M. Drukker

Handgeschreven verzoekschrift.

De kern van dit document is een formeel verzoek van een vader (M. Drukker) ten behoeve van zijn zoon (L. Drukker), die blijkbaar werkzaam is als markthandelaar. Uit de tekst valt op te maken dat de zoon ziek is en onder behandeling staat van het Wilhelmina Gasthuis (bewezen door een bijgevoegd uittreksel). De vader doet twee specifieke verzoeken om de financiële impact van de ziekte te beperken: 1. **Vervanging op de zaterdagmarkt:** Hij vraagt toestemming voor de vriendin van zijn zoon ("zijn Meisje"), mejuffrouw Van Rooi, om de standplaats op het Mosplein tijdelijk waar te nemen. 2. **Kwijtschelding van staangeld:** Hij vraagt ontheffing van het marktgeld voor de standplaats op de Nieuwemarkt gedurende de ziekteperiode. Het handschrift is duidelijk en de toon is respectvol ("u beleefd verzoek"), wat gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid.

Officiële brief (doorslag/archiefkopie).

De brief is een administratief besluit betreffende marktvergunningen in Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Vervanging:** De zoon van de heer Drukker krijgt toestemming om zich maximaal drie maanden te laten vervangen op zijn standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord) door een zekere Mej. Van Rooi. 2. **Vrijstelling marktgeld:** Vanwege ziekenhuisopname wordt een voorwaardelijke vrijstelling van het marktgeld toegezegd. 3. **Bureaucratische vereisten:** Om voor deze vrijstelling in aanmerking te komen, moet er een medische verklaring van de geneesheer-directeur worden overlegd (bij opname én ontslag) en moet de legitimatiekaart voor de Nieuwmarkt tijdelijk worden ingeleverd bij het hoofdkantoor. De toon is formeel en strikt juridisch/administratief, wat duidt op de strakke regulering van de Amsterdamse markten in het interbellum.

Document

Dit document is een intern ambtelijk advies en een concept voor een besluit over een marktvergunning. De essentie is de behandeling van een verzoek van een marktkoopman (M. Drukker) die toestemming vraagt voor zijn zieke zoon om diens standplaats aan het Mosplein tijdelijk te laten innemen door zijn verloofde, Mej. de Rooy. De procedurele stappen zijn duidelijk zichtbaar door de verschillende inktkleuren en datums: 1. **Aanvraag:** Brief van 13 mei 1939. 2. **Adviesaanvraag:** Op 17 mei wordt de burgemeester om advies gevraagd. 3. **Toetsing:** Er wordt verwezen naar een rapport van een marktambtenaar. 4. **Besluitvorming:** Op 1 juni wordt geconcludeerd dat er geen bezwaar is. De burgemeester (geparafeerd met HB) gaat akkoord op 5 juni. 5. **Afhandeling:** De verzending ('exp.') van het uiteindelijke besluit staat genoteerd op 31 mei (mogelijk een verschrijving voor 5 of 6 juni, gezien de andere data). De vervanging wordt beperkt tot 1 juli 1939.

Officiële correspondentie (getypt met handgeschreven toevoeging).

De brief is een formeel besluit van een gemeentelijk directeur in Amsterdam. De kern van de boodschap is het verlenen van toestemming aan de zoon van de heer M. Drukker om tijdelijk, tot 1 juli 1939, zijn standplaats op de markt aan het Mosplein te laten bezetten door een vervanger, Mejuffrouw Van Rooi. Het document vertoont de typische kenmerken van ambtelijke correspondentie uit het interbellum: een zakelijke toon, het gebruik van afkortingen zoals "d.d." (de dato - van de datum), "jl." (jongstleden) en "a.s." (aanstaande), en een strikte adressering inclusief de oude wijkindeling ("Wijk 1"). De handgeschreven notitie "Extra" duidt waarschijnlijk op een spoedbehandeling of een specifieke administratieve categorie.

Brief op gelinieerd papier met stempel en getypte afzendergegevens.

