Dienstbrief (officiële correspondentie) 10 October 1939 (met handgeschreven aanvulling van 18-10-1939) De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam (W.) [Briefhoofd]
MARKTWEZEN
AMSTERDAM HG.
TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN
No. 90/49/2 M.
BIJLAGE _
ONDERWERP: _

AMSTERDAM (W.) 10 October 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer H.Winnik,
Muiderstraat 23,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 2.

[Inhoud - getypt]
Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 14 September jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt Mosplein in plaats van door D.Thonhauser, te laten bijstaan - niet vervangen - door H.Ender. Deze mag des Zaterdags tevens Uw goederen op de voornoemde markt voor U uitstallen - niet verkoopen - , terwijl U dan zelf iets later op de markt kunt komen.

[Handgeschreven toevoeging in de marge/onderaan]
Het verzoek gedaan met Uw briefkaart d.d. 9 dezer, dat Ender ook tijdens Uw afwezigheid mag verkoopen, kan niet voor inwilliging in aanmerking komen.

18-10 '39 [paraaf]
[paraaf vS]

[Onderschrift/Stempel]
De Directeur,
De Secretaris
[Gestempeld:] Accoord met door Directeur geparafeerde minute.
[Handtekening/Paraaf] Dit document is een formele beslissing van het Amsterdamse Marktwezen betreffende de exploitatie van een marktplaats op het Mosplein (Amsterdam-Noord). De kern van de zaak is de strikte scheiding tussen 'bijstaan' en 'vervangen'.

1. Toestemming: De heer Winnik krijgt toestemming om een nieuwe assistent, H. Ender, aan te stellen ter vervanging van D. Thonhauser.
2. Beperking: De assistent mag enkel helpen bij het uitstallen van de goederen op zaterdagen, zodat de vergunninghouder (Winnik) iets later kan arriveren. Er wordt expliciet benadrukt dat de assistent de houder niet mag vervangen en niet mag verkopen.
3. Afgewezen verzoek: De handgeschreven notitie is cruciaal; hieruit blijkt dat Winnik op 9 oktober had gevraagd of Ender ook tijdens zijn afwezigheid mocht verkopen. Dit verzoek wordt op 18 oktober 1939 formeel afgewezen. De regels voor marktkooplui waren in die tijd zeer streng: de vergunninghouder moest in principe persoonlijk bij de kraam aanwezig zijn voor de verkoop. Het document dateert van oktober 1939, kort na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (waarin Nederland op dat moment nog neutraal was). De locatie van de geadresseerde, Muiderstraat 23, bevindt zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt van Amsterdam.

Dergelijke documenten uit de archieven van het Marktwezen zijn van groot historisch belang voor onderzoek naar de Joodse bevolking van Amsterdam. Veel Joodse Amsterdammers waren werkzaam in de markthandel. De strikte bureaucratische controle die uit deze brief spreekt, illustreert hoe de overheid het dagelijks levensonderhoud van marktkooplieden reguleerde. In de oorlogsjaren die volgden, werden deze registers en marktvergunningen door de bezetter gebruikt om Joodse handelaren stelselmatig uit te sluiten en te vervolgen. De namen Winnik, Thonhauser en Ender kunnen in dit licht verder onderzocht worden in genealogische en oorlogsbronnen (zoals het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap).