G. Henger

Document

De tekst is geschreven in een vlot, cursief handschrift met donkere inkt. Er is gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (zie "menschen" met 'sch'), wat gebruikelijk was tot 1947. De zin bevat een grammaticale imperfectie ("weg moet sturen" in plaats van "moeten sturen"), wat wijst op een informele of haastig geschreven mededeling. De zinsconstructie "en gewacht zal hebben gehad" is een ongebruikelijke vorm van de voltooid toekomende tijd, mogelijk bedoeld om een langdurige wachttijd in het verleden te benadrukken vanuit een later standpunt. De term "verraat" in de tweede regel is ambigu; het kan duiden op "verraad" (in de steek laten) of een verschrijving zijn voor "verrast".

Document

Deze brief is een formele afwijzing van een verzoek om een extra toewijzing van levensmiddelen, specifiek gerookte aal (paling). De ontvanger, de heer Henger, had op 22 juni 1942 een verzoek hiertoe ingediend. De afzender stelt dat een speciale commissie van de "Vischerijcentrale" de aanvraag heeft onderzocht en negatief heeft beoordeeld. De brief is kort, zakelijk en ambtelijk van toon, kenmerkend voor de bureaucratische afhandeling van distributiezaken tijdens de oorlogsjaren.

Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefpapier met stempel.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands, maar bevat diverse grammaticale en spellingfouten (bijv. "heeft ik" in plaats van "heb ik", "gevestig bent" in plaats van "gevestigd ben"). Dit wijst erop dat de schrijver mogelijk een beperkte schoolopleiding genoot of fonetisch schreef. * **Inhoud:** De afzender, waarschijnlijk een winkelier of markthandelaar genaamd G. Henger, richt een verzoek aan een instantie (waarschijnlijk het Rijksbureau of de Crisiscontrole-dienst). Vanwege de oorlogssituatie en schaarste moest de handelaar blijkbaar kiezen in welke productgroep hij wilde handelen. Hij had gekozen voor groente en fruit, maar vraagt nu of hij daarnaast ook gerookte vis en gepelde garnalen mag verkopen, aangezien hij de zaak al vier jaar voert. * **Administratieve verwerking:** De rode streep door het woord "afwijzen" suggereert dat een aanvankelijk negatief besluit is herzien of dat er discussie over was ("m.i. com." zou kunnen staan voor "mijn inziens commissie").

Officiële brief/kennisgeving (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een afwijzing van een verzoek dat door de heer G. Henger op 3 augustus 1942 was ingediend. Hij had blijkbaar gevraagd om een toewijzing (vergunning of quotum) om gerookte vis en garnalen te mogen ontvangen/verhandelen. * **Besluitvorming:** De beslissing is genomen op basis van een onderzoek door een speciale commissie die door de "Visscherijcentrale" was ingesteld. * **Toon:** De toon is strikt formeel, zakelijk en bureaucratisch, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Uiterlijk:** Het betreft een doorslag op dun papier (typemachine), waarbij handgeschreven aantekeningen de verzending bevestigen.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing. De afzender reageert op een verzoek dat de heer Henger twee maanden eerder (19 november 1943) heeft ingediend. De aard van het verzoek wordt niet gespecificeerd, maar de beslissing is negatief: er kan niet aan worden voldaan. * **Vorm:** De tekst is kort en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De dubbele streep onder het adres was een gebruikelijke manier om de adresgegevens te scheiden van de rest van de brief op een typemachine. * **Opvallendheden:** Onderaan staat de functietitel getypt als "De Dirateur,". Dit is zeer waarschijnlijk een typefout voor "Directeur". De handgeschreven notitie "Verzonden 18/1" dient als administratieve bevestiging dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is verstuurd.

Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties).

* **Administratieve structuur:** Het document is een registerblad (nummer III) dat systematisch is opgezet. De toewijzing van een "Stamno." (stamnummer) suggereert dat elke persoon of elk huishouden een uniek identificatienummer had in dit specifieke registratiesysteem. * **Terminologie:** "Ingehouden Boekjes" verwijst in een Nederlandse context van de jaren '40 bijna altijd naar de distributiebescheiden. Dit kon gebeuren bij overlijden, verhuizing, arrestatie, of als sanctie bij overtredingen van de distributiewet. * **Geografie:** Alle herleidbare adressen bevinden zich in Amsterdam, verspreid over stadsdelen als Oud-West (Kinkerbuurt, Bellamybuurt), De Pijp (Albert Cuypstraat, Rustenburgerstraat) en de Jordaan (Lindengracht, Egelantiersgracht). * **Handgeschreven annotaties:** Deze wijzen op de status of de plek waar het ingehouden boekje zich bevindt. * **"ten Kalebhand" / "ten Kaleb":** Dit is een veel voorkomende, maar lastig te duiden afkorting in dit document. Het zou kunnen verwijzen naar een specifieke functionaris of een kantoorlocatie (mogelijk "Kaleb" als verbastering of afkorting). * **"Lindengr." / "Wester-" / "Alb. Cuypstr.":** Verwijzingen naar bijkantoren van de distributiedienst (bijv. Distributiekantoor Lindengracht). * **"Alt. R." / "A. R.":** Mogelijk afkortingen voor "Afdeling Registratie" of een soortgelijke administratieve eenheid. * **"of Buurtinst.":** Verwijzing naar een "Buurtinstelling", mogelijk voor maatschappelijk werk of lokale controle.

