Levensverhaal
Archiefstukken & Foto's
Pasfoto
Pasfoto
Archiefdocumenten
Ambtelijke notitie/advies op een formulier van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14).
Dit document is een intern ambtelijk advies van de gemeente Amsterdam betreffende de marktvergunning van S. Dresden, die standplaats 119 op de Albert Cuypmarkt bezet. **Kernpunten uit de tekst:** * **Medische noodzaak:** Dresden heeft een verzoek ingediend om zich te laten bijstaan of vervangen vanwege zijn gezondheidstoestand. De ambtenaar (de Man) adviseert positief, mits er een doktersverklaring wordt overlegd. * **Operationele beperkingen:** De vervanging door assistent S. Wijnschenk is gebonden aan specifieke tijden: op doordeweekse dagen en zaterdag, telkens in de namiddag na 5 uur. * **Meldingsplicht:** Er is een strikte instructie dat de marktambtenaar direct op de hoogte moet worden gesteld zodra Dresden zijn plaats verlaat. * **Besluitvorming:** De krabbel onderaan dient als controle of er al eerder rechten waren verleend. Het antwoord "Neen!" op 18 april 1939 bevestigt dat dit een nieuwe beschikking betreft.
Officiële brief/correspondentie.
Dit document is een administratieve beschikking van de gemeente Amsterdam betreffende een standplaats op de Albert Cuypmarkt. De heer S. Dresden vraagt toestemming om geassisteerd en tijdelijk vervangen te worden door de heer S. Wijnschenk. De directeur willigt het verzoek in onder strikte voorwaarden: 1. **Assistentie:** Toegestaan tot wederopzegging. 2. **Vervanging:** Slechts voor een periode van 3 maanden. 3. **Meldingsplicht:** De marktambtenaar moet direct op de hoogte worden gesteld bij afwezigheid. 4. **Bewijs:** Er moet onverwijld een medisch attest (doktersverklaring) worden overlegd als bewijs voor de noodzaak tot vervanging. 5. **Restrictie:** Vervanging op zaterdag na 17:00 uur (5 uur n.m.) is expliciet verboden, waarschijnlijk om 'overdracht' of informele handel tijdens de drukste uren van de weekmarkt te voorkomen.
Officiële brief/vergunning.
* **Inhoud:** De brief bevat een officiële beschikking waarbij de heer S. Dresden toestemming krijgt om zich op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een assistent, S. Wijnschenk. Tevens wordt een tijdelijke vervanging voor drie maanden goedgekeurd wegens medische redenen. * **Voorwaarden:** De vergunning is gebonden aan strikte regels: 1. De marktambtenaar moet direct op de hoogte worden gesteld bij afwezigheid. 2. Er moet onverwijld een medische verklaring (doktersattest) worden overlegd. 3. Vervanging op zaterdag na 17:00 uur is uitdrukkelijk verboden; op dat tijdstip moet de vergunninghouder persoonlijk aanwezig zijn. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke spelling en stijl van voor de Tweede Wereldoorlog (bijv. "assisteeren", "den tijd", "des Zaterdags").
Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een presentielijst, transportlijst of barakkenregistratie).
* **Namenlijst:** De lijst bevat 27 namen. Opvallend zijn de Joodse familienamen zoals *Wijnschenk*, *Goudeketting*, *Fransman* en *Cohen*. De aanwezigheid van meerdere personen met dezelfde achternaam (Dotsch, Krachtdoender, Wijnschenk, Lammers) wijst op de registratie van gezinsleden. * **Afkortingen:** * **Verschen:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'Verschenen' (zich gemeld hebbend). * **tegen overh.:** Mogelijk 'tegen overheid' of 'tegen overdracht'. * **gez. gez. gedr.:** Waarschijnlijk 'gezin gezamenlijk gedragen' of een soortgelijke administratieve notitie betreffende de gezinssamenstelling. * **Coderingen:** De codes in de rechterkolom (**C1, C10, C13, O2, O3, O4, 29**) zijn typisch voor baraknummers of afdelingen in doorgangskampen zoals Westerbork of Vught. De 'C' en 'O' zouden kunnen verwijzen naar specifieke secties van het kamp (bijv. 'Centraal' of 'Oost').
Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).
Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.
Getypte lijst met handgeschreven annotaties.
* **Administratieve controle:** De lijst dient om bij te houden welke Joodse grossiers op de Centrale Markthal (C.M.) in Amsterdam al zijn "gesaneerd" door de aanstelling van een Treuhänder. Dit was onderdeel van de economische uitsluiting en onteigening van Joden. * **Geografische spreiding:** De adressen van de firmanten bevinden zich voornamelijk in de (toenmalige) nieuwbouwwijken van Amsterdam-Zuid (Dintelstraat, Diezestraat) en West, waar veel Joodse ondernemers woonden. * **Handgeschreven opmerkingen:** * De rode plus-tekens lijken een verificatie dat de status van het bedrijf (onder bewind) is bevestigd. * De naam "Beugel" in de onderste notitie verwijst vermogelijk naar een ambtenaar of medewerker die toezicht hield op de markt of de registratie. * De som onderaan (44 + 7 = 51) geeft een overzicht van het totaal aantal bewindvoeringen op dat moment, verdeeld over verschillende sectoren (fruit, groente, aardappelen). * **Vatgroente:** De vermelding "vatgroente" bij de firma Wijnschenk duidt op in azijn of pekel verduurzaamde producten zoals augurken en zuurkool, een specialisme waarin veel Amsterdamse Joodse handelaren actief waren.
Ambtelijke notitie / Bijblad betreffende marktvergunningen.
Dit document betreft een ambtelijke afhandeling van een verzoek door een marktkoopman, J. Wijnschenk. Hij vraagt toestemming om zijn assistent te wijzigen: H. Kloot wordt vervangen door S. Wijnschenk (geboren in 1914, mogelijk zijn zoon). De ambtenaar (waarschijnlijk de Haan) keurt dit goed met de expliciete kanttekening dat het gaat om "assisteren" en niet om "vervangen". Dit onderscheid was juridisch van belang voor het behoud van de standplaatsvergunning. De administratieve verwerking vindt plaats tussen 4 januari 1941 (datum van doorzending) en 18 januari 1941 (datum van de laatste rode aantekening). Er wordt verwezen naar een rapport van de "Chef Marktafz." (Marktafdeling of Marktafzegging).
Officiële brief/vergunning van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk Dienst van het Marktwezen).
* **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktkraam op de Albert Cuypmarkt. J. Wijnschenk krijgt toestemming om zich te laten bijstaan door S. Wijnschenk (geboren 4 augustus 1914). Deze vervangt de eerdere assistent, H. Kloots. * **Juridische term:** De term "tot wederopzegging" geeft aan dat dit een tijdelijke of herroepbare vergunning is. * **Restrictie:** Er wordt expliciet vermeld "bystaan - niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder (J. Wijnschenk) zelf aanwezig moet blijven op de marktplaats; de assistent mag hem niet volledig vervangen in zijn afwezigheid. * **Namen:** De achternaam Wijnschenk is een bekende Joodse naam in Amsterdam. Uit archiefonderzoek blijkt dat Salomon Wijnschenk inderdaad op 4 augustus 1914 is geboren en werkzaam was als marktkoopman.
Administratieve kaart/formulier van de Gemeente Amsterdam (afdeling Algemene Zaken).
* **Persoon:** Het document betreft S. Wijnschenk. Gezien de context en de datum (1941) gaat het zeer waarschijnlijk om een Joodse inwoner van Amsterdam. Archiefstukken bevestigen dat Salomon Wijnschenk (geboren 1904) op de Albert Cuypstraat 73 woonde. * **Locatie Gaaspstraat:** De vermelding "ingeschreven vd. Gaaspstraat" is cruciaal. Aan de Gaaspstraat 18 was het *Bureau Joodsche Werkverruiming* gevestigd. Hier moesten Joodse mannen zich inschrijven voor zogenaamde werkprojecten. * **Terminologie:** De term "sollicitantenlijst" wordt hier in een administratieve, dwingende context gebruikt. Hoewel het woord 'vrijwilligheid' suggereert, was dit onderdeel van de systematiek van de Duitse bezetter om Joodse mannen te registreren voor gedwongen tewerkstelling in werkkampen in Nederland, wat vaak een voorstadium was van deportatie naar de vernietigingskampen. * **Procesgang:** De kaart toont een snelle administratieve afhandeling: op 7 november doorgezonden, op 11 november een notitie over de oproep voor de volgende dag, en op 13 november de bevestiging van inschrijving bij het bureau aan de Gaaspstraat.
