Officiële circulaire/brief van de Gemeente Amsterdam. 4 september 1939. De Wethouder voor de Arbeidszaken (ondertekend door Kropman). № 8 A / 114 / M. 1939 5/9 [paars stempel]
L.

G E M E E N T E A M S T E R D A M

No 1070 a Arb. 1939 AMSTERDAM, 4 September 1939.

In de vergadering van Burgemeester en Wethouders van 1 September j.l., heeft een punt van bespreking uitgemaakt de door verscheidene hoofden van diensttakken gestelde vraag, hoe, in ver-band met de mobilisatie van de dienstplichtigen, gehandeld dient te worden met de vacantie en het verlof van gemeentepersoneel.

Het resultaat dezer bespreking is, dat Burgemeester en Wethouders hebben besloten niet imperatief alle verloven stop te zetten, doch de diensthoofden er op te wyzen, dat zy voorloopig, tot nader bericht, alle vacanties en verloven kunnen weigeren, indien zy, gelet op het belang van den dienst, zulks noodzakelyk achten.

Aangezien de noodzakelykheid kan ontstaan, het met ver-lof of vacantie zynde gemeentepersoneel in dienst terug te moeten roepen, zullen de ambtenaren en werklieden, die met vacantie gaan, zich niet naar het buitenland mogen begeven en zal hun vacantie-adres by den dienst bekend moeten zyn.

Ik moge U verzoeken met bovenvermelde beslissing reke-ning te willen houden.

De Wethouder voor de Arbeidszaken,
[handtekening] Kropman.

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedryven en Administratiën. * Kernboodschap: De brief informeert diensthoofden dat zij de bevoegdheid krijgen om vakanties en verloven van personeel te weigeren als het dienstbelang dit vereist. Er is geen algeheel verbod ("niet imperatief"), maar er worden wel strenge beperkingen opgelegd.
* Beperkingen: Personeel dat wel op verlof gaat, mag niet naar het buitenland en moet een verblijfadres achterlaten voor het geval zij onmiddellijk moeten terugkeren in dienst.
* Stijl en taal: Het taalgebruik is formeel en ambtelijk, met de in die tijd gebruikelijke spelling (zoals "vacantie", "wyzen", "zy", "noodzakelyk"). De toon weerspiegelt de ernst van de situatie direct na het uitbreken van de internationale spanningen. * Historische datum: De brief is gedateerd op 4 september 1939. Dit is slechts drie dagen na de Duitse inval in Polen (1 september 1939) en één dag nadat het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk de oorlog aan Duitsland verklaarden.
* Mobilisatie: Nederland had op 28 augustus 1939 de algemene mobilisatie afgekondigd. Dit document toont de directe administratieve gevolgen voor een grote werkgever zoals de gemeente Amsterdam; men moest rekening houden met onderbezetting door opgeroepen dienstplichtigen en de noodzaak om op volle sterkte te kunnen functioneren in crisistijd.
* Neutraliteit: Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de spanning tastbaar. Het verbod op reizen naar het buitenland voor ambtenaren onderstreept de onzekere internationale situatie en de noodzaak voor personeel om direct oproepbaar te blijven.