E. Kroon

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

De tekst is een kort, formeel verzoek van een marktkoopman of -vrouw aan de inspecteur van het marktwezen. De schrijver, E. Kroon, verzoekt om uitstel van betaling van het verschuldigde marktgeld (de staanplaatsvergoeding) voor een periode van twee weken. De kernargumenten voor dit uitstel zijn: 1. **Slechte weersomstandigheden:** De winterse kou heeft de handel stilgelegd of onmogelijk gemaakt. 2. **Gebrek aan inkomsten:** Er is "niets te verdienen", wat duidt op een directe afhankelijkheid van de dagomzet. 3. **Ontbreken van een sociaal vangnet:** De expliciete vermelding dat de schrijver niet "in termen van den steun" valt, wijst erop dat er geen aanspraak kan worden gemaakt op overheidssteun voor werklozen of behoeftigen. De afsluiting "Uw Achtend" is een verkorte vorm van "Uw Dienstwillige" of "Uw Achtende Dienaar", wat getuigt van de formele, onderdanige toon die in die tijd gebruikelijk was tegenover ambtenaren.

Voorzijde van een briefkaart (postkaart).

De briefkaart is een administratief of zakelijk poststuk, verzonden vanuit 's-Hertogenbosch op de ochtend (9-10 uur) van maandag 23 oktober 1939. Hoewel de afzender, E. Kroon, in de Czaar Peterstraat in Amsterdam woonde, is de kaart in Den Bosch gepost, wat kan wijzen op een reis of tijdelijk verblijf aldaar. De geadresseerde is de 'Directie Marktwezen' in Amsterdam, de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor de organisatie en het toezicht op de Amsterdamse markten (zoals de Albert Cuypmarkt en de Dappermarkt). Bijzonder is het reclamestempel: **"GEBRUIKT BIJ VOORKEUR NEDERLANDSCH FABRIKAAT"**. Dit type stempel werd in de jaren '30 veelvuldig door de PTT gebruikt als onderdeel van een nationale campagne om de eigen industrie te steunen tijdens de economische crisis.

Briefkaart (postale zending).

* **Afzender en Ontvanger:** De afzender is E. Kroon, woonachtig aan de Czaar Peterstraat 128-hoog in Amsterdam. De kaart is gericht aan de Directie van het Marktwezen in Amsterdam. Opvallend is dat de kaart is gepost in Den Haag ('s-Gravenhage), wat suggereert dat de afzender daar verbleef voor werk of privébezoek. * **Tijdsbeeld:** De kaart dateert van oktober 1939, kort na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (waarin Nederland op dat moment nog neutraal was). De stempel "GEBRUIKT BIJ VOORKEUR NEDERLANDSCH FABRIKAAT" was onderdeel van een brede overheidscampagne om de eigen economie te steunen in tijden van internationale crisis. * **Administratieve context:** Het Marktwezen was de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor de markten in de stad (zoals de Albert Cuypmarkt of de Centrale Markthallen). Correspondentie van burgers aan deze instantie betrof vaak vergunningen, standplaatsen of klachten.

Administratief bijblad/notitie van een gemeentelijke instantie.

Dit document betreft een intern administratief advies over een verzoek tot uitstel van betaling. De heer E. Kroon, een marktkraamhouder op de Amsterdamse Dappermarkt (gezien de vermelding "Dapperstraat"), heeft verzocht om twee weken uitstel voor het betalen van zijn marktgeld. Uit de notities blijkt een negatief advies: de ambtenaar ("dellan") stelt op 6 februari 1939 dat het verzoek naar zijn mening ("m.i.") moet worden afgewezen. De afhandeling lijkt spoed te hebben gehad, getuige de aantekening "Spoed". Het document toont de strakke administratieve controle op de marktgelden in die periode.

Administratieve notitie / Adviesblad (Algemene Zaken Model No. 14).

Dit document is een ambtelijk advies met betrekking tot de inning van marktgeld. * **Casus:** Een marktkoopman, aangeduid als E. Kroon, heeft een verzoek ingediend voor het uitstellen van de betaling van twee weken marktgeld voor zijn standplaats op de Dapperstraat. * **Besluitvorming:** Hoewel het verzoek als "Spoed" is aangemerkt, is het advies van de behandelend ambtenaar (ondertekenend met 'dellan') negatief. Op 6 februari 1939 wordt geadviseerd het verzoek af te wijzen. * **Administratieve procesgang:** De tijdlijn laat zien dat er ongeveer twee weken zit tussen de initiële registratie van het verzoek (24/25 januari) en de uiteindelijke beslissing/advies (6 februari), met een finale afhandeling door de administratie op 8 februari.