Ambtelijk verslag/notitie betreffende de toewijzing van standplaatsen voor straathandel.
* **Inhoud:** Het document beschrijft een ambtelijke regeling voor de herindeling of toewijzing van standplaatsen voor straatverkopers (kooplieden). Er is sprake van een compromis tussen de ondernemers (die vaak een plek voor hun eigen gevel wensten) en de stedelijke verordeningen. * **Handhaving:** Er wordt expliciet gedreigd dat wie de voorgestelde regeling niet accepteert, helemaal geen standplaats meer krijgt ("dan is er niets meer"). Ook wordt verwezen naar tijdelijke ongemakken door wegwerkzaamheden van de Gemeente-Tram. * **Administratieve structuur:** De kooplieden zijn gecategoriseerd met letters en nummers, waarbij per persoon het productassortiment wordt genoteerd (vis, bloemen, wild, gevogelte, ijs). De term "bedankt" bij de nummers 21 en 22 betekent in deze context dat de betreffende kooplieden hebben afgezien van hun standplaats. * **Taalgebruik:** De tekst bevat archaïsche spelling zoals "visch" en "Afdeeling", wat gebruikelijk was in de Nederlandse ambtenarij tot de spellinghervorming van 1947.
Register of lijst van standplaatsvergunningen voor straathandel.
* **Handschrift:** Het betreft een vlot maar duidelijk ambtelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw. Er is gebruikgemaakt van zowel zwarte/blauwe inkt als rode annotaties voor de alfabetische ordening. * **Terminologie:** De term "handkar" onder de adressen duidt op het type voertuig waarvoor de standplaatsvergunning geldt. Locaties worden zeer precies gedefinieerd aan de hand van perceelnummers, trottoirbanden en transformatorhuisjes om onenigheid over de exacte plek te voorkomen. * **Namen:** De lijst bevat namen die typerend zijn voor de toenmalige Amsterdamse bevolking, waaronder namen van Joodse origine (Cohen de Lara, Wijnschenk), die sterk vertegenwoordigd waren in de Amsterdamse straathandel. * **Geografie:** Alle genoemde locaties bevinden zich in de Oosterparkbuurt (Blasiusstraat, Ruyschstraat, Iepenplein, Camperstraat). Sommige handelaren kwamen van buiten de stad (Oostzaan, Landsmeer).
Getypte lijst van personen met bijbehorende persoonsgegevens en handelswaar.
De lijst bevat gegevens van handelaren die waarschijnlijk actief waren op de markt in de **Gaaspstraat** te Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd: * **Personalia:** Namen en geboortedata, veelal daterend uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw. * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse wijken De Pijp, de Rivierenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Handelswaar:** De kolom "Artikel" specificeert de aard van de nering, variërend van levensmiddelen (vis, groente, fruit, zuurwaren) tot textiel (stoffen, kousen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen. * **Mutaties:** De handgeschreven doorstrepingen onderaan de lijst duiden op een administratieve actualisatie waarbij personen van de lijst zijn verwijderd.
Document
- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).
Administratieve lijst van personen (waarschijnlijk Joodse Amsterdammers) die zijn "afgevoerd" of verplaatst.
