B. Kuiper

Officieel rapport / Proces-verbaal van een marktcontroleur.

Dit handgeschreven rapport is een verslag van een opsporing van illegale handel (zwarte handel) op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam. De controleur, M. de Groot, observeert hoe B. Kuiper sperziebonen verkoopt vanaf een bakfiets, wat in strijd is met de reglementen. De verdachte probeert zich eruit te praten door te beweren dat hij slechts goederen aflevert, maar de getuigenis van een koper ontkracht dit: zij verklaart 21 gulden te hebben betaald. De administratieve afhandeling is zichtbaar in de latere toevoegingen: 1. **De straf:** Een ontzegging van 14 dagen toegang tot de markthallen. 2. **Doorverwijzing:** De zaak is gemeld bij de C.C.D. (Crisis Controle Dienst), de instantie die toezag op de naleving van de distributiewetten. 3. **Prijsbeheersing:** De notitie "afschrift Prijsbeh." duidt erop dat het dossier is gedeeld met het Bureau Prijsbeheersing, waarschijnlijk omdat de verkoopprijs van 21 gulden boven de vastgestelde maximumprijs lag.

Document

Dit handgeschreven rapport legt een vermoedelijke overtreding van de distributiewetten vast tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De overtreding:** B. Kuiper werd betrapt op het verkopen van schaarse goederen (bonen en specerijen) vanaf een bakfiets bij de markthallen. Hoewel hij probeert de situatie te verbloemen door te zeggen dat hij de goederen slechts "aflevert", getuigt een koper (Rust) dat hij zojuist 21 gulden heeft betaald voor specerijen. * **Controle:** De controleur vraagt naar de "toegangskaart", wat aangeeft dat de handel op die locatie strikt gereguleerd was. De vermelding van "kaartno 1605" duidt op een officiële registratie van de verdachte. * **Taal en spelling:** Het document hanteert de destijds gangbare spelling ("ondergeteekende", "koopers", "flesschen"). De toon is zakelijk en procedureel.

Dienstbrief / Rapportbegeleiding.

Dit document is een officiële correspondentie van de **Inspectie voor de Prijsbeheersching** in Amsterdam, gedateerd midden in de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is een melding van een overtreding: een zekere heer B. Kuiper heeft de vastgestelde maximumprijzen voor sperziebonen overschreden. **Belangrijke elementen:** 1. **Handhaving:** De inspectie heeft direct administratief opgetreden door de koper de toegang tot de **Centrale Markt** te ontzeggen. Dit was een zware sanctie voor handelaren in die tijd. 2. **Procedure:** De zaak wordt overgedragen voor "verdere behandeling", wat duidt op een juridisch of strafrechtelijk traject. 3. **Terminologie:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "spercieboonen", "contrôleur"). 4. **Administratie:** Het kenmerk "VB/Hb" en de handgeschreven aantekening "Verzonden 6/8" tonen de zorgvuldige archivering en procesgang binnen de overheidsdienst.

Handgeschreven ambtelijke notitie of rapportage-fragment.

De notitie doet verslag van een economisch delict gepleegd door B. Kuiper, woonachtig aan de Koninginneweg 120-III (vermoedelijk Amsterdam). De kernpunten zijn: * **Misbruik van bevoegdheid:** Kuiper had als erkend 'kooper' toegang tot de "C.B." (waarschijnlijk het Centraal Bureau voor de Veilingen), maar handelde buiten zijn boekje. * **Illegale handel:** Hij hield zich onbevoegd bezig met de groothandel in sperziebonen. * **Prijsopdrijving:** Hij verkocht de waren boven de wettelijk vastgestelde maximumprijzen (zwarte handel). * **Maatregelen:** De opsteller van het briefje (geparafeerd als 'Bm.') meldt dat Kuiper reeds voorlopig is gestraft en dat de zaak is overgedragen aan de Inspectie voor de Prijsbeheersching. De doorgestreepte term "drie maanden" onderaan suggereert een eerdere overweging voor een schorsingsduur.

Officiële kennisgeving/strafbeschikking.

Dit document is een officiële mededeling van een disciplinaire maatregel tegen een burger, de heer B. Kuiper. De kern van de brief is de ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam voor een periode van veertien dagen. * **Aanleiding:** Het "verstoren van de goede orde" op de markt op 1 augustus 1942. Wat dit concreet inhield (een ruzie, zwarte handel, of een politiek gemotiveerd incident), wordt niet gespecificeerd. * **Juridische grondslag:** Artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Straf:** Een toegangsverbod van twee weken, met terugwerkende kracht ingaand op de dag van het incident. * **Escalatie:** De waarnemend directeur heeft de zaak voorgelegd aan de burgemeester om te bepalen of een langduriger verbod (uitsluiting) noodzakelijk is. Dit duidt erop dat de overtreding als ernstig werd beschouwd.

Getypte brief (doorslag).