Document

* **Inhoud:** De marktopziener, J. Renz, adviseert zijn superieur (de Inspecteur) om akkoord te gaan met een verzoek van een marktkoopman genaamd E. Kroon. * **Specificaties:** De heer Kroon bezet standplaats nummer 134 (waarschijnlijk op de Dappermarkt). Het verzoek betreft het afbetalen van één week schuld (waarschijnlijk achterstallig staangeld) verspreid over twee data: 11 en 18 februari 1939. * **Terminologie:** * **pl: nº 134:** Verwijst naar de standplaats (plaats) op de markt. * **a:s:** Afkorting voor "aanstaande". * **Marktopz:** Afkorting voor "Marktopziener", de functionaris belast met het toezicht op de markt. * **word -:** De schrijver eindigt met "word", waar tegenwoordig "wordt" (met d-t) vereist is, gevolgd door een verbindingsstreepje naar de witruimte.

Officiële brief/kennisgeving van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk Dienst van het Marktwezen).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling. De heer Kroon heeft per briefkaart verzocht om meer tijd voor het betalen van zijn "marktgeld", maar dit wordt hem geweigerd. * **Sanctie:** Er wordt een expliciete waarschuwing gegeven: als de betalingen niet regelmatig worden voldaan, zal zijn vaste standplaats op de Dappermarkt worden ingetrokken. Dit gebeurt op basis van het geldende "Reglement op de Markten". * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, ambtelijk en dwingend. Er is geen ruimte voor onderhandeling. * **Administratieve details:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 8/2" bevestigt dat de brief op de dag van dagtekening daadwerkelijk is uitgegaan. De code "26/5/2 M." is waarschijnlijk een archief- of dossiernummer.

Officiële brief (doorslag/kopie voor archief)

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling. De heer Kroon had per briefkaart verzocht om meer tijd voor het betalen van zijn marktgeld. De directeur weigert dit en voegt een ernstige waarschuwing toe: bij het niet (regelmatig) betalen van de schuld zal Kroon zijn vaste standplaats op de Dapperstraatmarkt verliezen, conform het vigerende marktreglement. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, bureaucratisch en onverbiddelijk. Er is geen ruimte voor coulance. * **Vorm:** Het document betreft een doorslag van de verzonden brief voor het administratieve archief. Dit is te zien aan de handgeschreven aantekening "Verzonden 8/2", wat aangeeft dat de originele brief op die datum is uitgegaan.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling voor het verschuldigde marktgeld. De toon is zakelijk en dwingend. Er wordt gedreigd met het intrekken van de vaste staanplaats op de Dappermarkt als de betalingen niet worden hervat. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "Wyk" in plaats van "Wijk", "jl." voor "jongstleden"). De zinsbouw is typisch voor een ambtelijke tekst uit de vooroorlogse periode. * **Vormgeving:** De brief volgt een standaard indeling met referentienummers aan de linker- en rechterbovenzijde, de datum rechts, en het adres van de ontvanger centraal-rechts. Het woord "extra" bovenaan is handgeschreven, wat kan duiden op een speciaal dossier of een kopie.

Officiële zakelijke brief (doorslag van een getypt exemplaar).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling. De ontvanger, de heer Kroon, had via een briefkaart gevraagd of hij zijn marktgeld later mocht betalen. De directeur van de marktdienst wijst dit verzoek af. * **Sanctie:** De brief bevat een expliciete waarschuwing: als er niet regelmatig betaald wordt, verliest de heer Kroon zijn vaste staanplaats op de Dappermarkt. Er wordt verwezen naar de geldende marktlegering (het Reglement op de Markten). * **Toon:** De toon is uiterst zakelijk, autoritair en onverbiddelijk. Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing, enkel de consequentie van niet-betalen wordt benadrukt. * **Status document:** De vage letters en het ontbreken van een handtekening wijzen erop dat dit een archiefdoorslag (carbonkopie) is van de verzonden brief.

Handgeschreven verzoekschrift.

De brief is een formeel verzoek aan de directeur van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De schrijver verzoekt om toestemming om een marktstandplaats voor planten te laten bemensen door de overige zoons uit het gezin. De reden hiervoor is dat de officiële houder van de vergunning, E. Kroon, is opgeroepen voor militaire dienst vanwege de mobilisatie. De schrijver hanteert twee pragmatische argumenten: 1. **Juridisch/Administratief:** Men vreest de officiële rechten op de standplaats te verliezen ("verloopt") bij langdurige afwezigheid. 2. **Commercieel:** Men is bang de klantenkring kwijt te raken; als klanten gewend raken aan een lege plek, komen ze op den duur niet meer terug. De tekst bevat enkele spellings- en grammaticale eigenaardigheden (zoals "Amstadam" zonder 'r', en "van uw" in plaats van "van u"), wat duidt op een schrijver uit de werkende klasse die probeert in een formele, beleefde stijl te corresponderen met de overheid.

