J. Pronk

Proces-verbaal / Kaartcontrole rapport van de Centrale Markt Amsterdam.

Dit document is een officieel verslag van een toegangscontrole op de Amsterdamse Centrale Markt in februari 1939. De kern van de zaak is misbruik van een toegangsbewijs. * **Het incident:** De 18-jarige Chr. Schreuder probeerde de markt te betreden met de koperskaart van zijn pleegvader, E. Pietersma. Hij werd binnengereden door een andere koper, J. Pronk. * **Juridische grondslag:** De controleur beroept zich op **Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht**. Dit artikel betreft het zich zonder toestemming bevinden op andermans grond (huisvredebreuk/verboden toegang), een bepaling die nog steeds veelvuldig wordt gebruikt op bordjes bij private terreinen. * **Sancties:** Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat de administratie van de markt direct heeft opgetreden. Zowel de chauffeur (Pronk) als de rechtmatige kaarthouder (Pietersma) kregen een disciplinaire straf van **3 dagen uitsluiting** van de markt, ingaande de eerstvolgende woensdag. Tegen de jongeman (Schreuder) is proces-verbaal (p.v.b.) opgemaakt. * **Administratieve verwerking:** De diverse nummers in de kantlijn (77/12/2 en 77/12/3) suggereren dat er afzonderlijke dossiers of aktes zijn opgemaakt voor de verschillende betrokkenen naar aanleiding van dit ene incident.

Typoscript (doorslag of kopie) van een officiële kennisgeving.

De brief is een officiële disciplinaire maatregel tegen de heer J. Pronk uit Diemen. De overtreding betreft het verlenen van toegang tot de Centrale Markt aan een onbevoegde derde (Chr. Schreuder) op 9 februari 1939. Omdat Schreuder geen geldige toegangskaart had, wordt de heer Pronk gestraft op basis van het marktreglement. De sanctie is een tijdelijk toegangsverbod voor de duur van drie dagen (15 t/m 17 februari 1939). De toon van de brief is formeel en juridisch-administratief van aard, verwijzend naar specifieke artikelen uit het reglement. De handgeschreven notitie "verzonden 10/2" duidt op een administratieve verwerking op de dag van dagtekening.

Officiële kennisgeving / brief.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer J. Pronk over een disciplinaire maatregel. Hij heeft een derde persoon (Chr. Schreuder) zonder geldig toegangsbewijs toegang verleend tot de Centrale Markt. * **Sanctie:** Als straf wordt Pronk de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van drie opeenvolgende dagen: 15, 16 en 17 februari 1939. * **Juridische grondslag:** De beslissing is gebaseerd op artikel 35, lid 1 van het "Reglement op de Centrale Markt". * **Stijl:** De toon is strikt formeel en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Doel van de brief:** De Amsterdamse afdeling van de Bond van Nederlandse Onderwijzers verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor een jaarlijkse collecte onder het personeel. De opbrengst is bestemd voor de Sinterklaasvieringen op Amsterdamse basisscholen. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven nummers bovenaan ("№ 37/189/1") en de datum "29/9" wijzen op de registratie bij de ontvangende instantie (het Marktwezen). De opmerking "(Porto voor antwoord)" suggereert dat de afzender een antwoordzegel of enveloppe had bijgevoegd om de drempel voor een reactie te verlagen. * **Maatschappelijke context:** De brief toont de georganiseerde wijze waarop vakbonden en onderwijsinstellingen destijds zorgden voor sociale en feestelijke extra's voor schoolkinderen, waarbij direct contact met overheidsinstellingen (zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) gebruikelijk was.

Handgeschreven namenlijst op gelinieerd papier met kolommen.

* **Structuur:** De lijst is zeer systematisch opgezet. De eerste kolom bevat initialen en achternamen. De tweede kolom bevat numerieke data (dag-maand-jaar). De derde kolom bevat telstreepjes of afvinktekens. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend cursief handschrift, waarschijnlijk uit de eerste helft of het midden van de 20e eeuw. * **Data:** De jaartallen variëren van '70' (1870) tot '22' (1922). Gezien de context van dergelijke archiefstukken betreffen dit hoogstwaarschijnlijk geboortedata van de genoemde personen. * **Opvallendheden:** * De naam **J. Pronk** komt twee keer voor met verschillende geboortedata. * Bij **J. Staarthof** staan drie schuine streepjes in de laatste kolom, terwijl bij de overige namen slechts één streepje staat. Dit kan duiden op een afwijkende status, een aantal verstrekte items, of een hogere prioriteit/frequentie. * De afkorting "Kl. m." bij de naam J. v. d. Werden is ongebruikelijk; dit zou kunnen staan voor een rang of een specifieke aanduiding (bijv. 'Kleurling-matroos' in een koloniale maritieme context, of simpelweg extra initialen).

