23 mei 1941. De Regeeringscommissaris voor Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). GEMEENTE AMSTERDAM
ALGEEMEENE KENNISGEVING

No. 430.

De Regeeringscommissaris voor Amsterdam brengt ter algemeene kennis, dat hij heeft besloten:
1o. met ingang van 9 Mei 1941 te verbieden nà 8 uur v.m. met andere artikelen dan gedrukte of geschreven stukken of af-beeldingen te venten of voorwerpen of stoffen van welken aard ook op te koopen in de Camperstraat, op den Iepenweg en op het Iepenplein alsmede op den openbaren weg binnen een afstand van 25 meter van bovengenoemde wegen, behalve voor zoover betreft de Eerste, Tweede en Derde Oosterpark-straat, waar het venten en opkoopen is verboden tot 50 me-ter van de Camperstraat, den Iepenweg en het Iepenplein;
2o. aan de lompenventers op een daartoe strekkend verzoek tot nader order dispensatie van dit verbod te verleenen.

Amsterdam, 23 Mei 1941.
EL
De Regeeringscommissaris voornoemd,
VOÛTE

de Gemeentesecretaris,
J.F. FRANKEN. Dit document is een officiële bekendmaking van de gemeente Amsterdam uit mei 1941. Het kondigt een verbod af op het venten (straatverkoop) en het opkopen van goederen in specifieke straten in de Oosterparkbuurt: de Camperstraat, de Iepenweg en het Iepenplein.

Opvallende punten in de tekst:
* Uitzondering voor drukwerk: Het verbod geldt niet voor de verkoop van kranten, boeken of andere gedrukte/geschreven stukken.
* Geografische reikwijdte: Het verbod strekt zich uit tot een zone van 25 meter rond de genoemde straten, en zelfs 50 meter in de zijstraten (Eerste, Tweede en Derde Oosterparkstraat).
* Dispensatie: Er wordt een specifieke mogelijkheid genoemd voor "lompenventers" om ontheffing aan te vragen.
* Retroactieve werking: Hoewel het besluit op 23 mei is gepubliceerd, wordt vermeld dat het verbod al met ingang van 9 mei 1941 van kracht is. Dit document stamt uit het begin van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De term "Regeeringscommissaris" is hier cruciaal: na de Februaristaking van 1941 ontsloeg de bezetter de democratisch gekozen burgemeester en wethouders van Amsterdam. Edward Voûte werd door de Duitsers aangesteld als regeringscommissaris (een functie die de bevoegdheden van zowel de burgemeester als de gemeenteraad verenigde).

De beperking van straathandel in dit specifieke deel van Amsterdam-Oost had een sterke antisemitische ondertoon. De Oosterparkbuurt kende een aanzienlijke Joodse populatie en straathandel (waaronder de handel in lompen) was een belangrijke bron van inkomsten voor het Joodse proletariaat. Door de handel op deze wijze te reguleren en afhankelijk te maken van "dispensatie", kreeg het nazi-bestuur meer controle over de economische bewegingen en de overleving van de Joodse bevolking, nog voordat de grootschalige deportaties begonnen. Het was een van de vele administratieve maatregelen die bedoeld waren om de Joodse burgers te isoleren en hun dagelijks leven onmogelijk te maken. J.F. Franken Gemeente Amsterdam