Jozef Fransman

Getypte administratieve lijst met namen en numerieke gegevens.

De lijst bevat achternamen (vaak met initialen) gekoppeld aan een getal met twee decimalen. De getallen zijn grotendeels aflopend gesorteerd, wat wijst op een rangschikking op basis van grootte (bijv. inkomen, gewicht, of een puntensysteem). Een uitzondering is de vermelding "Ruig", die handmatig gemarkeerd is met twee schuine strepen (//) en een hogere waarde heeft dan de naam erboven, wat duidt op een correctie of latere toevoeging. De breuken en getallen aan de rechterzijde (1 ¾, 1 ¼, 1, 1, 1 ½) lijken wegingsfactoren of quota die per groep zijn toegekend. Opvallend is dat de laagste groep waarden (onderaan) een factor van 1 ½ heeft, wat hoger is dan de groepen direct daarboven.

Ambtsbericht/Interne notitie op voorgedrukt formulier ("Bijblad van:").

Het document betreft een ambtelijk advies over de toewijzing van een standplaats op de markt/straat in de Blasiusstraat te Amsterdam. De controleur adviseert de inspecteur om in te stemmen met het verzoek van een zekere Fransman. Opvallend is de pragmatische toon: de controleur meldt dat de directe "concurrent", J. Pots, geen bezwaar heeft omdat beide venters hun eigen vaste klantenkring hebben. Daarnaast wordt het verzoek ondersteund door het feit dat Fransman een bekende verschijning is in de nabijgelegen Camperstraat, wat suggereert dat hij een gevestigde lokale ondernemer is.

Document

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt in de Joubertstraat in Amsterdam. De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum, het woonadres en het type product (artikel) dat verhandeld werd. Opvallende kenmerken: * **Correcties:** Bij de vermelding van J. v.d. Hoek is het artikel "visch" handgeschreven doorgehaald en vervangen door "groenten en fruit". * **Adressen:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (bijv. Retiefstraat, Tugelaweg, Reitzstraat), destijds wijken met een zeer grote Joodse populatie. * **Producten:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groente, fruit, vis) tot textielwaren (kousen, garen en band).

Bijblad (aanvullend dossierstuk), waarschijnlijk afkomstig van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Het document is een ambtelijke notitie (waarschijnlijk een concept voor een brief of een verslaglegging van een besluit) van het Amsterdamse Marktwezen. De heer J. Fransman, woonachtig aan de Blankenstraat 72, heeft op 21 juli 1942 een verzoek ingediend, vermoedelijk om een marktvergunning of standplaats over te dragen aan of aan te vragen voor zijn zoon. Het verzoek wordt afgewezen op formele gronden conform het 'Reglement op de Markten'. De zoon voldoet niet aan de gestelde eisen: hij is noch gehuwd, noch meerderjarig (21 jaar naar de toenmalige wetgeving). De notitie vermeldt expliciet dat het 'marktambt' telefonisch heeft geverifieerd dat de zoon niet getrouwd is. De afkorting 'exp' met datum duidt op de verzending ('expeditie') van het officiële antwoord op 22 juli.

Proces-verbaal of ambtelijke verklaring betreffende een overtreding van de visverkoopregels.

Het document beschrijft een verhoor van visventer Jacob Fransman. Hij wordt geconfronteerd met het feit dat hij een partij van 50 kilogram voorn (zoetwatervis) heeft gekocht in IJmuiden, buiten het officiële toewijzingssysteem van de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam om. Jacob probeert de overtreding te bagatelliseren door te stellen dat hij niet op de hoogte was van de regels en smeekt de ambtenaar om er "geen werk van te maken" (geen officieel rapport op te maken). De reden voor zijn angst is dat hij bij een officiële sanctie uitgesloten zou kunnen worden van de verdere "verdeeling" (distributie) van vis, wat zijn broodwinning zou bedreigen. De ambtenaar trekt aan het eind van het document een harde conclusie: hij gelooft de onschuld van Fransman niet en stelt vast dat de venter wel degelijk wist dat bijkoop verboden was.

Officiële kennisgeving/strafoplegging.

* **Inhoud:** De brief is een officiële sanctie tegen de heer J. Fransman. Hem wordt medegedeeld dat hij op 5 januari 1942 de regels heeft overtreden met betrekking tot de visverdeling bij de gemeentelijke afslag. * **Sanctie:** Als straf wordt hij voor één beurt uitgesloten van de visverdeling, gebaseerd op artikel 7 van het geldende reglement. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, bureaucratisch en autoritair, kenmerkend voor officiële correspondentie uit de bezettingstijd. * **Organisatie:** De "Nederlandsche Visscherij-centrale" was de instantie die tijdens de oorlog toezag op de visserij en de distributie van visproducten.

Handgeschreven briefkaart of notitie op bruin papier.

* **Taal en stijl:** De tekst is geschreven in een eenvoudige, volkse stijl met enkele grammaticale onvolkomenheden ("Met dat moet ik u schrijven als dat ik..."). Het gebruik van het woord "vent" voor echtgenoot duidt op een informele achtergrond van de schrijfster. * **Inhoud:** De schrijfster informeert de geadresseerde (waarschijnlijk een functionaris van de Joodsche Raad) dat zij de "vergunning" (vrijstelling of 'Sperre') van haar echtgenoot al heeft ingeleverd op 19 of 20 januari 1943. * **Identificatie:** Op basis van het adres Lepelkruisstraat 15 in Amsterdam en de naam Fransman, kan dit document gekoppeld worden aan het gezin van Joseph Fransman (1891) en Jetje Fransman-de Leeuw (1894). Het is aannemelijk dat Jetje de schrijfster is.