Inspectierapport van het Marktwezen.

* **Administratieve laag:** Het document bevat verschillende lagen van administratie. De blauwe/zwarte inkt is de oorspronkelijke rapportage van de controleur. De rode inkt (nummers 3 t/m 12 en dossiernummers) is later toegevoegd door een klerk of inspecteur om de overtredingen te koppelen aan lopende dossiers. * **Terminologie:** * **"W":** Staat zeer waarschijnlijk voor 'Waarschuwing'. * **"1e melding":** De eerste keer dat een koopman officieel genoteerd is voor een overtreding. * **"Voorw." / "schr.":** Voorwaardelijke straf of schorsing. * **Contextuele namen:** Veel van de genoemde kooplieden hebben Joodse achternamen (Appelboom, Bornstein, Waterman, Logcher). De straatnamen (Rapenburgerstraat, Valkenburgerstraat) bevestigen dat dit rapport betrekking heeft op markten in de Joodse buurt van Amsterdam. * **Tijdstip:** De controle vond plaats om 17:10 uur (5.10 n.m.), wat direct na het verplichte sluitingsuur van de markt was.

Handgeschreven kennisgeving/brief.

* **Taal en stijl:** De brief is geschreven in zakelijk, enigszins archaïsch Nederlands ("als dat ik", "op geef"). De afkorting "M. H." staat voor "Mijne Heren". "Adam." is een veelgebruikte afkorting voor Amsterdam. * **Inhoud:** De afzender, J. Pronk, zegt zijn marktplaats (nummer 19) op de Dappermarkt op. De reden die hij hiervoor opgeeft is economisch van aard: er is niet genoeg handel om de kosten of de moeite van het staan op de markt te rechtvaardigen.

Archiefomslag of bijblad voor een administratief dossier.

* **Administratieve structuur:** Het document fungeert als een begeleidend blad ("Bijblad") voor een dossier. Het nummer '26/26/1' is waarschijnlijk een classificatie- of archiefcode. * **Tijdlijn:** Het dossier is gestart of geregistreerd in januari 1941, doorgezonden op 30 juni 1941, en uiteindelijk met de instructie "opbergen" gearchiveerd op 8 augustus 1941. * **Identificatie:** Het betreft een persoon genaamd J. Pronk. Het adres "Dammerstraat 39" verwijst zeer waarschijnlijk naar de Dammerstraat in Weesp (gezien de veelvoorkomende aard van dit type archiefstukken uit die regio). * **Formulierbeheer:** De code linksonder "10.000-10-1937-1016" duidt op een drukorder van 10.000 exemplaren in oktober 1937. Dit toont aan dat er vooroorlogse standaardformulieren werden gebruikt tijdens de bezettingsjaren.

Brief/Verzoekschrift.

De brief is een verzoek van J. Pronk uit Den Haag aan een Amsterdamse instantie. De schrijver is een visboer die in het bezit is van een ventvergunning. Hij geeft aan dat hij sinds januari (vermoedelijk 1942) niet meer in Amsterdam is geweest, maar vraagt nu toestemming of hij zijn oude klantenkring in Amsterdam "Centrum Zuid" weer mag gaan bedienen met verse vis. Hij benadrukt dat hij dit al jaren doet en dat hij "alle soorten visch" mag verkopen. Het handschrift is duidelijk, maar de tekst bevat diverse grammaticale en spellingsfouten die wijzen op een beperkte formele scholing (bijv. "zyt geweest" in plaats van "ben geweest", "moog" voor "mag", "bediendt" met dt, en "Brederodestraut"). De potloodaantekening rechtsboven lijkt een ambtelijk advies of besluit te zijn. Er staat dat aan de aanvrager bericht moet worden dat het venten (met vis) verboden is. De "W" in de aantekening zou kunnen verwijzen naar een specifieke verordening of afdeling.

Handgeschreven notitie / adreswijziging.

