Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 23 april 1940. De Burgemeester van Amsterdam (Willem de Vlugt). [Handgeschreven rechtsboven:] Marktwezen

GEMEENTE AMSTERDAM

AMSTERDAM, 23 April 1940.

AFD. Algemeene Zaken.
No. 1200/1068 Kab.Bm.
BIJLAGEN

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD
NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN
EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

[Groot stempel/nummer:] N^o 96/7/ M.1940 26/4

[Handgeschreven in de rechterkantlijn:]
uit d.w.
Hr. Schippers
Hr. Boene [?]

Naar mij is gebleken zijn in de laatste maanden, met het oog op de bescherming tegen luchtaanvallen, bij verscheidene diensten en bedrijven wachtdiensten ingesteld.

Aangezien het evenwel gewenscht is, dat voor alle diensten en bedrijven ten aanzien van deze aangelegenheid eenzelfde regeling bestaat, moge ik te Uwer kennis brengen, dat tot het instellen van wachtdiensten ten behoeve van de luchtbescherming eerst behoort te worden overgegaan, nadat ik daartoe opdracht heb gegeven.

Het is echter noodzakelijk, dat reeds thans deze wachtdiensten volledig worden voorbereid.

Sh.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: W. de Vlugt]

Aan Heeren Hoofden van diensten en bedrijven.

[Linksonder:] Model G.A. 7 12.500-9-’39
[Rechtsonder, handgeschreven:] 96 * Kernboodschap: De burgemeester signaleert dat diverse gemeentediensten op eigen houtje wachtdiensten voor luchtbescherming hebben opgezet. Hij sommeert dat dergelijke diensten pas daadwerkelijk in werking mogen treden na zijn expliciete bevel, om uniformiteit in de hele stad te waarborgen. Wel benadrukt hij dat de voorbereidingen (plannen, roosters) onmiddellijk voltooid moeten zijn.
* Toon en stijl: Formeel, hiërarchisch en dwingend. Het weerspiegelt de behoefte aan centraal gezag (het 'Kabinet van de Burgemeester') in tijden van crisis.
* Administratieve sporen: De aantekening "Marktwezen" en de namen in de kantlijn (Schippers, Boene) duiden op de interne circulatie binnen de betreffende dienst die dit exemplaar ontving. Het stempel "M.1940" met de datum "26/4" geeft de datum van ontvangst of registratie aan bij de dienst. Dit document is historisch zeer relevant vanwege de datum: 23 april 1940. Dit is slechts 17 dagen voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. Nederland bevond zich op dat moment in de "Schemeroorlog" (Phoney War); de dreiging was tastbaar en de Luchtbeschermingsdienst (LBD) was volop in oprichting.

De brief toont de spanning tussen de noodzaak tot snelle lokale actie (de diensten die zelf al wachtdiensten instelden) en de behoefte van het stadsbestuur om de controle te behouden over de mobilisatie van civiele defensie. De burgemeester, Willem de Vlugt, probeert hier de regie te strak te trekken over de voorbereidingen op een luchtoorlog die twee weken later bittere realiteit zou worden. De handtekening is van De Vlugt zelf, die in 1941 door de bezetter zou worden ontslagen. W. de Vlugt Gemeente Amsterdam Marktwezen