Officieel formulier (blanco) GEMEENTE AMSTERDAM
—
Persoonsbewijzen

Kantoor, bedrijf of instelling ........................................................................................................
Gevestigd (adres)...................................................................................................................................

Naam ............................................................................................................................................................
Voornamen ..............................................................................................................................................
(eerste voornaam voluit)
Geboorteplaats .....................................................................................................................................

Geboortedatum ....................................................................................................................................

Beroep ..........................................................................................................................................................
(nauwkeurig omschrijven)
Woonadres ................................................................................................................................................

Handteekening : Dit is een oningevuld administratief formulier van de Gemeente Amsterdam, bedoeld voor de registratie of aanvraag van persoonsbewijzen. De opzet is functioneel en zakelijk. Het document is verdeeld in twee secties door een horizontale lijn:
1. Bovenzijde: Informatie over de instantie (kantoor, bedrijf of instelling) waarbij de persoon werkzaam is of die bij de aanvraag betrokken is.
2. Onderzijde: Persoonlijke gegevens van de burger, waaronder volledige naam, geboortegegevens, beroep en adres.

Opvallend is de instructie om het beroep "nauwkeurig" te omschrijven, wat duidt op een strikte bureaucratische controle en categorisering van de bevolking. De spelling van "Handteekening" (met dubbel 'e') wijst op een datering van vóór de spellingshervorming van Marchant (1934/1947), wat consistent is met het gebruik van persoonsbewijzen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het document moet geplaatst worden in de context van de introductie van het Persoonsbewijs (PB) tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). In 1941 werd op last van de bezetter het Persoonsbewijs verplicht voor iedere Nederlander van 14 jaar en ouder.

De Nederlandse rijksambtenaar Jacob Lentz was de drijvende kracht achter dit uiterst moeilijk te vervalsen document. Dit specifieke formulier diende waarschijnlijk als stamkaart of aanvraagformulier binnen de gemeentelijke administratie van Amsterdam om de uitgifte van deze bewijzen in goede banen te leiden. Tijdens de bezetting was het persoonsbewijs een cruciaal instrument voor de Duitsers om controle uit te oefenen op de bevolking, verzetsmensen op te sporen en de Jodenvervolging te faciliteren (door het stempelen van een 'J' in het bewijs van Joodse burgers). Het Amsterdamse bevolkingsregister, waar dergelijke formulieren deel van uitmaakten, was daarom in 1943 ook het doelwit van een beroemde aanslag door het verzet. Gemeente Amsterdam