* **Persoon:** Het document betreft gegevens over een persoon genaamd J. Pronk, geboren op 11 oktober 1885. * **Inhoud:** De notitie dient om een verandering van woonplaats vast te leggen. * **Locaties:** * Het oude adres was de Koppelstokstraat 58 in Scheveningen. * Het nieuwe adres is de Van Brederodestraat 39 in Den Haag (aangeduid als "v Brederodestraat"). * **Kenmerken:** De spelling van "October" met een 'c' en het handschrift duiden op een document uit de eerste helft van de 20e eeuw. De onderstreping van "Haag" suggereert dat dit de belangrijkste nieuwe informatie is voor de administrateur.

Administratief kasboekblad / overzichtslijst van huurders.

* **Berekeningen:** De kolom "Kwijtschelding" bevat bedragen die exact overeenkomen met 7/12e van de jaarhuur. * Voor 500: (500 / 12) * 7 = 291,66. * Voor 800: (800 / 12) * 7 = 466,66. * **Data:** De datum 31/5 (31 mei) fungeert als peildatum. Aangezien de jaarhuur normaal gesproken op 31/12 (31 december) afloopt, betreft de berekening van 7 maanden waarschijnlijk de periode van 1 juni tot en met 31 december. * **Status:** De vinkjes duiden op controle of betaling. De doorgehaalde post van J. Pronk met de bijbehorende notitie geeft aan dat dit contract eindigde op de peildatum, waardoor er geen berekening voor de resterende 7 maanden nodig was. * **Objecten:** De codes (E 11c, pl. H 47, etc.) verwijzen naar kadastrale aanduidingen of specifieke locaties in een administratief register. "Kalverstr. 1" is een specifieke adresvermelding (waarschijnlijk Kalverstraat).

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

In deze brief protesteert C.J. Cats tegen nieuwe maatregelen betreffende het aardappeltransport op de Amsterdamse Centrale Markt. Cats voert aan dat hij al sinds 1939 werkzaam is op de markt, eerst in loondienst en later als zelfstandig expediteur (onder de naam Cats en de Haas). Hij somt een groot aantal vaste klanten op om zijn belang aan te tonen. Hij weerlegt twee specifieke argumenten van de directeur: de vermeende "onproductiviteit" van zijn transport en klachten over hoge tarieven (hij stelt slechts 50 cent te rekenen). De kern van zijn bezwaar is dat werk dat hij voorheen uitvoerde, nu naar anderen gaat, terwijl hij en zijn partner vroeger zelfs werk uitbesteedden als ze het te druk hadden. Cats eindigt met een emotioneel beroep op de directeur door te wijzen op zijn gezin en de openstaande schuld op zijn paard en wagen.

Krantenpagina (Visserijnieuws en advertenties).

* **Structuur:** De pagina is representatief voor een vakblad voor de visserijsector. De bovenste helft bevat feitelijke informatie (welke schepen zijn binnen met hoeveel 'last' vis), terwijl de onderste helft gedomineerd wordt door commerciële advertenties. * **Taalgebruik:** Typisch jargon uit de visserij van begin 20e eeuw. Termen als "last" (een maat voor haring), "vleet" (de netten), "kantjes" (tonnen haring), en "stm." (stuurman) komen veelvuldig voor. * **Economische indicatoren:** De gedetailleerde trawlvis-prijslijst geeft een scherp beeld van de marktwaarde van verschillende vissoorten per 50 kg of per stuk. * **Grafische elementen:** Gebruik van verschillende lettertypen in advertenties (van strakke schreefletters tot vette schreefloze letters zoals bij de "STEYWAL" advertentie). Er is een kleine illustratie van een Deutz-motor aanwezig.

# TRANSCRIPTIE J. Pronk Geboren 11 October 1885 Woont niet meer Koppelstokstraat 58 Scheveningen Maar v Brederodestraat 39 Haag

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief / Verzoekschrift * **Datum:** 29 mei 1942 * **Afzender:** E.M. Pronk (geboren 6-9-1909) * **Adres afzender:** Rapenburg 42 I, Amsterdam * **Onderwerp:** Verzoek om extra toewijzing van gerookte aal * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier, voorzien van stempels en ambtelijke kanttekeningen.

# TRANSCRIPTIE HG.                          *Extra* 77/12/3 M.                                   &nbs...

# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 4 december 1941. * **Afzender:** J. G. Pronke, transportondernemer. * **Geadresseerde:** Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Locatie:** Amsterdam (A'dam). * **Kenmerken:** Bevat archiefstempels ("No 53/105/1 M. 1941 6/12") en een aantekening in blauw potlood ("m. H. Brouwer").