Officieel rondschrijven (circulaire) van de Gemeente Amsterdam. 28 november 1941. De Gemeentesecretaris van Amsterdam (J. F. Franken). [Stempel/Handschrift linksboven:]
Nº 8A/107/4 M. 1941 29/11

[Handschrift rechtsboven:]
Markkh.
as
[Paraaf]

[Hoofdtekst:]
No. 404 Bur. G/948 bm. 1941 Amsterdam, 28 November 1941.

In aansluiting aan mijn rondschrijven van 4 dezer, No. 404 Bur. G., betreffende de verkorting van den werktijd met het oog op de verduisteringsvoorschriften, bericht ik U, dat de kantoortijden van 1 December a.s. af als volgt worden gewijzigd;

                            Aanvang:     Einde:

1 December t/m 24 Januari 9.45 uur 17.-- uur
26 Januari t/m 7 Februari 9.30 uur 17.-- uur
9 Februari t/m 14 Februari 9.15 uur 17.-- uur

Van 15 Februari af zullen de gewone kantoortijden gelden, terwijl des Zaterdags de werkzaamheden om 13 uur zullen eindigen.
Ho. [handgeschreven kantlijnnotitie]

                            De Gemeentesecretaris,
                            [Signatuur: J. F. Franken]

Aan Chefs van afdeelingen
ter Gemeentesecretarie en
Hoofden van Hulpsecretarieën. * Inhoud: Het document kondigt een tijdelijke aanpassing van de werktijden aan voor het gemeentepersoneel van Amsterdam gedurende de wintermaanden van 1941-1942. De werktijden worden verschoven naar de lichte uren van de dag.
* Vorm: Het betreft een getypte brief op officieel papier, voorzien van archiefkenmerken en een handgeschreven handtekening van de gemeentesecretaris.
* Taalgebruik: Formeel, ambtelijk Nederlands ("4 dezer", "verkorting van den werktijd", "a.s.").
* Opvallend: Er is sprake van een stapsgewijze aanpassing. Naarmate de dagen lengen (richting februari), begint de werkdag telkens een kwartier eerder, terwijl de eindtijd vast blijft staan op 17:00 uur. Vanaf medio februari wordt teruggekeerd naar het normale schema. Dit document is een direct overblijfsel van het dagelijks leven in Nederland tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog.

1. Verduistering: De "verduisteringsvoorschriften" werden door de bezetter opgelegd om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers zich 's nachts konden oriënteren op het licht van de steden. Ramen moesten met zwart papier of speciale gordijnen worden afgeplakt en straatverlichting was tot een minimum beperkt of afwezig.
2. Veiligheid en Logistiek: Door de werktijden aan te passen, werd voorkomen dat ambtenaren in totale duisternis van of naar hun werk moesten reizen, wat gevaarlijk was door het gebrek aan straatverlichting en de avondklok (Sperrtunde).
3. Bestuur: Jacobus Fredericus Franken, die het document ondertekende, was de gemeentesecretaris. Hij bleef tijdens een groot deel van de bezetting in functie om de stedelijke administratie draaiende te houden, een positie die vaak een precair evenwicht vereiste tussen de belangen van de stad en de eisen van de bezetter.