindvoerder), A.J. van Rijsbergen uit Driehuis, om verschillende bedrijven te fuseren of te verplaatsen. In de praktijk betekende dit dat de oorspronkelijke Joodse eigenaren hun zeggenschap en bezit volledig kwijt waren. * **Identificatie van Joodse bedrijven:** De namen van de genoemde eigenaren (Drukker, Peper, Goudeketting, Wijnschenk, Levie Biet) laten er geen twijfel over bestaan dat dit Joodse ondernemingen betreft. * **Concentratie:** De nazi-bureaucratie dwong kleine, verspreide Joodse winkels en groothandels (met name in de vissector) om samen te klonteren op slechts twee locaties: Amstelveld 7 en Utrechtsestraat 73. Dit vergemakkelijkte de controle en de uiteindelijke liquidatie of overname door "Ariërs". * **Economische overdracht:** Cruciaal is de instructie over de "Kontingente" (toewijzingen/quota). Hiermee werd sichergesteld dat de distributierechten voor schaarse goederen (zoals vis) behouden bleven voor het systeem, terwijl de oorspronkelijke ondernemers werden uitgeschakeld. * **Bureaucratische efficiëntie:** De handgeschreven notitie "spoed" en het feit dat de brief vier dagen na verzending al was verwerkt door de directie van de Centrale Markt, toont aan hoe voortvarend de onteigening werd uitgevoerd. ---

# TRANSCRIPTIE A F S C H R I F T . A.J. van Rijsbergen Telefoon 5720. Vondellaan 51, DRIEHUIS (N-H). 20 October 1943. Nederlandsche Visscherijcentrale, 2e Adelheidstraat 300, ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] A.J. van Rijsbergen. Vondellaan 51. <u>DRIEHUIS.</u> [Paars stempel met handgeschreven toevoeging] № 46 A/075/3 M. 1942 1/2 [Rechtsboven] Driehuis, den 30. November 1942. [Adres ontvanger, midden] Den Heer Directeur van de Gemeentelijke Vischafslag. <u>AMSTERDAM.</u> ============ [Inhoud] Mijnheer, Onder...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een zakelijke brief (klacht). * **Datum:** 8 november 1943. * **Afzender:** A.J. van Rijsbergen (Vondellaan 51, Driehuis N.H.), namens de firma H. Wijnschenk. * **Geadresseerde:** Nederlandsche Visscherijcentrale, 2e Adelheidstraat 300, 's-Gravenhage. * **Onderwerp:** Klacht over de onrechtmatige verdeling van vis en garnalen op de Amst...

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** A. J. van Rijsbergen, Vondellaan 51, Driehuis N.H. * **Geadresseerde:** Nederlandsche Visscherijcentrale, 2e Adelheidstraat 300, 's-Gravenhage. * **Datum:** Amsterdam, 8 november 1943. * **Onderwerp:** Klacht over de gang van zaken bij de Amsterdamsche visafslag (onrechtmatige verdeling van vis). * **Kenmerken:** Getypte brief op briefpapier met gedrukte ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (herinnering/rappèl). * **Afzender:** A.J. van Rijsbergen, Bewindvoerder (Driehuis). * **Ontvanger:** Directeur van de Gemeentelijke Vischafslag (Amsterdam). * **Datum:** 30 november 1942. * **Kenmerken:** Voorzien van een paars stempel met referentienummer en een handgeschreven kanttekening in potlood/blauw. * **Referentienummer:** №...