Handgeschreven ambtelijke of zakelijke notitie op een klein papierfragment.

De notitie betreft een besluit over een verzoek van of aangaande een persoon genaamd **G. Henger**. Na overleg met een zekere **Lammers** is besloten het verzoek af te wijzen ("Niet aan voldoen"). De argumentatie hiervoor is dat er reeds een definitieve keuze is gemaakt, waardoor de instantie "**Vischcon**" de zaak als gesloten beschouwt. De onderste regels tussen haakjes bevatten de juridische of reglementaire onderbouwing. Er wordt verwezen naar een advies van een subcommissie ("sub. com.") en de toepassing van "Art. 11" (Artikel 11) op basis van "billijkheid" (redelijkheid). De afkorting "erk. visch" wijst op een formele erkenning binnen de vissector.

Officiële brief/oproeping.

* **Inhoud:** De brief is een formele uitnodiging (oproep) aan de heer G. Henger voor een gesprek op het kantoor van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat. De aanleiding is een eerdere brief van de heer Henger van 26 juli 1944. * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie onderaan is historisch zeer relevant. Er staat: "was voor den oorlog al winkelier" en "F. Dijkstal weet hiervan". Dit suggereert dat de heer Henger zijn status als gevestigd ondernemer moest bewijzen. In de oorlogsjaren werden vergunningen streng gecontroleerd en was het aantonen van een bestaande nering van vóór de bezetting vaak essentieel voor de bedrijfsvoering of het verkrijgen van toewijzingen. * **Ondertekening:** De brief is getekend namens de waarnemend (wnd.) directeur.

Voorzijde van een envelop of gevouwen officieel schrijven.

Dit document is de buitenzijde van een officiële correspondentie van de Amsterdamse gemeentelijke dienst 'Marktwezen'. De geadresseerde is de heer G. Henger, woonachtig aan de Korte Leidschedwarsstraat 95 (begane grond) in het centrum van Amsterdam. De aanduiding "Frankeering in afrekening" wijst op een zakelijke postverzending waarbij de verzendkosten achteraf of via een verzamelrekening werden voldaan, in plaats van met losse postzegels. De vermelding "Wijk:5" refereert aan de indeling van de stad voor administratieve of postbezorgingsdoeleinden. Opvallend is dat er tekst van de binnenzijde door het papier heen schijnt, wat suggereert dat dit een voorgedrukt formulier is dat is dichtgevouwen. De tekst "Marktwezen Amsterdam" met het adres aan de Jan van Galenstraat plaatst de herkomst bij de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), waar deze dienst gevestigd was.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie) met handgeschreven aantekening.

* **Inhoud:** Het document is een officiële oproep voor een bespreking. De heer G. Henger wordt gesommeerd om op maandag 14 augustus 1944 om 10:00 uur te verschijnen op het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. Deze oproep volgt op een eerdere brief van de heer Henger van 26 juli 1944. * **Vorm:** De brief is sober en zakelijk van toon, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Het gebruik van "te mijnen kantore" en "u zich te willen vervoegen" getuigt van het formele taalgebruik. * **Administratieve sporen:** De afkorting "RP." in de kopregel verwijst zeer waarschijnlijk naar de instantie waarbij de directeur werkzaam was. De handgeschreven notitie "Verzonden 11/8" is een typische archiefaantekening om de feitelijke verzending te bevestigen.

# TRANSCRIPTIE extra vP/HG. den Heer H.M. Segers, Goudsbloemstraat 156, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. 85/46/2 M. 10 September 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 Augustus jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aan- merking kan komen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE Nº 85/2/4 M. 1941 20/11 mi. Insp. Mijnheer. Met deze deel ik uw mede als dat van mij H. Segers. Goudbloemstr 156. Met handkarre en bakfietsen op de markt staan De kooplieden zijn Lammers Lindegracht K Polder L. Baangracht 25 P Overloop. 3de Goudbloemdwstr. T. Jansen Lindegracht W. v Esse L. Baangracht 14 et. J. Vorstenberg Tuinstraat Hoogachtent H Segers Goudbloemstr 156

# TRANSCRIPTIE HG. [handgeschreven:] Verzonden 27/10 30/74/2 M. 27 October 1942. den Heer E. Leeger, Zwanenburgwal 6 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 15 dezer deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE extra VP/HG. Mw.A.den Heyer-Taal, Mennikstraat 82 I, 's-Gravenhage. ----------------- 33/103/2 M. 22 November 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 12 November jl. verleen ik U hierbij nog eenmaal gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaatsen op de markten Lindengracht en...