S. Dresden

Ambtelijke notitie/advies op een formulier van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14).

Dit document is een intern ambtelijk advies van de gemeente Amsterdam betreffende de marktvergunning van S. Dresden, die standplaats 119 op de Albert Cuypmarkt bezet. **Kernpunten uit de tekst:** * **Medische noodzaak:** Dresden heeft een verzoek ingediend om zich te laten bijstaan of vervangen vanwege zijn gezondheidstoestand. De ambtenaar (de Man) adviseert positief, mits er een doktersverklaring wordt overlegd. * **Operationele beperkingen:** De vervanging door assistent S. Wijnschenk is gebonden aan specifieke tijden: op doordeweekse dagen en zaterdag, telkens in de namiddag na 5 uur. * **Meldingsplicht:** Er is een strikte instructie dat de marktambtenaar direct op de hoogte moet worden gesteld zodra Dresden zijn plaats verlaat. * **Besluitvorming:** De krabbel onderaan dient als controle of er al eerder rechten waren verleend. Het antwoord "Neen!" op 18 april 1939 bevestigt dat dit een nieuwe beschikking betreft.

Officiële brief/correspondentie.

Dit document is een administratieve beschikking van de gemeente Amsterdam betreffende een standplaats op de Albert Cuypmarkt. De heer S. Dresden vraagt toestemming om geassisteerd en tijdelijk vervangen te worden door de heer S. Wijnschenk. De directeur willigt het verzoek in onder strikte voorwaarden: 1. **Assistentie:** Toegestaan tot wederopzegging. 2. **Vervanging:** Slechts voor een periode van 3 maanden. 3. **Meldingsplicht:** De marktambtenaar moet direct op de hoogte worden gesteld bij afwezigheid. 4. **Bewijs:** Er moet onverwijld een medisch attest (doktersverklaring) worden overlegd als bewijs voor de noodzaak tot vervanging. 5. **Restrictie:** Vervanging op zaterdag na 17:00 uur (5 uur n.m.) is expliciet verboden, waarschijnlijk om 'overdracht' of informele handel tijdens de drukste uren van de weekmarkt te voorkomen.

Officiële brief/vergunning.

* **Inhoud:** De brief bevat een officiële beschikking waarbij de heer S. Dresden toestemming krijgt om zich op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een assistent, S. Wijnschenk. Tevens wordt een tijdelijke vervanging voor drie maanden goedgekeurd wegens medische redenen. * **Voorwaarden:** De vergunning is gebonden aan strikte regels: 1. De marktambtenaar moet direct op de hoogte worden gesteld bij afwezigheid. 2. Er moet onverwijld een medische verklaring (doktersattest) worden overlegd. 3. Vervanging op zaterdag na 17:00 uur is uitdrukkelijk verboden; op dat tijdstip moet de vergunninghouder persoonlijk aanwezig zijn. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke spelling en stijl van voor de Tweede Wereldoorlog (bijv. "assisteeren", "den tijd", "des Zaterdags").

Administratief bijblad/notitiekaart voor vergunningen (Model No. 14, Algemene Zaken).

Dit document is een ambtelijk dossierstuk betreffende een verzoek voor werkvervanging. De kerngegevens zijn: * **De aanvraag:** Salomon Dresden, wonend aan de Amsteldijk 10-huis, vraagt toestemming om zich dagelijks enkele uren te laten vervangen bij zijn werkzaamheden aan de Albert Cuypstraat. * **De reden:** Zijn gezondheidstoestand laat volledige aanwezigheid niet toe. * **De vervanger:** Joël Dresden, geboren op 9 februari 1883 te Aduard. * **Ambtelijke gang van zaken:** Het verzoek wordt op 15 januari 1940 geregistreerd. Na een positief advies op 17 januari volgt op 5 februari de opmerking "mijns inziens geen bezwaar" (M.i. geen bezwaar), wat op 7 februari 1940 definitief wordt bekrachtigd door de ambtenaar 'dellaen'.

Doorslag van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een formele waarschuwing aan een marktkoopman, de heer S. Dresden, die een standplaats had op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de klacht is een overtreding van de marktverordening: Dresden liet zich de gehele dag vervangen door zijn broer, terwijl de regels slechts een vervanging van enkele uren per dag toestonden. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch ("Ik waarschuw U hierbij ernstig"). De aanduiding "Wijk 17" verwijst naar de administratieve indeling van de stad of de marktsector. Het handgeschreven woord "extra" aan de bovenzijde duidt mogelijk op een bijzondere verzendwijze of een extra kopie voor het dossier.

Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst (handgeschreven grootboekblad).

Dit document bevat een register van marktkooplieden in Amsterdam. De structuur is zeer systematisch, verdeeld over vijf kolommen. De kop "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek is historisch beladen; in de context van de Tweede Wereldoorlog duidt dit vaak op het verwijderen van Joodse burgers uit hun beroep of hun deportatie. De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (Blitz, Boas, Catan, Dresden, etc.). De adressen concentreren zich rond de Joodse buurt (Waterlooplein, Rapenburg, Nieuwe Achtergracht) en de Transvaalbuurt. De marktlocaties zoals de Gaaspstraat waren specifiek aangewezen als "Joodse markten" nadat de bezetter Joden verbood op reguliere markten te staan.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Register of namenlijst in een gelinieerd schrift.

* **Indeling:** De lijst is geordend per pagina of sectie (kolom S: 5, 6, 7) en bevat volgnummers die niet strikt opeenvolgend zijn binnen de sectie, wat duidt op een selectie uit een groter register. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, rechtopstaand cursief handschrift, typisch voor administratieve documenten uit de jaren '30-'40. * **Afkortingen:** Veelvoorkomende afkortingen zijn `Nw` (Nieuwe), `hs` (huis/begane grond), `dw` (dwars) en Romeinse cijfers (I, II, III) voor de verdiepingen. `Rapenb:` staat voor Rapenburgerstraat. * **Inhoud:** De namen zijn gegroepeerd per beginletter of familienaam (bijv. Cohen, Dotsch, Franschman), wat suggereert dat dit een alfabetisch register is.

- 3 -

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Typoscript (doorslag van een uitgaande brief op carbonpapier). * **Datum:** 24 december 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen van de gemeente Amsterdam). Kenmerk: D/HG. en dossiernummer 30/73/2 H. * **Ontvanger:** De Secretaris van de Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius", Nieuwe Achtergracht 101, Amsterdam...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart/oproep van het Marktwezen. * **Datum:** 11 september 1940 (met verwerking op 26 september 1940). * **Betreft:** M. Dresden, wonende aan de Biesboschstraat 44, Amsterdam. * **Locatie:** Markt Westerstraat, Amsterdam. * **Kenmerk:** Nº 33/77/3 M. 1940.

# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v.h. Marktwezen. alhier. Br: 26/59/B. m. '40. Rekening houdende met deze moeilijke tijd is m. i. tegen het verzoek van den heer Dresden om ongeveer twee maanden zijn plaats in de Dapperstraat niet te bezetten geen bezwaar, met die voorwaarde, dat hij op tijd zijn markt- geld betaald. Amsterdam 15 Aug. '40 [Handtekening, mogelijk T. Mol]

# TRANSCRIPTIE gevestigden A'damschen groothandelaar dienen te worden overgeschreven. Hieromtrent zal ik gaarne Uw oordeel vernemen [Initialen, mogelijk SD]