Dit document is een administratieve lijst die de verplaatsing en deportatie van Joodse inwoners van Amsterdam vastlegt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele kernpunten: * **L. Gombault:** De titel verwijst naar "Hr. Gombault". Louis Gombault was een functionaris die betrokken was bij de administratie van geconfisqueerde Joodse bezittingen (mogelijk gelieerd aan de LIRO-bank of de Joodsche Raad). * **Bestemmingen:** Veel personen worden overgebracht naar locaties zoals de **Gaaspstraat** (waar een schoolgebouw werd gebruikt als verzamelplaats), **Waterlooplein** of **Joubertstraat**. Dit waren adressen in de aangewezen Joodse wijken of verzamelpunten voor transport. * **Afkortingen en termen:** * **"n. Dsl."**: Staat voor "naar Duitschland". In de context van 1943 was dit het eufemisme voor deportatie naar de vernietigingskampen via Westerbork of Vught. * **"wanbetaling"**: Dit duidt op het niet betalen van huur of belastingen, wat door de bezetter vaak als juridisch voorwendsel werd gebruikt om mensen uit hun huizen te zetten en te deporteren. * **"insluiting"**: Arrestatie of opsluiting. * **"overlijden"**: Eén persoon (S. Schnitzler) is geregistreerd als overleden op de aangegeven datum. * **De blauwe lijn:** De verticale kronkellijn over de data suggereert dat deze mutaties zijn verwerkt in een centraal register of dat de genoemde personen definitief "afgehandeld" (gedeporteerd) waren.
Document
* **Handschrift:** Het betreft een uniform administratief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De letters zijn goed leesbaar. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd op basis van een dossier- of serienummer (E1) en een volgnummer. Er zijn correcties zichtbaar (bijv. bij J. Degen). * **Terminologie:** Gebruik van afkortingen zoals 'hs' (huis/begane grond), 'str' (straat), 'Nw' (Nieuwe) en Romeinse cijfers (I, II, III, IV) voor verdiepingen is standaard voor Amsterdamse adresregisters uit die tijd. * **Geografie:** De meeste adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt, de Indische Buurt en de oude Jodenbuurt van Amsterdam (bijv. Rapenburgerstraat, Blasiusstraat, Tugelaweg).
Kascontrole-overzicht (financieel register).
Dit document is een controleoverzicht van de dagelijkse kasafdrachten van een winkelhouder genaamd S. Wijnschenk. De administratie is zeer specifiek en vergelijkt drie verschillende bedragen per dag: 1. **"muest afdragen"**: Het bedrag dat op basis van de administratie of berekening afgedragen had moeten worden. 2. **"afgedragen"**: Het daadwerkelijk afgedragen bedrag aan contanten. 3. **"Kasregisterlint"**: Het totaalbedrag dat door de kassa (het kasregister) is geregistreerd op de papieren strook. Opvallend is dat deze drie bedragen zelden exact met elkaar overeenstemmen. Dit duidt op een periode waarin kasverschillen (door menselijke fouten bij het aanslaan of teruggeven van wisselgeld) gebruikelijk waren. De bedragen zijn genoteerd in guldens, waarbij de kleine bovengetallen (bijv. ⁵) waarschijnlijk halve centen vertegenwoordigen. Er is een gat in de administratie tussen vrijdag 31 december 1915 en dinsdag 4 januari 1916, wat verklaard kan worden door de nieuwjaarsdagen en het feit dat de winkel op zondag en maandag mogelijk gesloten was of dat de gegevens van die dagen op een andere pagina staan.
Getypte ambtelijke brief (pagina 3).
Dit document is de derde pagina van een rapport of brief gericht aan de Amsterdamse wethouder van Levensmiddelen. De tekst betreft de uitgifte van een "Genehmigung" (Duitse vergunning) aan zeven Joodse handelaren om veilingen te mogen bezoeken. De genoemde namen zijn: 1. **S. Wijnschenk** 2. **B. Polak** 3. **Bakker** 4. **H. Piller** 5. **S. Italiaander** 6. **L. Presser** 7. **J. Bosboom** (specifiek voor aardappelen) De kern van de passage is de verwondering over de herkomst van deze vergunningen. De schrijver merkt op dat de handelaren er niet om gevraagd hebben en dat zelfs de Joodsche Raad niet weet waar de vergunningen vandaan komen of waarom ze zijn verstrekt. Het gebruik van de Duitse term "Genehmigung" wijst op een directe bemoeienis of verordening van de bezettingsmacht.