* **Inhoud:** De brief dient als een korte medische statusupdate. Dokter Van der Meulen informeert de geadresseerde, naar aanleiding van een vraag van de heer M. Drukker, dat de ziekenhuisopname ("verpleging") van diens zoon, E. Drukker, naar verwachting nog enkele weken zal duren. * **Schrifttype:** Een vlot, hellend cursief handschrift in donkerblauwe/zwarte inkt. De ondertekening en adresgegevens onderaan zijn deels getypt en deels handgeschreven. * **Stijl:** Formeel en zakelijk, kenmerkend voor correspondentie tussen een medische instelling en een officiële instantie of functionaris in de vooroorlogse periode.

Getypte brief (doorslag of officieel afschrift) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een officiële beschikking waarin de heer E. Drukker toestemming krijgt om zich gedurende drie maanden (vanaf 1 juli 1939) op zijn marktplaats op het Mosplein te laten vervangen door een zekere mejuffrouw Van Rooi. * **Aanleiding:** De heer Drukker verblijft in een sanatorium in Santpoort, wat duidt op een langdurige ziekte (zoals tuberculose). Omdat vergunninghouders van marktplaatsen normaliter verplicht waren persoonlijk aanwezig te zijn, moest er voor vervanging officieel toestemming worden gevraagd bij de gemeente. * **Referenties:** Er wordt verwezen naar eerdere correspondentie van 11 juni en een brief van 5 juni gericht aan een heer M. Drukker (mogelijk een familielid dat de zaken waarnam terwijl de geadresseerde in het sanatorium lag). * **Handgeschreven annotaties:** De aantekening "Verzonden 24/6" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De krabbel erboven lijkt een paraaf of naam van een behandelend ambtenaar.

Document

* **Inhoud:** De brief is een officiële bevestiging van de verlenging van een vervangingsvergunning voor een marktkoopman. De heer E. Drukker krijgt toestemming om gedurende drie maanden (vanaf 1 juli 1939) zijn standplaats op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord te laten innemen door een vervangster, Mej. v. Rooi. * **Personen:** * **E. Drukker:** De rechthebbende van de marktplaats, die op het moment van schrijven in een sanatorium verblijft. * **M. Drukker:** Wordt genoemd als ontvanger van een eerdere brief; waarschijnlijk een familielid dat de belangen behartigt. * **Mej. v. Rooi:** De aangewezen plaatsvervanger op de markt. * **Locatie:** De markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord was een centrale handelsplek voor de buurt. Het Sanatorium A.M.N. (Amsterdamsche Medische Nazorg) in Santpoort was een bekende instelling voor patiënten die moesten herstellen van langdurige ziekten zoals tuberculose.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De afzender, M. Drukker, verzoekt de instanties om toestemming voor zijn dochter om haar moeder te helpen op de markt op zaterdagen. De reden hiervoor is dat de zoon van het gezin "in dienst" (militaire dienst) is. Omdat de vader nu de plek van de zoon in Zaandam moet innemen op zaterdagen, kan hij zijn vrouw niet bijstaan op de markt in Amsterdam. * **Schrijfstijl en spelling:** Het document is geschreven in een beleefde, maar enigszins eenvoudige stijl. Er staan enkele spelfouten en eigenaardigheden in, zoals "Markelt" (markt) en het dubbele gebruik van "op Zaterdag" in de derde regel. De spelling "eenige" is conform de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel. * **Sociaal-economische indicatie:** De zin "Want het is de eenige dag dat wij wat verdienen" benadrukt de precaire economische situatie van het gezin en het belang van de zaterdagmarkt voor hun inkomen. * **Annotaties:** De aantekening onderaan ("ass: J: Drukker. geb 22 Sept: 1911") lijkt een administratieve toevoeging, mogelijk verwijzend naar de persoon voor wie de vergunning/toestemming geldt (de dochter) of een controle van de persoonsgegevens.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een informeel maar beleefd verzoek van een marktkoopman aan de Amsterdamse marktinspectie. De schrijver, M. Drukker, verzoekt om de plaatsing van een 'vuerpot' (vuurpot of kolenbak) op de markt aan het Mosplein. De aanleiding is de kou; de marktkooplieden hebben behoefte aan een plek om zich te kunnen warmen tijdens de marktdag. Taalkundig valt het gebruik van de archaïsche naamvallen op ("Aan den Heer") en een spelfout ("wort" in plaats van "wordt"), wat suggereert dat de schrijver niet hoogopgeleid was, maar wel de formele omgangsvormen van die tijd kende. Er is een correctie zichtbaar bij het woord 'vuerpot', wat duidt op een spontane formulering.