Ambtsbericht/Kopie van een verzonden brief.

* **Inhoud:** De brief informeert de geadresseerden dat hun echtgenoten hun marktplaatsvergunning verliezen vanwege "insluiting" (internering of arrestatie). Er wordt geen vrijstelling van het marktgeld verleend. De echtgenotes krijgen de optie om de marktplaats persoonlijk over te nemen, mits zij direct laten weten welk product zij gaan verkopen. * **Terminologie:** De term "insluiting" is hier een eufemisme voor de arrestatie en wegvoering van Joodse mannen tijdens de Duitse bezetting. * **Bureaucratie:** Het document illustreert de kille, ambtelijke manier waarop de onteigening en uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven werd afgehandeld. Terwijl gezinnen uiteen werden gescheurd door deportaties, hield de gemeente zich bezig met de inning van marktgeld en de formele overdracht van standplaatsen.

Administratieve kennisgeving/notitie betreffende marktgeld.

Het document is een officiële administratieve mededeling van de gemeente Amsterdam aan een marktkoopman. Uit de tekst blijkt dat de heer J. Fransman een vrijstelling heeft ontvangen voor het betalen van het 'marktgeld' (de staanplaatsvergoeding voor een marktkraam) voor de marktdag van 24 mei 1942 in de Joubertstraat. Het bedrag van 0,60 gulden wordt genoteerd als een "tegoed", wat suggereert dat het bedrag reeds was voldaan of verrekend moest worden. De handgeschreven aantekening "Verzonden 10/6" duidt op de datum waarop het bericht daadwerkelijk de gemeentelijke administratie verliet. De afkorting "HB." verwijst vermoedelijk naar de afdeling Handels- en Bedrijfsbelastingen.

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Getypte namenlijst met administratieve gegevens.

* **Layout:** Het document is een gestructureerde lijst, alfabetisch gesorteerd op achternaam. Het bevat vijf kolommen, waarbij de laatste kolom oorspronkelijk bedoeld was voor de "Reden van plaatsing", maar gaandeweg is gebruikt voor het voluit noteren van voornamen. * **Betekenis Steunnummer:** De "J" die voorafgaat aan diverse nummers duidt op de administratieve categorisering van personen als Joods door de bezettingsautoriteiten of de Joodse Raad. * **Mutaties:** De talrijke doorhalingen suggereren dat dit een werkdocument was dat regelmatig werd bijgewerkt. Redenen voor doorhaling kunnen deportatie, verhuizing, overlijden of een wijziging in de ondersteuningsstatus zijn. * **Handgeschreven nummers:** Naast de namen staan kleine nummers (bijv. 1, 2, 4, 9, 10...). Dit lijkt een doorlopende nummering of een referentie naar een ander dossier. * **Toponiemen:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse wijken zoals de Transvaalbuurt en de Plantagebuurt.

# TRANSCRIPTIE geschreven bij de Gemeentelijke Vischafslag te Amsterdam, waardoor hij wordt erkend bij de verdeeling van zoetwatervisch, door de Gemeentelijke Vischafslag te Amsterdam. Op mijn vraag hoe Fransman aan deze partij zoetwatervisch kwam antwoordde hij ,,Mijn broer Jozef, waar ik mede samen doe, heeft j.l. Zaterdag te IJmuiden een mand inhoudende 50 KG voorn gekocht en ga deze thans aa...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Proces-verbaal of ambtelijke verklaring betreffende een overtreding van de visverkoopregels. * **Datering:** Onbekend, vermoedelijk jaren '40 (gezien de spelling "visch", "verdeeling" en de context van distributie). * **Personen:** Jacob Fransman (visventer), Jozef Fransman (broer/compagnon), en een niet nader genoemde ambtenaar. * **Locatie:** Gemeent...

# TRANSCRIPTIE Inverband met het feit dat door Jacob Fransman inbezit was van Zoet- watervisch en te koop aanbood, welke hij buiten de Gemeentelijke Visafslag te Amsterdam betrokken had, werd doormij aan Fransman voornoemd medegedeeld, dat hij in overtreding was van art 4 v/h Concept Reglement voor de verdeeling van visch in den Gemeen- telijke Visafslag te Amsterdam en heb ik deze ambtseedige ve...

# TRANSCRIPTIE Mijnheer Daar ik u moet mede deelen als dat ik 2 maanden straf moet ondergaan verzoek ik vrij steling van markt geld Hoog achtend J. Fransman Marktplaats Joubertstraat Plaats N 94

# TRANSCRIPTIE [In kader linksboven] BIJBLAD VAN: M. No. 10/4/21 1941 DOORGEZONDEN: 5/8 [Handgeschreven aantekeningen rechtsboven] mi. Insp. 685 Ik lak [?] spoedig na veradvies thd 11/8 '41 [Adressering] Den Heer Inspecteur Marktwegen Amsterdam [Tekst] In overleg met U, heeft Fransman alsnog om een standplaats verzocht aan de oostzijde van de Blasiusstraat. Fransman zou dan over J. Pots komen ...