Handgeschreven brief (mogelijk een concept of kopie voor eigen archief). Oktober 1939 (gebaseerd op het stempel "19/10" en de tekstuele verwijzing naar 11 oktober). № 90/54/3 M. 1939 19/10
Insp. [handgeschreven in de marge]

Mijnheer de Directeur.

Naar aanleiding van u brief van 11
October waarin u schreef alsdat ik langer
dan 3 weken in gebreke was gebleven
om het verschuldigde marktgeld te
betalen schrijf ik u deze brief.
Ik geloof niet alsdat u mijn vorige
brief goed heeft gelezen want dan
had u geweten alsdat ik nergens
ingebreke ben gebleven. Ik moet
de plaats van mijn broer bij zijn
baas openhouden hij moest in dienst
en dat doet hij ook niet voor zijn
plezier . hij doet dat voor Koningin
en vaderland en moet net zoo
goed ~~als~~ u als ons huis verdedigen
als de nood aan de man komt.
de Regeering heeft onderlaatst nog
en oproep aan alle werkgevers gedaan
om de soldaten die opmoesten
komen voor hun nummer weer
terug te nemen en hun niet slachtoffer
laten worden van hun plicht.
Als nu deze smerige tijd afgeloopen * Toon en Stijl: De brief is geschreven in een verontwaardigde en stellige toon. De schrijver hanteert een directe, bijna confronterende stijl richting de "Directeur". Het taalgebruik is kenmerkend voor de vroege 20e eeuw, met constructies als "alsdat" en het gebruik van "u" waar "uw" bedoeld wordt.
* Kernargument: De schrijver betwist de beschuldiging van wanbetaling ("in gebreke blijven") van marktgeld. De kern van het verweer ligt in de mobilisatie van de broer van de schrijver. Er wordt een moreel beroep gedaan op de plicht van de broer om "Koningin en vaderland" te dienen.
* Juridisch/Bestuurlijk kader: De schrijver verwijst naar een oproep van de Regering aan werkgevers om de arbeidsplaatsen van gemobiliseerde soldaten ("die opmoesten komen voor hun nummer") te garanderen. Hiermee suggereert de schrijver dat de marktmeester of de betreffende instantie ook coulance of medewerking moet verlenen in deze uitzonderlijke situatie.
* Fysieke staat: Het document bevat een officieel archiefstempel in paarse inkt en een handgeschreven aantekening "Insp." (mogelijk Inspecteur). De tekst breekt onderaan de pagina abrupt af midden in een zin. De brief is geschreven in oktober 1939, een cruciale periode in de Nederlandse geschiedenis. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de Tweede Wereldoorlog in september 1939 uitgebroken met de Duitse inval in Polen. Nederland reageerde hierop met een algemene mobilisatie.

Veel gezinnen en kleine ondernemers (zoals marktlui) kwamen hierdoor in de financiële problemen omdat kostwinners plotseling onder de wapenen moesten. De term "voor hun nummer opkomen" verwijst naar de loting voor de dienstplicht. De "smerige tijd" waar de schrijver over rept, slaat op de dreigende oorlogssituatie en de onzekerheid van de mobilisatie. Dit document illustreert de frictie tussen de bureaucratische regels van de overheid (marktgelden innen) en de sociale realiteit van burgers in oorlogstijd.