Ambtsbericht/Rapport van het Marktwezen.

Het document is een officiële rapportage over het overtreden van de markttijden in de Dapperstraat te Amsterdam. De kern van de klacht is dat een groep kooplieden op zaterdag 23 november 1940 hun kramen niet op de reglementaire tijd van 17:30 uur (17 1/2 uur) hadden ontruimd. De rapporteur, Schlutugt, adviseert expliciet om de genoemde personen te straffen. De lijst is onderverdeeld in vijftien "vaste plaatshouders" (kooplieden met een vaste staanplaats, aangeduid met hun standplaatsnummer) en twee "losse kooplieden" (zonder vaste plek, geïdentificeerd aan de hand van hun woonadres). Bij één koopman, J. Visser, staat de aantekening "Avondvergunning", wat suggereert dat hij mogelijk een ontheffing had of juist ondanks die vergunning de regels nog overtrad. Het handschrift is een typisch midden-20e-eeuws Nederlands kantoorhandschrift, goed leesbaar en zakelijk van toon. De rode onderstrepingen en de administratieve nummers bovenin duiden op een actieve dossierbehandeling door de gemeentelijke instantie.

Administratief register / Strafregister van marktkooplieden.

Dit document functioneert als een disciplinair overzicht van marktkooplieden op de Dapperstraat in Amsterdam. De structuur per persoon bevat de naam, het vaste plaatstummer op de markt, de geboortedatum en het woonadres. Daaronder volgen de overtredingen en de bijbehorende sancties. De meest voorkomende overtredingen zijn: 1. **Wangedrag:** Het tijdelijk ontzeggen van de toegang tot de markt (H. Elting). 2. **Tijdsovertredingen:** Niet tijdig inpakken of de markt verlaten (v.d. Linde, Bootsma, Kroon). 3. **Reglementaire overtredingen:** Het innemen van een te grote plek (Goedel) of het laten vervangen door onbevoegden (Bootsma, Slosken). 4. **Technische gebreken:** Een ondeugdelijke weegschaal (Visser). De straffen variëren van een "1e waarschuwing" tot voorwaardelijke schorsingen en effectieve uitsluiting voor enkele dagen.

Handgeschreven administratieve notitie / memorandum.

Het document betreft een interne correctie of verduidelijking binnen een administratie (mogelijk van een zuivelfabriek of handelsonderneming). De kern van de notitie is het rechtzetten van een mogelijke persoonsverwisseling in de boekhouding. * **Berekening 1:** L. Smeenk heeft leveringen gedaan in de maanden juni en juli voor een totaal van 122,86 gulden. * **Berekening 2:** Er is een aparte post voor een "Smeenk" (zonder voorletter) over de maand juni ter waarde van 11,50 gulden, gestaafd door kwitantie (kw.) nummer 2974 op datum 6 juni 1940. * **Totaal:** Het gecombineerde bedrag van 134,36 gulden wijst erop dat deze posten aanvankelijk wellicht als één werden gezien of dat men zocht naar de herkomst van het totaalbedrag. * **Conclusie:** De schrijver merkt onderaan op dat er naar zijn/haar mening ("m.i." = mijns inziens) twee verschillende leveranciers zijn met de naam Smeenk, wat de afzonderlijke posten verklaart. * **Marginale notitie:** De omcirkelde tekst "zonder muller" (of mogelijk "zonder nummer") is een administratieve kanttekening, waarschijnlijk verwijzend naar het ontbreken van een specifieke identificatie of code bij de eerste posten.