* **Kernboodschap:** De heer B. Kuiper krijgt een officieel marktverbod opgelegd voor de duur van veertien dagen wegens het verstoren van de orde op de Centrale Markt op 1 augustus 1942. * **Juridische basis:** De straf is gebaseerd op artikel 35 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Proces:** De straf gaat met terugwerkende kracht in (vanaf de dag van het incident). Daarnaast is er een escalatie naar de Burgemeester van Amsterdam om te bepalen of een definitieve of langdurige uitsluiting noodzakelijk is. * **Terminologie:** "wnd." staat voor waarnemend. De term "j.l." (jongstleden) geeft aan dat het incident in dezelfde maand plaatsvond. * **Annotatie:** Het handgeschreven woord "laten" is een archiefinstructie, waarschijnlijk duidend op het feit dat de zaak 'gelaten' (geklasseerd/gearchiveerd) kon worden na verzending.

Officiële brief/kennisgeving van het Gemeentebestuur van Amsterdam.

Dit document is een officiële strafmaatregel opgelegd door de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De heer B. Kuiper wordt gestraft voor overtredingen begaan op 1 augustus 1942 op de Centrale Markt. De overtredingen zijn tweeledig: het onbevoegd uitoefenen van groothandel (waarschijnlijk zonder de benodigde vergunningen of buiten de toegewezen handel om) en het overschrijden van de vastgestelde maximumprijzen. De oorspronkelijke uitsluiting van de markt voor 14 dagen, opgelegd door de Directeur van het Marktwezen, wordt door de burgemeester verzwaard en verlengd met drie maanden. Dit duidt op een streng handhavingsbeleid ten aanzien van de voedselvoorziening en handelstucht.

Afschrift van een verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De schrijver, B. Kuiper, verzoekt om strafvermindering na een schorsing (waarschijnlijk door het Marktwezen). Hij geeft toe bonen te hebben gekocht boven de vastgestelde prijs voor eigen gebruik ("inmaak") en een klein deel (3 zakken) te hebben doorverkocht aan een kennis met een minieme winst van 50 cent. Hij benadrukt dat dit niet voor commerciële doeleinden (klanten) was. * **Schrijfstijl:** De tekst bevat veel archaïsche spelfouten en grammaticaal incorrecte zinnen (bijv. "ddel" voor deel/deel ik mede, "beh" voor ben, "wareh" voor waren, "hab" voor heb). Dit duidt op een haastig geschreven brief of een schrijver die minder geoefend was in formele correspondentie. * **Fysieke staat:** Het document is een getypt afschrift op dun papier. Er is een gespiegeld stempel zichtbaar van "MARKTWEZEN AMSTERDAM", wat suggereert dat dit blad op een ander document heeft gelegen waarvan de inkt nog nat was, of dat het een doorslag is.

Document

In dit document adviseert een ambtenaar (of afdelingshoofd) over een ingediend bezwaar of schrijven van een "adressant" (een handelaar). De kernpunten zijn: * **Vergrijp:** De betrokkene heeft op 1 augustus 1942 op de Centrale Markt (C.M.) illegaal groothandel gedreven en de vastgestelde maximumprijzen overschreden (prijsopdrijving). * **Sanctie:** Als straf is hem voor drie maanden de toegang tot de markt ontzegd, lopende tot 14 november 1942. * **Advies:** De schrijver stelt dat de nieuwe brief van de handelaar geen nieuwe argumenten bevat. Gezien de ernst van de overtredingen wordt impliciet geadviseerd de straf te handhaven. Het document breekt af onderaan de pagina, maar de toon is duidelijk afwijzend.

Administratief register (lijst van sancties/ontzeggingen).

Het document is een overzicht van personen die wegens diverse vergrijpen zijn gesanctioneerd op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de bezettingsjaren. * **Delicten:** De meest voorkomende reden is 'diefstal'. Daarnaast worden 'overtreding prijsvoorschriften' (vaak gerelateerd aan zwarte handel), 'heling' en 'vervalsching van afslagbonnen' vermeld. * **Sancties:** De strafmaat lijkt vaak een ontzegging van de toegang tot de markt te zijn, ofwel voor een bepaalde periode (bijv. "1/6 - 13/12.42"), ofwel voor "onbepaalde tijd". * **Doorgestreepte tekst:** Enkele namen en data zijn doorgestreept, wat kan duiden op een herziening van de straf, het verstrijken van de termijn of een administratieve correctie. * **Terminologie:** De afkorting "v.a." staat voor "vanaf", "t/m" voor "tot en met", en "hs." voor "huis" (begane grond). "z.o.z." bij B.A.G. Smit suggereert dat er aanvullende informatie op de achterzijde van het blad staat.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De heer Kuiper, waarschijnlijk een kleine visdetailhandelaar uit Amsterdam-Noord, verzoekt een officiële instantie (waarschijnlijk het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening of de lokale distributiedienst) om toewijzing van gerookte en gestoomde vis. Voorheen kocht hij dit rechtstreeks in bij een grossier in IJmuiden, maar door de invoering van de distributiemaatregelen ("de verdeeling") tijdens de bezetting is deze directe inkoop niet meer toegestaan. * **Ambtelijke afhandeling:** De brief is geregistreerd op 26 september. Uit de krabbels onderaan blijkt dat er een afspraak of hoorzitting is gepland op 6 oktober 1942 ("Oproep geweest"). De ambtenaar (De Baey) heeft echter geconstateerd dat de aanvrager "niet verschenen!" is, wat waarschijnlijk leidde tot een afwijzing of opschorting van het verzoek. * **Taalgebruik:** Formeel en beknopt, kenmerkend voor zakelijke correspondentie uit die periode. De term "betrekken" wordt hier gebruikt in de betekenis van "inkopen".

