Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 5 maart 1941. De Gemeentesecretaris van Amsterdam (M.F. Franken). Hoofden van Administratieën, Bedrijven en Diensten, en Chefs van afdeelingen ter Gemeentesecretarie. [Links boven: Gemeentewapen van Amsterdam]
GEMEENTE-SECRETARIS
VAN AMSTERDAM

[Rechts boven in kleine letters:]
MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET
NUMMER EN DE AFDEELING VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN

Nº 0A/23/3M.1941/3 [gestempeld]
AMSTERDAM, 5 Maart 1941. [jaar gedrukt als 192, de 2 is doorgehaald en vervangen door 41]

No. 572 BUR. G. 1940.
......... BIJLAGE(N)

[Rechts boven handgeschreven aantekeningen in potlood en inkt:]
m. Str.
H Müller
H. Duisenberg [?]
[Rode vink]

Ten vervolge op het schrijven van Burgemeester en Wethouders van 30 Januari j.l. No. 572 Bur.G., betreffende het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van een half procent van het salaris, voorloopig gedurende drie maanden, verzoek ik U, bij de eerstvolgende loon- of salarisbetaling, de inhouding toe te passen t.a.v. het personeel, dat zich hiervoor vrijwillig heeft opgegeven.

De ingehouden bedragen gelieve U te storten op de gemeentegiro-rekening W.7777 ten name van de Stichting "Winterhulp Nederland".

Sh. [handgeschreven paraaf links]

De Gemeentesecretaris,

[Handtekening: M. F. Franken]

M. F. Franken.
l.S.

AAN Hoofden van Administratieën,
Bedrijven en Diensten, en
Chefs van afdeelingen ter
Gemeentesecretarie.

[Links onder:]
SGA. 27 * Administratieve context: De brief is een uitvoeringsinstructie voor de administratieve hoofden van de gemeente Amsterdam. Het betreft de praktische afhandeling van een besluit dat al in januari 1941 was genomen.
* Vrijwilligheid vs. Dwang: Er wordt tweemaal nadrukkelijk gesproken over het "vrijwillig" afstaan van salaris. In de context van de bezetting was deze vrijwilligheid vaak relatief; er werd vanuit de bezetter en collaborerende instanties grote sociale en politieke druk uitgeoefend op ambtenaren om zich solidair te verklaren met nationaalsocialistische initiatieven.
* Financiële details: Het gaat om een bescheiden percentage (0,5%) voor een begrensde periode (drie maanden), wat de drempel voor deelname laag moest houden. De storting geschiedt via een speciaal gemeentelijk gironummer (W.7777). * Historische periode: Dit document dateert van maart 1941, een kleine drie weken na de Februaristaking in Amsterdam. De spanningen tussen de Amsterdamse burgerij/ambtenarij en de Duitse bezetter waren op dat moment zeer hoog.
* Winterhulp Nederland (WHN): De begunstigde, Stichting Winterhulp Nederland, was in oktober 1940 door de Duitsers opgericht naar model van het Duitse Winterhilfswerk. Het doel was om alle particuliere en kerkelijke liefdadigheid over te nemen en te centraliseren onder nationaalsocialistische regie. WHN werd door het merendeel van de Nederlandse bevolking gewantrouwd en geboycot omdat men wist dat het een nazi-propagandainstrument was.
* Ondertekenaar: M.F. Franken was de gemeentesecretaris van Amsterdam. In deze hoedanigheid vormde hij een schakel tussen het politieke bestuur (de burgemeester en wethouders) en de ambtelijke uitvoering. Kort na deze periode zou de druk op de Amsterdamse topambtenaren om volledig te collaboreren of te vertrekken verder toenemen.