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve lijst van Joodse marktkooplieden ("Isr." staat voor "Israëlitisch") met een vaste staanplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De lijst is gestructureerd per standplaatsnummer (kolom 1), naam van de houder (kolom 2) en het type goederen dat wordt verkocht (overige kolommen). Opvallend is de verdeling van de producten: de eerste helft van de lijst (nummers 100-155) betreft voornamelijk textiel, stoffen, zijde en kleding (zoals korsetten en ondergoederen). De tweede helft van de lijst (nummers 196-220) betreft voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, vis en dranken. Sommige handelaren beslaan meerdere nummers (bijv. S. Reiss op 146 en 147).

Administratieve memo/bijblad van de gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken).

Dit document is een ambtelijke notificatie betreffende de markt op de Nieuwmarkt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de boodschap is dat een zekere M. Drukker, aangeduid als "expl[oitant] h. n:o 104", op 28 november 1941 een "snoer" heeft ingeleverd. De administratieve afhandeling is zichtbaar door de verschillende stempels en data: 1. **28-11-41:** Inlevering van het object. 2. **19-12-41:** Het document wordt administratief doorgezonden. 3. **22-12-41:** De marktambtenaar en de inspecteur (de Boer) nemen kennis van de melding. 4. **02-01-42:** Definitieve instructie "mijns inziens opbergen" (m.i. opbergen), wat betekent dat de zaak is afgedaan en het document gearchiveerd kan worden. Het woord "snoer" kan in deze context duiden op een elektriciteitssnoer van een marktkraam of mogelijk een snoer dat gebruikt werd voor de marktafbakening.

Briefkaart (adreszijde).

De kaart is geadresseerd aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. Het kantoor van het Marktwezen bevond zich destijds (en nog steeds) nabij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De aanduiding "Alhier" bevestigt dat de kaart binnen de stad Amsterdam is verzonden. Bovenaan de kaart is een registratienummer ("№ 86 / 33 / 1 M. 19.11") aangebracht, waarschijnlijk door de administratie van het Marktwezen bij binnenkomst. De potloodnotitie "23/12" duidt waarschijnlijk op de datum van ontvangst of behandeling, één dag na de afstempeling bij de post. De gebruikte postzegel is een zogenaamde 'kinderpostzegel' met een toeslag van 2½ cent voor kinderwelzijn, wat destijds een jaarlijkse traditie was in december.

Medische verklaring / doktersbriefje.

* **Inhoud:** Het document is een kort medisch attest waarin dokter Souget verklaart dat de heer (of mevrouw) M. Drukker, woonachtig aan de Oude Schans 58, om medische redenen voorlopig bedrust moet houden. * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch dokters-cursief uit het midden van de 20e eeuw, vlot geschreven met een vulpen. De afkorting "L.S." staat voor *Lectori Salutem* (Groet aan de lezer), een standaard aanhef voor verklaringen gericht aan een onbekende derde partij. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Waterlooplein" en "Bl: 36" onderaan wijzen erop dat dit document onderdeel is geweest van een groter archiefdossier, mogelijk van de Joodsche Raad of een andere administratieve instantie die hulpverlening of tewerkstelling reguleerde in de buurt van het Waterlooplein.

Administratieve correspondentie/notitie (Model No. 14 Alg. Zaken).

Dit document is een interne ambtelijke notitie die de status van M. Drukker (wonende aan het Waterlooplein 36) bespreekt. Er lijkt onduidelijkheid te bestaan over de juiste registratiedatum ("met ingang van welke datum moet M. Drukker weer opgevoerd worden"). De notitie vermeldt dat een legitimatiekaart is afgegeven op 4 februari 1942 en dat er op 2 maart al voor vier weken is betaald (mogelijk een uitkering of een andere vorm van sociale steun). Het document passeert verschillende afdelingen of ambtenaren, wat blijkt uit de verschillende data en handschriften, eindigend met een goedkeuring ("Gezien") door een inspecteur op 19 maart 1942.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst (handgeschreven grootboekblad).

