Salomon Vrachtdoender

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** Het betreft een zeer korte, formele oproep aan de heer S. Vrachtdoender om twee dagen later (maandag 7 augustus 1939) om 10:00 uur 's ochtends op een niet nader genoemd kantoor te verschijnen. * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend ("verzoek ik U... te komen"). Er wordt geen reden voor de oproep gegeven, wat gebruikelijk was bij administratieve of disciplinaire oproepen van officiële instanties. * **Handgeschreven annotatie:** De tekst "Verzonden 5/8" bovenin fungeert als administratieve bevestiging dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. * **Status:** De afwezigheid van een handtekening en een briefhoofd suggereert dat dit een kopie is voor het eigen archief (een zogenaamde 'minuut').

Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag of kantoorkopie).

* **Vorm en Stijl:** Het document is een formele, zeer beknopte oproep. Het taalgebruik is archaïsch-zakelijk ("des voormiddags", "te mijnen kantore"). De afkorting "b.a." staat voor "bij afwezigheid", wat aangeeft dat de secretaris tekende in plaats van de directeur. * **Inhoud:** De heer Vrachtdoender wordt gesommeerd om op zeer korte termijn (twee dagen na dagtekening, op een maandagochtend) op een niet nader genoemd kantoor te verschijnen. De aard van de afspraak wordt niet vermeld, wat wijst op een dwingend administratief karakter. * **Fysieke staat:** Het document vertoont tekenen van archivering (perforatiegaatjes aan de linkerzijde). Het ontbreken van een officieel briefhoofd suggereert dat dit een dossierkopie is voor intern gebruik.

Dienstbrief / officiële aanzegging.

Dit document is een formele kennisgeving van een tuchtmaatregel. De heer S. Vrachtdoender wordt voor de duur van veertien dagen de toegang tot de Gemeentelijke Vischhal ontzegd. De reden voor deze sanctie is het "verstoren van de geregelde gang van zaken" op 4 augustus 1939. De directeur baseert zich hierbij op het specifieke reglement van de visafslag. Opvallend is dat de zaak hiermee niet direct is afgedaan; er is een verzoek ingediend bij het College van Burgemeester en Wethouders om te beoordelen of een zwaardere of langduriger straf noodzakelijk is. Het taalgebruik is ambtelijk en de spelling is conform de destijds geldende normen (bijv. "tyd", "namelyk", "den").

Handgeschreven verklaring/getuigenis.

Dit document is een schriftelijke bewijslast van een handelstransactie in vis. De heer A. Koning verklaart dat hij 10 kilogram "tongetjes" (kleine sliptong) heeft gekocht van een zekere S. Vrachtdoender. De details van de prijsopbouw zijn zeer specifiek: de inkoopprijs bij de afslag aan de De Ruyterkade in Amsterdam was 0,26 gulden per kilo, en er werd een winstmarge van 0,02 gulden per kilo aan de tussenhandelaar betaald. De totale som bedroeg 2,80 gulden. Het document bevat een aanvullende verklaring waarin Albert Sier als getuige wordt opgevoerd om de echtheid van de transactie te bekrachtigen. Het handschrift is een vlot, hellend cursief dat kenmerkend is voor het midden van de 20e eeuw.

Handgeschreven concept-rapport/brief betreffende een tuchtzaak.

* **Inhoud:** Het document betreft een intern onderzoek naar een onregelmatigheid op de Amsterdamse Vismarkt. Een ambtenaar (Jongbloed) heeft gerapporteerd over een verdachte transactie van 10 kg tong waarbij de koopman S. Vrachtdoender en ene Kl. Koning betrokken waren. Er was aanvankelijk sprake van een vermoeden van diefstal of verduistering. * **Conclusie van de auteur:** De auteur van het concept stelt vast dat Vrachtdoender heeft geprobeerd zich onrechtmatig te verrijken ten koste van een ambtenaar. Vrachtdoender heeft uiteindelijk de waarde van de vis (2,60 gulden) voldaan. * **Maatregel:** De auteur kondigt een maatregel aan tegen Vrachtdoender vanwege het "verstoren van de geregelde gang van zaken" in de vismijn/vischhal. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands uit het interbellum, gekenmerkt door lange zinnen en archaïsche naamvallen ("In bijlage dezes", "ten koste van den... ambtenaar").

