M. Goedel

Ambtelijk rapport/brief betreffende markttoezicht.

* **Inhoud:** Het document is een melding van een marktmeester of opzichter (J. Renz) aan de Inspecteur. Er wordt gerapporteerd dat drie specifieke marktkooplieden op de Dappermarkt de regels hebben overtreden door meer ruimte in te nemen dan hun standplaats toeliet. Ze blokkeerden hiermee het trottoir en de openbare weg met kisten groenten en fruit. * **Administratieve verwerking:** De rode aantekeningen in de marge tonen aan dat de klacht serieus is genomen. Bij alle drie de genoemde personen is genoteerd dat er een "1e waarsch" (eerste waarschuwing) is gegeven, inclusief dossiernummers. * **Tijdlijn:** Het incident vond plaats op zaterdag 28 oktober. Het rapport is opgesteld op 31 oktober. De opdracht tot waarschuwen volgde op 1 november, de definitieve goedkeuring op 3 november en een laatste administratieve afhandeling op 6 november 1939. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands van voor de spellingherziening van 1947 (gebruik van de naamvals-n in "den openbaren weg", "den dienst").

Ambtsbericht/Rapportage betreffende markttoezicht.

* **Inhoud:** Het document is een officiële klacht van een marktfunctionaris (J. Renz) over drie specifieke marktkooplieden op de Dappermarkt. De kooplieden (Beem, Hofman en Goedel) hebben op zaterdag 28 oktober 1939 hun toegewezen staanplaatsen overschreden door koopwaar (kisten fruit en groenten) op het trottoir en de openbare weg te plaatsen. Renz verzoekt de inspecteur om een officiële waarschuwing uit te laten gaan. * **Bureaucratisch proces:** Het document toont de ambtelijke hiërarchie en snelheid. Het rapport is geschreven op 31 oktober. Op 1 november geeft een medewerker (“de Man”) het advies voor een waarschuwing. Op 3 november geeft de hogere autoriteit (de Inspecteur) officieel "Accoord". De rode aantekeningen in de marge dienen als registratie dat de waarschuwingen (de eerste voor deze personen: "1e waarsch") zijn verwerkt. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in zakelijk, formeel Nederlands van voor de oorlog, inclusief de toen gebruikelijke naamvalsbuigingen (bijv. "aan den achterkant", "op den openbaren weg").

Officiële brief/waarschuwing (getypt met handgeschreven aantekeningen).

De brief betreft een formele, schriftelijke waarschuwing aan een marktkoopman, de heer M. Goedel. De kern van de klacht is een overtreding van de marktregels: op 28 oktober 1939 nam de ontvanger op de Dappermarkt meer ruimte in beslag dan hem volgens zijn vergunning of toewijzing toekwam. De toon van de brief is kort en streng ("waarschuw U hierbij ernstig"), wat duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen door de gemeentelijke autoriteiten. De brief bevat diverse administratieve kenmerken, zoals een dossiernummer en de aanduiding van de marktwijk (Wijk 18), wat wijst op een goed georganiseerde gemeentelijke bureaucratie.

Officiële waarschuwingsbrief van een gemeentelijke instantie (vermoedelijk het Marktwezen Amsterdam).

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële berisping aan het adres van de heer M. Goedel. Hem wordt verweten dat hij op de Dappermarkt meer standplaatsruimte heeft ingenomen dan hem was toegewezen. * **Toon:** De toon is strikt en formeel. Het gebruik van het woord "ernstig" in de waarschuwing duidt erop dat herhaling waarschijnlijk tot sancties zal leiden (zoals intrekking van de marktvergunning). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 7/11-'39" geeft aan dat dit een kopie is voor het eigen archief, waarbij de verzenddatum is vastgelegd. De onderstreepte vermelding "Wijk 18" verwijst naar de administratieve indeling van de marktsectoren in Amsterdam.

Formele waarschuwing (doorslag of archiefkopie).

