Officieel rondschrijven (circulaire) van de Gemeente Amsterdam. 10 november 1941. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). P/B. Nº OA/10/7/3 M.1941 11/11

G E M E E N T E A M S T E R D A M.

No. 1790^h Arb. 1941

Onderwerp: Overwerkbetaling tijdens verkorten werktijd door verduistering.

AMSTERDAM, 10 November 1941.

[handgeschreven paraaf/aantekening in rechterbovenhoek]

Bij mijn rondschrijven van 6 October 1941, No. 1790 Arb., gaf ik U een leidraad voor de regeling van den werktijd van ambtenaren en werklieden tijdens de periode, waarin als gevolg van de verduisteringsvoorschriften niet volgens den normalen werkrooster kan worden gewerkt.

Het is mij gebleken, dat het in dezen leidraad onder V bepaalde ten aanzien van de betaling van overwerk eenige aanvulling behoeft.

Het onder V bepaalde had ten doel te voorkomen, dat, wanneer gedurende de verduisteringsperiode door byzondere omstandigheden de verkorte werktijd moet worden verlengd, aanspraak zou ontstaan op extra betaling van de uren, welke meer gewerkt moesten worden.

Indien echter een werkman of ambtenaar buiten den voor hem geldenden werkrooster op Zondag werkzaamheden moet verrichten, dan wel op zijn roostervrijen dag, voor welke werkzaamheden onder normale omstandigheden volgens de geldende regelen betaling op den voet van overwerk zou hebben plaats gevonden, zal ook thans aanspraak op deze betaling kunnen worden gemaakt. Hetzelfde geldt voor de gevallen, waarin een werkman of ambtenaar geheel buiten zijn normalen werktijd moet opkomen voor het opheffen van storingen in den dienst.

De Burgemeester van Amsterdam,
[handtekening: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[handtekening: J.F. Franken]

Aan Heeren Hoofden van
administratiën, diensten
en bedrijven.

Arb.Z., Stadhuis,
Nov. '41, A'dam.

[handgeschreven rechtsonder: PA/43] Dit document is een administratieve verduidelijking van arbeidsvoorwaarden voor gemeentepersoneel in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het kernpunt is de interpretatie van "overwerk" in een tijd dat de werkdag korter was door de verplichte verduistering (Lichtschutz).

Omdat de zon in de winter vroeg onderging en gebouwen niet volledig lichtdicht waren, werd de werktijd ingekort. De gemeente wilde voorkomen dat medewerkers extra betaald kregen zodra zij íets langer werkten dan die verkorte tijd (maar nog steeds binnen hun normale uren). Echter, dit rondschrijven stelt dat "echt" overwerk — zoals werken op zondag, op vrije dagen of bij noodstoringen — nog steeds als overwerk vergoed moet worden.

Het taalgebruik is formeel-ambtelijk en hanteert de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "byzondere", "den normalen"). Het document dateert van november 1941, ruim anderhalf jaar na het begin van de Duitse bezetting.
1. De Burgemeester: Edward Voûte was de regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam, aangesteld door de bezetter na het ontslag van burgemeester De Vlugt (na de Februari-staking in 1941). Hoewel Voûte geen lid was van de NSB, werkte hij nauw samen met de Duitsers.
2. Verduistering: Dit was een civiele beschermingsmaatregel om te voorkomen dat geallieerde piloten steden konden herkennen aan hun lichtschijnsel. Dit had een enorme impact op het dagelijks leven en de economische logistiek.
3. Ambtenarij onder bezetting: Het document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie "gewoon" doordraaide. Terwijl de oorlog woedde, hielden ambtenaren zich bezig met de minutieuze details van overwerkvergoedingen en roosterwijzigingen, passend binnen de juridische kaders van de bezettingstijd.