Document

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. "kooper", "vischmarkt", "vacantie", "verryken"). De toon is formeel en ambtelijk. Opvallend is het gebruik van de letter "y" waar we nu "ij" zouden gebruiken. * **Incident:** Koopman S. Vrachtdoender heeft geprobeerd een verkoop van 10 kg tong aan een zekere A. Koning buiten de officiële administratie van de afslager (J.A.L. Jongbloed) te houden. Hiermee probeerde hij de marktgelden of de afdracht te ontduiken ("zich ten koste van den ambtenaar te verryken"). * **Sanctie:** De directeur van de vismarkt heeft direct een schorsing van 14 dagen opgelegd (op basis van lid 1 van het reglement). Hij verzoekt de Wethouder om een zwaardere straf van drie maanden (op basis van lid 2) vanwege de ernst van de fraude. * **Bedrag:** De waarde van de vis bedroeg ƒ 2,60. Hoewel dit naar moderne maatstaven weinig lijkt, was dit in 1939 een substantieel bedrag voor een partij vis (ter vergelijking: een brood kostte toen ongeveer 15 tot 20 cent). ---

Document

Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit genomen door het Amsterdamse college van Burgemeester en Wethouders (B&W). Het betreft een administratieve correctie op een eerder besluit van 25 augustus 1939. De kern van de zaak is een ordemaatregel tegen de heer S. Vrachtdoender, woonachtig aan de Weesperstraat 12. Wegens een overtreding van het reglement van de Gemeentevischhal (de visafslag) was hem aanvankelijk een ontzegging van de toegang voor drie maanden opgelegd. Dit besluit wijzigt die straf naar een voorwaardelijke regeling: hij krijgt een effectieve ontzegging van twee weken (reeds ingegaan op 24 augustus en lopend tot 8 september 1939), waarbij de resterende tijd van de drie maanden wordt omgezet in een proeftijd van twee jaar (tot 24 augustus 1941). Het document illustreert de strikte regulering van de Amsterdamse markten en de hiërarchische afhandeling van overtredingen, waarbij rapportage van de Dienst van het Marktwezen uiteindelijk leidde tot een formeel besluit op het hoogste stedelijke niveau.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt S. Vrachtdoender om opnieuw te worden opgenomen in de regeling voor de toewijzing van vis bij de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam. De schrijver legt uit dat hij van jongs af aan een "bonne fide" (bona fide) visventer is, wat volgens hem gestaafd kan worden door de administratie in IJmuiden en Amsterdam. De kern van het probleem is dat hij tijdelijk in de "werkverschaffing" terecht is gekomen om zijn gezin te kunnen onderhouden terwijl hij "steun" (een werkloosheidsuitkering) ontving. Nu hij op het punt staat de werkverschaffing te verlaten, wil hij zijn oude beroep als zelfstandig visventer weer oppakken. Hij benadrukt dat hij een "venter" is en geen "werkman" (handarbeider), en dat hij voorheen al was ingedeeld voor de handel in zoetwatervis.

Getypte administratieve lijst.

* **S.Z.:** Deze afkorting staat hoogstwaarschijnlijk voor *Sociale Zaken* (of mogelijk *Stadsreiniging en Marktwezen*). Het document betreft de registratie van marktkooplieden. * **Geografische focus:** De adressen en markten (Dapperstraat, Waterlooplein, Joubertstraat, Albert Cuyp, etc.) wijzen eenduidig op Amsterdam. * **Samenstelling:** Opvallend is de grote hoeveelheid Joodse namen op de lijst (o.a. Boas, Blitz, Loonstijn, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper, Kloot). * **Administratieve context:** De term "Opgevoerd" duidt op het toevoegen van personen aan een specifiek register of het toewijzen van standplaatsen op de genoemde markten.

