Ambtsbericht/Rapport van het Marktwezen. V. Schlutugt (vermoedelijk een marktmeester of controleur). De heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam ("alhier"). Nº 26/81/1 M. 1940 27/11

Den heer Inspecteur
v/h Marktwezen. alhier.

[Marge links:] Vaste plaats-houders.
De hieronder genoemde kooplieden,
hebben de markt te laat ontruimd, op
Zaterdag 23 November 1940. dus niet om
17 1/2 uur zooals hun allen bekend was.
M.i. moeten zij hiervoor worden gestraft.

. H. Elting. pl. Nº 198. }
. A.K. vd. Linde .. " 196. }
. H. Bootsma .. " 160. }
. M. Goedel .. " 156. }
. J. Blitz. .. " 148. }
. A. Bromet .. " 146. }
[Marge links:] Avondvergunning [2x, 2e rood onderstreept]
. J. Visser .. " 142. } Dapperstraat
. J. Dootjes. Wassenaar.. 143 }
. E. Kroon pd .. 134. }
. J. v. Slooten .. " 132. }
. A. Overmeer.. . 128. }
. G. Ybrandij .. 131. }
. M. Heilbron .. 127. }
. L. vd. Zee. .. 113. }
. M. Drukker .. 167 }

J. J. de Groot. Weesperstr: 21. A'dam } losse
J. Leslie. Beethovestr: 3. Zaandam } Kooplieden

Amsterdam 25 November 1940
V. Schlutugt. Het document is een officiële rapportage over het overtreden van de markttijden in de Dapperstraat te Amsterdam. De kern van de klacht is dat een groep kooplieden op zaterdag 23 november 1940 hun kramen niet op de reglementaire tijd van 17:30 uur (17 1/2 uur) hadden ontruimd. De rapporteur, Schlutugt, adviseert expliciet om de genoemde personen te straffen.

De lijst is onderverdeeld in vijftien "vaste plaatshouders" (kooplieden met een vaste staanplaats, aangeduid met hun standplaatsnummer) en twee "losse kooplieden" (zonder vaste plek, geïdentificeerd aan de hand van hun woonadres). Bij één koopman, J. Visser, staat de aantekening "Avondvergunning", wat suggereert dat hij mogelijk een ontheffing had of juist ondanks die vergunning de regels nog overtrad.

Het handschrift is een typisch midden-20e-eeuws Nederlands kantoorhandschrift, goed leesbaar en zakelijk van toon. De rode onderstrepingen en de administratieve nummers bovenin duiden op een actieve dossierbehandeling door de gemeentelijke instantie. Dit document stamt uit november 1940, de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel het op het eerste gezicht een triviale administratieve kwestie lijkt over markttijden, krijgt het een beladen lading wanneer men naar de namen kijkt. Op de lijst staan diverse namen die veelvuldig voorkwamen binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam (zoals Blitz, Bromet, Heilbron, Drukker).

In deze periode begonnen de bezettingsautoriteiten en de collaborerende of meewerkende instanties de regels voor Joodse burgers steeds strenger te handhaven. Kleine overtredingen die voorheen met een waarschuwing werden afgedaan, werden nu strikt gerapporteerd en bestraft. Niet lang na dit document, in 1941, zouden Joodse kooplieden volledig van de algemene markten worden geweerd en verbannen worden naar specifieke "Joodse markten".

De Dapperstraat was en is een van de belangrijkste marktlocaties in Amsterdam-Oost, een buurt die in 1940 een grote Joodse populatie kende. De strikte handhaving van de sluitingstijd van 17:30 uur kan ook verband houden met de ingestelde verduisteringsvoorschriften of vroege spertijden die door de bezetter waren opgelegd. A. Bromet A. Overmeer E. Kroon G. Ybrandij H. Bootsma H. Elting Inspecteur van (De heer) J. Blitz J. Dootjes J. Leslie J. Visser J. de Groot M. Drukker M. Goedel M. Heilbron V. Schlutugt Marktwezen