H. Vierra

Ambtsbericht / Adviesnota betreffende een marktvergunning.

Dit document is een ambtelijk advies met betrekking tot een verzoek voor assistentie op een Amsterdamse marktplaats (plek 21 AC). Mevrouw H. Vierra-Polak wenst haar zestienjarige zoon, Barend Vierra, aan te stellen als assistent om hem het vak van fruitverkoper te leren. De adviserende ambtenaar ziet geen juridische of beleidsmatige hindernissen, aangezien dergelijke ontheffingen voor zestienjarigen vaker worden verleend. Opmerkelijk is de vermelding dat de persoonsgegevens van de zoon zijn geverifieerd aan de hand van het "trouwboekje", een gangbare praktijk voor identiteitsvaststelling in die tijd.

Getypte verzendlijst met handgeschreven annotaties op roze doorslagpapier.

* **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een sterke concentratie in de Joodse buurt (Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat), De Pijp (Govert Flinckstraat, Van der Helststraat, Albert Cuypstraat) en de Transvaalbuurt. * **Demografie:** Een aanzienlijk aantal namen op deze lijst is van Joodse origine (o.a. Appelboom, Groenteman, Drukker, Haringman, de Hond). * **Administratieve structuur:** De nummers 25/30/X duiden op een dossier- of kaartindex-systeem. De toevoeging "inw." bij M. Haringman betekent 'inwonend', wat aangeeft dat deze persoon een kamer huurde of bij een ander gezin inwoonde. * **Correctie:** De doorgehaalde regel (L. Speyer) suggereert dat de zending voor deze persoon is geannuleerd of dat de adresgegevens incorrect bleken tijdens het proces.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van een weduwe, H. Vierra Polak, aan de Amsterdamse Dienst der Marktwezen. Zij vraagt toestemming om op zaterdagen hulp te krijgen bij haar marktkraam aan de Albert Cuypstraat (ter hoogte van nummer 85). Als beoogd assistent noemt zij G. H. Tenninglo, wonende aan de Bernissestraat, en vermeldt zij zijn geboortedatum. De reden voor het verzoek is dat zij het werk alleen niet meer aan kan. De schrijfstijl is enigszins beknopt en bevat kleine grammaticale onregelmatigheden (zoals "gunstigaand. woord" en de doorhaling bij "(niet)").

Getypte brief (doorslag/kopie).

Deze korte, zakelijke brief is een officiële afwijzing van een verzoek dat door Henriëtte Vierra-Polak (de weduwe van H. Vierra) was ingediend op 16 augustus 1941. De kern van de afwijzing is dat mevrouw al over een vergunning beschikt voor de hulp ("assistentie") van haar zoon. De toon is strikt bureaucratisch en afstandelijk. De brief geeft inzicht in de verregaande mate waarin het dagelijks leven van burgers (in dit geval specifiek de Joodse burgers in Amsterdam) tijdens de bezetting gereguleerd was. Zelfs voor hulp in de huishouding of bijstand door familieleden waren officiële vergunningen nodig.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijfster, een weduwe genaamd H. Vierra-Polak, verzoekt om een uitstel van enkele weken voor het innemen van haar gereserveerde marktkraam (plaats nummer 172) in de Gaaspstraat. De opgegeven reden is dat er op dat moment nog geen fruit beschikbaar is voor de handel. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een zakelijke, beleefde en kernachtige stijl, typisch voor formele correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. * **Administratieve sporen:** De stempel bovenaan ("M. 1942") met het nummer "103/48/1" wijst op een formele registratie door de gemeentelijke administratie. De datum 15/5 in de marge geeft waarschijnlijk de datum van ontvangst of behandeling aan.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

Dit document is een formele administratieve mededeling aan een marktkraamhoudster, mevrouw de weduwe H. Vierra-Polak. Zij krijgt uitstel van haar verplichting om haar standplaats op de markt in de Gaaspstraat fysiek te bezetten tot 1 juli 1942. Opvallend is de bureaucratische strengheid: hoewel ze niet aanwezig hoeft te zijn, blijft de verplichting tot het wekelijks betalen van het 'marktgeld' onverkort van kracht. De brief is gedateerd tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze zakelijke maar beleefde brief verzoekt weduwe Henriëtte Vierra-Polak de autoriteiten (waarschijnlijk de marktmeester of de relevante afdeling van de gemeente Amsterdam) om uitstel voor het innemen van haar staanplaats op de markt in de Gaaspstraat. De reden die zij opgeeft is dat zij nog niet is opgenomen in een "combinatie", waardoor zij geen goederen ("handel") kan inkopen om te verkopen. Het handschrift is regelmatig en getuigt van een goede beheersing van de taal, passend bij de formele etiquette van die tijd. De afkorting "Gaaspstr." verwijst naar de markt in de Gaaspstraat in de Rivierenbuurt, een wijk waar destijds veel Joodse Amsterdammers woonden.

Handgeschreven brief (correspondentie)

In deze korte, zakelijke brief reageert een weduwe, H. Vierra Polak, op een schrijven van de autoriteiten (waarschijnlijk de marktinspectie, gezien de aantekening "Insp." en de term "marktgeld"). De brief dient als bewijs van betaling en een intentieverklaring voor de toekomst. De schrijfster geeft aan dat zij op maandag 16 februari 1942 een achterstand van vijf weken aan "marktgeld" heeft voldaan aan een zekere heer Bekkering. Zij belooft vanaf dat moment haar wekelijkse financiële verplichtingen na te komen. De taal is formeel ("19 dezer", "u schrijven"), wat gebruikelijk was voor ambtelijke correspondentie in die tijd, hoewel er kleine grammaticale slordigheden in zitten (zoals "u" in plaats van "uw").

Handgeschreven verzoekbrief.

In deze brief verzoekt de weduwe H. Vierra Polak om een uitstel van twee maanden voor de "plaats bezetting" van een pand aan de Gaaspstraat 172 in Amsterdam. De reden die zij opgeeft is opmerkelijk: "Daar er geen groenten en fruit is." Dit suggereert dat het pand aan de Gaaspstraat mogelijk een commerciële bestemming had (zoals een groentewinkel of een marktkraam-gebonden opslag) of dat de verhuizing/bezetting afhankelijk was van de handel in deze goederen. Gezien de schaarste tijdens de oorlogsjaren was de handel in verse producten uiterst problematisch. De afzender woont zelf in de 1e van der Helststraat, in de Pijp.

Doorslag van een officiële brief van de marktmeester/directeur van de markthandel.

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan mevrouw Vierra-Polak om haar marktplaats op de markt aan de Gaaspstraat gedurende twee maanden niet te bezetten. Er wordt echter expliciet bij vermeld dat de betalingsverplichting (het marktgeld) blijft bestaan en wekelijks voldaan moet worden. * **Terminologie:** "Dezer" verwijst naar de huidige maand (maart). "Na dato dezes" betekent vanaf de datum van dit schrijven. * **Geadresseerde:** De geadresseerde is Henriëtte Vierra-Polak (1894-1943), een weduwe woonachtig in de Pijp. De achternaam Polak duidt op een Joodse achtergrond, wat essentieel is voor de historische context van dit document.

Een handgeschreven register of lijst van mutaties betreffende marktkooplieden.

Het document is een administratief overzicht van kooplieden die in het voorjaar van 1943 zijn "afgevoerd" van de Amsterdamse markten. De lijst bevat kolommen voor persoonsgegevens (naam, geboortedatum), woonadres, de specifieke markt waar zij een standplaats hadden, de datum van de mutatie en het soort handelswaar. Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat** als marktlocatie. De markt in de Gaaspstraat werd in november 1941 door de bezetter aangewezen als een van de drie "Joodse markten" in Amsterdam (naast de Transvaalstraat en het Waterlooplein). Joodse kooplieden mochten vanaf dat moment alleen nog daar of op andere aangewezen plekken hun waren verkopen, en enkel aan een Joods publiek. De term "afgevoerd" in deze administratie duidt op het intrekken van de marktvergunning of het schrappen uit de registers.

Administratieve lijst van personen (waarschijnlijk Joodse Amsterdammers) die zijn "afgevoerd" of verplaatst.

Dit document is een administratieve lijst die de verplaatsing en deportatie van Joodse inwoners van Amsterdam vastlegt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele kernpunten: * **L. Gombault:** De titel verwijst naar "Hr. Gombault". Louis Gombault was een functionaris die betrokken was bij de administratie van geconfisqueerde Joodse bezittingen (mogelijk gelieerd aan de LIRO-bank of de Joodsche Raad). * **Bestemmingen:** Veel personen worden overgebracht naar locaties zoals de **Gaaspstraat** (waar een schoolgebouw werd gebruikt als verzamelplaats), **Waterlooplein** of **Joubertstraat**. Dit waren adressen in de aangewezen Joodse wijken of verzamelpunten voor transport. * **Afkortingen en termen:** * **"n. Dsl."**: Staat voor "naar Duitschland". In de context van 1943 was dit het eufemisme voor deportatie naar de vernietigingskampen via Westerbork of Vught. * **"wanbetaling"**: Dit duidt op het niet betalen van huur of belastingen, wat door de bezetter vaak als juridisch voorwendsel werd gebruikt om mensen uit hun huizen te zetten en te deporteren. * **"insluiting"**: Arrestatie of opsluiting. * **"overlijden"**: Eén persoon (S. Schnitzler) is geregistreerd als overleden op de aangegeven datum. * **De blauwe lijn:** De verticale kronkellijn over de data suggereert dat deze mutaties zijn verwerkt in een centraal register of dat de genoemde personen definitief "afgehandeld" (gedeporteerd) waren.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] *extra* VP/HG. den Heer W. Vierra, Jac.v.Lennepstraat 122 III, Amsterdam-West. Wijk 12. 27/70/2 M. 13 September 1940. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 29 Augustus jl. bericht ik U, dat dezerzijds tegen inwilliging van het daarin vervatte verzoek geen bezwaar bestaat, mits U er rekening mede houdt, dat U Waterman niet op diens marktplaats moogt vervang...

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE VD/HG. *Extra* [handgeschreven] Mw. de Wed. H. Vierra-Polak, Eerste van der Helststraat 40 II, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 14. 25/105/2 M. 22 September 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 Augustus jl. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan, daar U reeds vergunning voor assistentie van Uw zoon is verleend. De Directeur,

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE Mr. Witlaer [onderstreept]