Dit document bevat een register van marktkooplieden in Amsterdam. De structuur is zeer systematisch, verdeeld over vijf kolommen. De kop "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek is historisch beladen; in de context van de Tweede Wereldoorlog duidt dit vaak op het verwijderen van Joodse burgers uit hun beroep of hun deportatie. De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (Blitz, Boas, Catan, Dresden, etc.). De adressen concentreren zich rond de Joodse buurt (Waterlooplein, Rapenburg, Nieuwe Achtergracht) en de Transvaalbuurt. De marktlocaties zoals de Gaaspstraat waren specifiek aangewezen als "Joodse markten" nadat de bezetter Joden verbood op reguliere markten te staan.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

De brief is geschreven door Mozes Drukker, een Joodse marktkoopman die een standplaats (nummer 36) had op de Joodse markt aan het Waterlooplein. De kern van de brief is de mededeling dat hij naar een "werkkamp in Drente" moet vertrekken. De tekst is opmerkelijk om twee redenen: 1. **De hoop op terugkeer:** Drukker vraagt formeel of zijn standplaats bij terugkeer weer voor hem beschikbaar kan zijn. Dit laat zien dat men in de zomer van 1942 vaak nog geen volledig besef had van het definitieve en dodelijke karakter van de deportaties. 2. **De hulpvraag:** Onderaan voegt hij de zin toe: *"Misschien kan u voor mijn nog wat doen..?"*. Dit is een hartverscheurende, indirecte smeekbede aan een ambtenaar om hulp, uitstel of een uitzonderingspositie, geschreven in een tijd waarin de mazen van het net zich sloten. De brief is formeel en beleefd ("Hoogachtend"), wat de tragiek van de ongelijke machtsverhouding tussen de burger en de bureaucratie onder bezetting benadrukt.

Handgeschreven brief op briefpapier van de firma M. Drukker.

In deze brief verzoekt de heer M. Drukker om "dispensatie" voor zijn vrouw, S. Drukker-Slap, betreffende een marktplaats op de "Joodsche markt" aan het Waterlooplein. De aanleiding is dat mevrouw Drukker de plaats blijkbaar had opgezegd. De heer Drukker, die op dat moment met drie dagen verlof uit een werkkamp in Amsterdam was, was het hier niet mee eens en wilde dat zijn vrouw de handel op de markt zou voortzetten volgens de voorschriften. Opmerkelijk is de ambtelijke afhandeling: er staat een kanttekening "m. i. geen bezwaar" (naar mijn inzien geen bezwaar), gedateerd op 23 september 1942. Dit wijst erop dat de marktinspectie bereid was de plek terug te geven.

# TRANSCRIPTIE afz. L. Drukker p/a den heer G. W. Geuken Horssen. (Gld.) [Linksonder diagonaal geschreven:] Telly

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag of officieel afschrift) met handgeschreven kanttekeningen. * **Datum:** 24 juni 1939. * **Kenmerken:** VP/HG., Dossiernummer 90/10/7 M. * **Geadresseerde:** Den Heer E. Drukker, verblijvend in Sanatorium A.M.N. te Santpoort. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). * **Taal:** ...

# TRANSCRIPTIE 6 Nov. '39 den Heer L. Drukker p/a den Heer J. Jenken Horssen. (Gld) Naar aanleiding van Uw brief

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenmarge:] *extra* VP/HG. 90/10/7 M. 24 Juni 1939. den Heer E.Drukker, Sanatorium A.M.N., <u>S A N T P O O R T</u> . Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 dezer en ten vervolge op mijn op 5 dezer aan den heer M.Drukker gerichten brief (No.90/10/4 M.) verleen ik U hierbij, met ingang van 1 Juli a.s., andermaal voor den tijd van drie maanden toe- stemming om zich ...

# TRANSCRIPTIE Lev. Fr. de Maer. DV. extra 27/105/2 M. 30 November 1939. den Heer J. Drukker Eendrachtstraat 27 hs. A m s t e r d a m - Z. Wijk 22 C. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 October j.l. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Ten Katestraat te laten bystaan - niet vervangen - door den heer A.Peper. De Directeur,