Brief / Formeel verzoekschrift

In dit verzoekschrift richt E. Kroon zich tot de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is een verzoek om de marktstaanplaats van (vermoedelijk) zijn zoon, die eveneens E. Kroon heet, tijdelijk door zijn andere zoons te laten bezetten. De oorspronkelijke vergunninghouder is namelijk opgeroepen voor militaire dienst vanwege de mobilisatie. De afzender voert twee belangrijke redenen aan voor dit verzoek: 1. **Behoud van de vergunning:** Men is bang dat de staanplaatsvergunning verloopt als de plek onbezet blijft gedurende een langdurige mobilisatie (er wordt gerefereerd aan een periode van drie jaar). 2. **Klantenbinding:** Kroon wijst op het commerciële risico; als klanten gewend raken aan een lege plek op de markt, zullen ze uiteindelijk helemaal weg blijven, wat de toekomst van de handel in planten in gevaar brengt. Het taalgebruik is beleefd en formeel, hoewel er enkele spelfouten en archaïsche vormen in staan (zoals "Amstadam", "mondelings" en "teeken").

Handgeschreven brief (rekest) van een marktkoopman.

* **Inhoud:** De afzender, een koopman met een vaste staanplaats op de Dappermarkt, verzoekt om een betalingsregeling voor zijn achterstallige marktgeld. * **Reden:** De "aanhoude Vorst" (aanhoudende vorst) heeft de handel onmogelijk gemaakt, waardoor er geen inkomsten waren. * **Persoonlijke omstandigheden:** De schrijver verkeert in financiële nood; hij krijgt geen "steun" (sociale uitkering) en zijn zoon is eveneens werkloos. * **Taalgebruik:** Het document bevat diverse spellingvarianten en archaïsmen die typerend zijn voor die periode en de sociaaleconomische achtergrond van de schrijver (bijv. "naarlang", "aanhoude", "gelijdelijk", "waneer"). De term "bemachtigt" is waarschijnlijk een verkeerd gebruikte vorm van "bij machte zijn" (niet in staat zijn om te betalen). * **Besluitvorming:** De handgeschreven notitie "uitstel" in de rechterbovenhoek duidt erop dat de inspecteur of een ambtenaar positief heeft beslist op het verzoek.

Brief / Formele klacht.

* **Kern van de klacht:** De afzender, E. Kroon, klaagt over de ongelijke handhaving van de sluitingstijden op de Dappermarkt in Amsterdam. Terwijl er een algemeen verbod geldt om op zaterdag na 21:00 uur te verkopen, merkt hij op dat sommige collega-kooplieden met toestemming van de politie tot 22:00 uur doorgaan. * **Argumentatie:** Kroon beroept zich op het gelijkheidsbeginsel ("voor allen hetzelfde") en wijst op de economische gevolgen. Hij stelt dat concurrentie een grote rol speelt en dat als deze situatie aanhoudt, andere kooplieden ook de regels zullen gaan overtreden ("een zelfde houding zullen aannemen"). * **Toon:** De brief is geschreven in een formele, beleefde maar besliste toon. Kroon vraagt indirect of er sprake is van willekeur of dat er officiële "voorrechten" (ontheffingen) zijn verleend waar hij niet van weet. * **Handschrift en Stijl:** Het document is geschreven in een verzorgd cursief handschrift, typerend voor de vroege 20e eeuw. De spelling is deels verouderd (bijv. "verkoopen", "eene", "Direkteur").

Dagrapport van een marktcontroleur.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een lichte overtreding van de marktverordening. Koopman E. Kroon bleef 20 minuten te lang op de markt in de Dapperstraat staan met zijn kar. De controleur merkt op dat hij de man al vaker had gewaarschuwd. * **Persoonlijke observatie:** De controleur voegt een karakterbeschrijving toe: de koopman wordt "koppig" genoemd, vooral op zaterdagavonden. De zin *"is de wijsheid in de kan"* is een verwijzing naar het spreekwoord "Als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan," wat suggereert dat er mogelijk alcohol in het spel was. * **Administratieve afhandeling:** De rode aantekeningen bovenin geven aan dat het rapport is verwerkt. Er is op 11 of 12 oktober 1940 een officiële "waarschuwing" uitgegaan naar de koopman. Het adres van de koopman (Gorontalostraat 5-hoog) is geverifieerd via de centrale administratie op het Waterlooplein. * **Formulier:** Het betreft een standaard dagrapport-formulier voor de Amsterdamse marktdienst, waarbij de zijlijn legenda bevat voor diverse codes (zoals V.A. voor Verkeerd Artikel). ---

Officiële schriftelijke waarschuwing / berisping.