Dit document is een officiële berisping gericht aan een marktkoopman, de heer M. Goedel. De kern van de klacht is een overtreding van de marktvoorschriften: Goedel zou op 28 oktober 1939 op de Dappermarkt meer ruimte hebben ingenomen dan hem was toegewezen. De toon van de brief is strikt en bureaucratisch ("Ik waarschuw U hierbij ernstig"). Dergelijke waarschuwingen waren de eerste stap in een handhavingstraject; herhaalde overtredingen konden leiden tot boetes of het intrekken van de marktvergunning. De aanduiding "Wijk 18" onder het adres diende voor de interne administratieve sortering binnen de Amsterdamse gemeentelijke diensten. De handgeschreven notitie "bev. Mr. de Boer" wijst waarschijnlijk op een accordering of gezien-melding door een specifieke ambtenaar of jurist (Mr. staat voor Meester in de Rechten).

Getypte officiële brief (vermoedelijk een doorslag).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele en "ernstige" waarschuwing aan een marktkoopman vanwege een overtreding van de marktvoorschriften. De ontvanger, de heer Goedel, heeft op de Dappermarkt meer ruimte ingenomen dan zijn officiële standplaats toeliet. * **Toon en taalgebruik:** De toon is autoritair en direct. Het gebruik van "jl." (jongstleden) en de formele zinsbouw zijn typerend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. * **Administratieve details:** De onderstreping van "Amsterdam-Oost" en de toevoeging "Wijk 18" duiden op een strikte categorisering binnen de stedelijke administratie. De handgeschreven notitie "extra" suggereert dat dit een afwijkend exemplaar of een extra kopie voor een specifiek dossier was.

Ambtsbericht/Rapport van het Marktwezen.

Het document is een officiële rapportage over het overtreden van de markttijden in de Dapperstraat te Amsterdam. De kern van de klacht is dat een groep kooplieden op zaterdag 23 november 1940 hun kramen niet op de reglementaire tijd van 17:30 uur (17 1/2 uur) hadden ontruimd. De rapporteur, Schlutugt, adviseert expliciet om de genoemde personen te straffen. De lijst is onderverdeeld in vijftien "vaste plaatshouders" (kooplieden met een vaste staanplaats, aangeduid met hun standplaatsnummer) en twee "losse kooplieden" (zonder vaste plek, geïdentificeerd aan de hand van hun woonadres). Bij één koopman, J. Visser, staat de aantekening "Avondvergunning", wat suggereert dat hij mogelijk een ontheffing had of juist ondanks die vergunning de regels nog overtrad. Het handschrift is een typisch midden-20e-eeuws Nederlands kantoorhandschrift, goed leesbaar en zakelijk van toon. De rode onderstrepingen en de administratieve nummers bovenin duiden op een actieve dossierbehandeling door de gemeentelijke instantie.

Administratief register / Strafregister van marktkooplieden.

Dit document functioneert als een disciplinair overzicht van marktkooplieden op de Dapperstraat in Amsterdam. De structuur per persoon bevat de naam, het vaste plaatstummer op de markt, de geboortedatum en het woonadres. Daaronder volgen de overtredingen en de bijbehorende sancties. De meest voorkomende overtredingen zijn: 1. **Wangedrag:** Het tijdelijk ontzeggen van de toegang tot de markt (H. Elting). 2. **Tijdsovertredingen:** Niet tijdig inpakken of de markt verlaten (v.d. Linde, Bootsma, Kroon). 3. **Reglementaire overtredingen:** Het innemen van een te grote plek (Goedel) of het laten vervangen door onbevoegden (Bootsma, Slosken). 4. **Technische gebreken:** Een ondeugdelijke weegschaal (Visser). De straffen variëren van een "1e waarschuwing" tot voorwaardelijke schorsingen en effectieve uitsluiting voor enkele dagen.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Dienstbrief / Rapportage van een marktinpecteur