Document

Het document is een nauwkeurige administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam in het begin van 1942. De term "Opgevoerd" duidt op personen die nieuw zijn toegevoegd aan een specifieke registratie of vergunningslijst. Opvallende elementen: * **Geografische spreiding:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Lindengracht) tot Oost (Transvaalbuurt) en West (Jan Evertsenstraat). Er zijn ook handelaren uit omliggende plaatsen zoals Huizen, Volendam en Zandvoort. * **Namen:** Een aanzienlijk deel van de namen op deze lijst (zoals Boas, Blitz, Goudeketting, Porcelijn, Brilleslijper) is van Joodse herkomst.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt Salomon Vrachtdoender, een vischhandelaar, om een uitbreiding van zijn handelstoewijzingen. Tijdens de bezettingsjaren was de handel in levensmiddelen strikt gereguleerd via een distributiesysteem en vergunningen (toewijzingen). De schrijver voert aan dat hij "gedupeerd" (benadeeld) is omdat hij geen toestemming heeft om in aal (paling) te handelen, terwijl dit voorheen een belangrijk deel van zijn nering was. Ter compensatie vraagt hij om een verdubbeling van zijn toewijzing voor andere soorten zoetwatervis. Om zijn status als legitieme handelaar te onderbouwen, vermeldt hij zijn gebruikelijke inkoopkanalen: de afslag en onderhandse koop in IJmuiden en de vismarkt in Amsterdam.

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag of stencil van een kaartsysteem).

* **Structuur:** De lijst is strikt georganiseerd. Elk record bestaat uit drie tot vier regels: een registratienummer met de naam, het straatadres (inclusief verdieping/huisnummer-toevoeging zoals 'hs.' voor huis of 'I/II/III' voor de verdieping) en de stad. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een concentratie van adressen in de voormalige Jodenbuurt en de nabijheid van de Plantagebuurt (Nieuwe Kerkstraat, Nieuwe Prinsengracht, Lepelstraat, Valkenburgerstraat), maar er staan ook adressen in de Jordaan (Willemstraat, Tuinstraat) en West (Jac. van Lennepkade, Tollenstraat). * **Personen:** De namen wijzen op een diverse groep Amsterdammers. De nummers lijken te verwijzen naar een centraal registratiesysteem of kaartsysteem van een specifieke instantie.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

Indexkaart / administratieve archiefkaart van de gemeentelijke sociale dienst.

* **Persoonsgegevens:** De kaart betreft Salomon Vrachtdoender, geboren op 7 februari 1903. Hij woonde ten tijde van de registratie aan de President Brandstraat 52-I in Amsterdam. Zijn dossiernummer was 66821. * **Kernboodschap:** De notitie meldt dat de betrokkene op 13 januari 1942 medisch is afgekeurd voor uitzending naar de werkkampen in Drenthe. * **Administratieve context:** Het stempel van de "Afd. Werkverruiming" aan de "Galerij 15-16" verwijst naar de locatie in de Galerij van het voormalige Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam, waar de sociale dienst tijdens de bezettingsjaren de tewerkstelling coördineerde.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 25 mei 1942. * **Plaats:** Amsterdam. * **Afzender:** Salomon Vrachtdoender, Brandstraat 52 I, Amsterdam. * **Ontvanger:** Den Heer de Haer, Inspecteur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 17, Amsterdam-W. * **Kenmerken:** Bevat ambtelijke stempels ("No 46a/296/1 M. 1942") en een rode paraaf/st...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 26 november 1942. * **Afzender:** S. Vrachtdoender, Prins Brandstraat 52, Amsterdam. * **Ontvanger:** Onbekende functionaris ("Wel Edel Heer"). * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen in de bovenmarge ($N^o 46^A/130/1$ en "20 - zoetwater").

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven/stempel:] No 39/65/126 [Getypt, onderstreept:] Afschrift [Handgeschreven in rood/roze:] 223 [Getypt:] 2 [Getypt:] No. L. M. 194 [Midden boven, handgeschreven:] 28/5 [Gemeentewapen van Amsterdam] [Rechtsboven, handgeschreven initialen/naam:] mw / H. muller [met blauwe pennenstreek] [Kleine blauwe stempel met een 'w' in een cirkel] DE BURGEMEESTER VAN AMS...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verklaring/getuigenis. * **Datum:** 8 augustus 1939. * **Locatie:** Amsterdam / Volendam. * **Auteur:** A. Koning (woonachtig aan het Zuideinde 27, Volendam). * **Betrokken personen:** S. Vrachtdoender (verkoper) en Albert Sier (getuige).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 19 november 1941. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** Alexander Vrachtdoender (Hofmeyerstraat 25 I, Amsterdam-Oost). * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat archiefstempels ("M. 1941 20/11" en "No 104/4/1") en een handmatige aantekening in de rechterbov...