Het document is een formele berisping gericht aan een marktkoopman, de heer E. Kroon. De reden van de waarschuwing is een overtreding van de marktvoorschriften: op zaterdag 5 oktober 1940 heeft hij de markt aan de Dapperstraat niet op het vastgestelde tijdstip verlaten. De brief hanteert een dwingende, ambtelijke toon ("Ik maan U hierby aan"). De vermelding "Wyk 18B" duidt op de specifieke standplaats of marktsectie. De handgeschreven notitie "Verzonden" met de afkorting "Mts" (waarschijnlijk staande voor Marktdienst) en een naam/paraaf geeft aan dat dit een kopie is voor de eigen administratie van de betreffende dienst. Opvallend is de spelling met 'y' in plaats van 'ij' (My, tydstip, hierby, tyd), wat in die periode vaker voorkwam in ambtelijke correspondentie.

Ambtsbericht/Rapport van het Marktwezen.

Het document is een officiële rapportage over het overtreden van de markttijden in de Dapperstraat te Amsterdam. De kern van de klacht is dat een groep kooplieden op zaterdag 23 november 1940 hun kramen niet op de reglementaire tijd van 17:30 uur (17 1/2 uur) hadden ontruimd. De rapporteur, Schlutugt, adviseert expliciet om de genoemde personen te straffen. De lijst is onderverdeeld in vijftien "vaste plaatshouders" (kooplieden met een vaste staanplaats, aangeduid met hun standplaatsnummer) en twee "losse kooplieden" (zonder vaste plek, geïdentificeerd aan de hand van hun woonadres). Bij één koopman, J. Visser, staat de aantekening "Avondvergunning", wat suggereert dat hij mogelijk een ontheffing had of juist ondanks die vergunning de regels nog overtrad. Het handschrift is een typisch midden-20e-eeuws Nederlands kantoorhandschrift, goed leesbaar en zakelijk van toon. De rode onderstrepingen en de administratieve nummers bovenin duiden op een actieve dossierbehandeling door de gemeentelijke instantie.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Administratief memo/correspondentie (Algemene Zaken Model No. 14)

Dit document is een intern ambtelijk schrijven betreffende de betaling van achterstallig marktgeld door een zekere heer E. Kroon, die standplaats 134 op de Dapperstraat in Amsterdam bezette. De administratieve gang van zaken is als volgt: 1. **5 februari 1942:** Kroon krijgt een waarschuwing om voor 7 februari te betalen. 2. **11 februari 1942:** Een administratieve aantekening (Th. Menz en De Kan) over de status. 3. **16 februari 1942:** Er wordt een officieel voorstel gedaan aan de Inspecteur om het verzoek van Kroon tot een afbetalingsregeling ("aflossing") te accepteren. 4. **17 en 20 april 1942:** De zaak wordt gemarkeerd als "afgedaan" en mag worden opgeborgen in het archief. De tekst toont de formele, hiërarchische communicatie binnen de gemeentelijke diensten (waarschijnlijk de Marktdienst van Amsterdam).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / brief. * **Afzender:** E. Kroon. * **Locatie:** Dapperstraat 26, Amsterdam (staanplaats op de markt). * **Datering/Kenmerk:** Administratief kenmerk "№ 26/5/1 I.I. 1339" met handgeschreven toevoeging "24/1 m. Insp." (waarschijnlijk 24 januari, gezien de verwijzing naar de winter). * **Taal:** Nederlands.

Isaac Kroonsteyn 6/8/01. A'dam, Ruyschstr. 90 hs (O). A 35 No. 592130. Erk. K. 47643 [Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

**COPIE** **Aanvang ziekte:** 19-4-1943 **Naam en voorletters:** Kroon J. **Functie en No.:** bankwerker-stoker No. 40 **Adres:** Nieuwendammerdijk 533

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in de bovenmarge:] Verzonden Mts C. v. d. Laar [Getypte tekst:] den Heer E. Kroon, Gorontalostraat 5 II, Amsterdam-Oost. Wyk 18B. 26/71/2 M 12 October 1940. My is gerapporteerd, dat U op Zaterdag 5 October jl. de markt aan de Dapperstraat niet op het voorgeschreven tydstip met Uw goederen had verlaten. Ik maan U hierby aan U ten deze voortaan stipt aan den vastg...

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] den Heer E.Kroon, Gorontalostraat 5 II, <u>Amsterdam-Oost</u>. Wyk 18B. 26/71/2 M 12 October 1940. My is gerapporteerd, dat U op Zaterdag 5 October jl. de markt aan de Dapperstraat niet op het voorgeschreven tydstip met Uw goederen had verlaten. Ik maan U hierby aan U ten deze voortaan stipt aan ...