Dit document is een officiële melding van een overtreding op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De marktopziener (Benz) rapporteert aan zijn inspecteur dat drie kooplieden de regels hebben overtreden door te veel ruimte in te nemen en hun waren op het trottoir uit te stallen, ondanks eerdere waarschuwingen. **Betrokkenen:** * **L.v. Beem (Plaats 172):** Waarschijnlijk een fruithandelaar (aangeduid met 'F'). * **E. Prijs (Plaats 162):** Waarschijnlijk een vishandelaar (aangeduid met 'V'). De notitie "geeft toe" suggereert dat deze persoon de overtreding heeft erkend. * **M. Goedel (Plaats 156):** Eveneens een fruithandelaar ('F'). De sanctie is in de marge genoteerd: een schorsing ("straffen") van twee dagen, namelijk op 19 en 20 augustus 1941. Onderaan staat een specifieke toelichting over Mevr. van Beem, die de overtreding (het te laat vertrekken) wijt aan de "schaarste van artikelen", wat duidt op de moeilijke bevoorradingstijd tijdens de oorlog.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele klacht van een toezichthouder (Benz) over drie specifieke marktkooplieden op de Dappermarkt. De klacht betreft het overschrijden van de toegestane ruimte op het trottoir ("uitstallen op het trottoir"). * **Handhaving:** Uit de krabbels onderaan blijkt dat de administratie de voorgeschiedenis van de handelaren direct heeft nagekeken. Het betreft recidivisten: L. v. Beem en E. Prys waren in juli 1940 al gestraft voor dezelfde overtreding. * **Oorlogstijd:** De notitie bij M. Goedel over de "verduisteringsvoorschriften" verwijst direct naar de maatregelen tijdens de Duitse bezetting, waarbij de markt op tijd leeg moest zijn zodat iedereen voor het donker binnen kon zijn en er geen licht naar buiten straalde. * **Administratieve tekens:** De blauwe letters 'F' en 'V' in de marge staan waarschijnlijk voor categorieën van handelaren of specifieke marktdossiers (mogelijk "Vaste" en "Filihouder" of een vergelijkbare administratieve indeling).

Doorslag van een officiële kennisgeving/strafbeschikking.

Het document is een zakelijke mededeling van een strafmaatregel aan drie marktkooplieden in Amsterdam. De overtreding betreft het innemen van te veel ruimte op de Dapperstraatmarkt op drie verschillende dagen in augustus 1941. Als sanctie wordt hen, op basis van het vigerende marktreglement, de toegang tot de stadse markten ontzegd voor een periode van twee dagen (19 en 20 augustus 1941). De tekst is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was voor die periode.

Doorslag van een ambtelijk schrijven (besluit tot sanctie).

Het document is een officiële kennisgeving van een tuchtrechtelijke maatregel tegen drie marktkooplieden. De overtreding is "het innemen van meer ruimte dan waarop men recht had" op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost. De sanctie is een tijdelijk marktverbod ("ontneming van het recht om op de markten hier ter stede een plaats in te nemen") voor de duur van twee specifieke dagen. Het besluit is gebaseerd op artikel 39, lid 1 van het toenmalige Reglement op de Markten. Opvallend is dat de drie kooplieden in één document worden aangeschreven, wat erop kan wijzen dat zij naast elkaar stonden of dat de overtreding als een gezamenlijk feit werd gezien.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Den WelEd. Geb.Heer Directeur van het Marktwezen. AMSTERDAM.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte officiële brief (vermoedelijk een doorslag). * **Afzender:** De Directeur (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Marktdienst Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer M. Goedel, Pieter Nieuwlandstraat 15 hs, Amsterdam-Oost. * **Datum:** 6 november 1939. * **Referenties:** Kenmerken "HG." en "26/70/4 M."; handgeschreven aantekeningen "extra" en "Len...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (zakelijke correspondentie). * **Datum:** 12 december 1939. * **Afzender:** S. Goedel, Tugelaweg 100-II, Amsterdam-Oost. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam. * **Registratienummers:** Linksboven: `No 26/78/1`; Middenboven (stempel): `M. 1939 15/12`. * **Taal:** Nederlands.

Div. bylagen (w.o. teek).