Handgeschreven verzoekbrief.

* **Inhoud:** De schrijver, B. Kuiper, verzoekt om te worden opgenomen in de distributieketen van vis. Hij onderbouwt zijn verzoek met het feit dat hij al jarenlang als visventer werkzaam is. * **Handschrift en stijl:** Het handschrift is een vlot lopend, geoefend schrijfschrift. De taal bevat typische formuleringen uit die tijd, zoals "alsdat ik gaarne zag". * **Administratieve verwerking:** De notitie "Oproepen" rechtsboven suggereert dat de behandelend ambtenaar de opdracht gaf om de afzender uit te nodigen voor een gesprek of een controle. Het stempel onderaan geeft een dossiernummer en een datum (13 april 1942) aan.

Doorslag van een officiële, getypte brief.

Dit document is een zakelijke afwijzingsbrief betreffende een verzoek om toewijzing van zoetwatervis. De taal is formeel en bureaucratisch, kenmerkend voor overheidscommunicatie uit die tijd. De afwijzing is gebaseerd op een besluit van een speciaal door de "Visscherijcentrale" ingestelde commissie. De handgeschreven aantekening "Verzonden 21/4" bevestigt dat dit de archiefkopie is van een daadwerkelijk verzonden bericht. Opvallend is de typefout "door de door de" in de tweede regel van de hoofdtekst.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

Handgeschreven ambtelijke of administratieve notities op een gelinieerd blad (mogelijk uit een register of notitieblok).

Het document bevat besluitvorming over verschillende personen in het kader van handelsvergunningen of marktplaatsen: * **Loon v. Biesenbeek:** Een vakman (meubelmaker) die de overstap wil maken naar de handel. Hij heeft ervaring met het venten en "rooken" (waarschijnlijk vis of tabak). Zijn aanvraag wordt vooralsnog aangehouden. * **J. Coenna:** Een groenteventer wiens verzoek direct wordt afgewezen. * **B. Kuiper:** Actief als fruitventer in Zaandam. Zijn dossier is gekoppeld aan een "nieuw stelsel" (nieuwe regelgeving), wat suggereert dat er op dat moment een administratieve hervorming plaatsvond. * **J. Schenkenberg:** Deze persoon krijgt toestemming voor de verkoop van zoetwatervis en gerookte aal. Tevens wordt de mogelijkheid opengehouden hem te ondersteunen bij een haringstandplaats (*haringstpl.*).

Document

* **Handschrift:** Het betreft een geoefend, vlot cursief handschrift. * **Naam:** "B. J. Kuyper" is een veelvoorkomende Nederlandse naam. * **Adres:** "Ten Katestraat" verwijst naar een straat in Amsterdam (Kinkerbuurt), vernoemd naar de dichter J.J.L. ten Kate. De straat werd rond 1890 aangelegd, wat een *terminus post quem* (vroegst mogelijke datum) voor het document biedt. * **Afkorting:** De afkorting "pl." voor de straatnaam zou kunnen staan voor "plaats" of een administratieve aanduiding zijn van een klerk of archivaris. De horizontale lijn onder de tekst dient ter afsluiting of nadruk.

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

# TRANSCRIPTIE A/d Inspecteur Prijsbeh. Hierbij dezes heb ik de eer U afschrift te doen toekomen van een door den contr. M. O. Groot in mijn dienst opgemaakt rapport d.d. 1 Aug. jl. inzake overschrijding van vastprijzen van het artikel Spercie- boonen door den kooper B. Kuiper, Houtrijkstraat 120. Onder mede- deeling, dat Kuiper dezerzijds voor- loopig de toegang tot de C.M. is ontzegd, verzoek i...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Waaruit blijkt, dat B. Kuiper, wonende Koninginneweg 120 III, aan wie als kooper toegang tot de C.B. is verleend, zich aldus heeft schuldig gemaakt aan het onbevoegd uitoefenen van groothandel in sperzieboonen, waarbij eveneens overschrijding der maximumprijzen heeft plaats gevonden. Kuiper voorn. is dezerzijds voorloopig gestraft, terwijl aan de Inspectie voor de Prijsbeheersching ...

# TRANSCRIPTIE *Verzonden 9/7* den Heer Corn. Kuiper Wzn., te Noordscharwoude. 37/102/2 M 9 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw brief van 2 dezer deel ik U mede, dat ik bereid ben Uwe vestiging als grossier op de Centrale Markt opnieuw te overwegen. Ik verzoek U daarom, voor een nadere bespreking, een dezer dagen te mijnen kantore te willen komen, des voo...