Handgeschreven brief (klacht/aanklacht). 27 juni 1939 (gebaseerd op het administratieve stempel onderaan). Hr. Broerse. De Directeur van Marktwezen. Aan de Directeur van Marktwezen
Mijnheer is het u bekend dat de controlen
zoo ~~sleu~~ slecht is bij de markt
er zijn drie jongens van snoek
panuisscholltenstraat 57 in de hal
die gaan op twee kaarten dan laten er
een achter om de getrouwden zoon
te helpen dan hoeft hij geen tien
gulden te betalen toch dat hij
geen fruitrekening heeft
Nu vraag ik mij af waarom dient
die controleen
Als er geen onderzoek naar inge-
steld word zoeken wij het wel hoger
ik ~~ben~~ vind het niet erg om geld
te betalen waarom moeten wij dat
betalen wij hebben ook ons kosten
wij moeten ook zorgen voor wat er komt
als het een man was die voor zijn
huisgezin werkt vind ik dat niet erg
maar het is niets anders dan op stap
te gaan
Ik vraag u beleefd onderzoek
Hoogachtend
Hr. Broerse
No 53/52/1 M. 1939 27/6 De brief is een uiting van onvrede over vermeende fraude en gebrekkige handhaving op de markt. De afzender, de heer Broerse, beschuldigt de familie Snoek (wonend aan de "Panuisscholltenstraat 57", waarschijnlijk een fonetische spelling van een lokale straatnaam) van het ontduiken van marktgeld.

De fraude bestaat eruit dat drie personen op slechts twee marktkaarten (vergunningen) werken. Hierdoor hoeft een getrouwde zoon de vergoeding van tien gulden niet te betalen. Tevens wordt vermeld dat deze persoon geen "fruitrekening" (bewijs van inkoop) heeft, wat duidt op illegale handel of zwarte inkoop. De toon van de brief is verontwaardigd; de schrijver benadrukt dat hijzelf wel eerlijk betaalt ondanks zijn eigen kosten, en hij dreigt de zaak "hogerop" te zoeken als de directeur niet ingrijpt. Het taalgebruik is informeel en bevat spelfouten (zoals "controlen" en "controleen"), wat kenmerkend is voor een schrijven vanuit de volksklasse uit die tijd. De brief dateert van juni 1939, een periode van economische schaarste en sociale spanning in Nederland, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In deze tijd was het marktwezen strikt gereguleerd om de inkomsten van de gemeente te waarborgen en oneerlijke concurrentie tegen te gaan. Tien gulden was in 1939 een aanzienlijk bedrag (vergelijkbaar met de dagwaarde van ongeveer 100 euro). Dergelijke verklikkersbrieven kwamen vaak voor in de archieven van het Marktwezen; ze bieden een uniek inkijkje in de sociale controle en de overlevingsstrategieën van marktkooplieden tijdens de crisisjaren. Het stempel onderaan geeft aan dat de brief officieel is opgenomen in het archief van de betreffende gemeente. Marktwezen