Brief (doorslag/kopie)
Origineel
Brief (doorslag/kopie) 1 juli 1940 De Directeur van het Gemeentelijk Marktwezen te Amsterdam De Nederlandsche Veehouderij-centrale, Laan van Meerdervoort 84, 's-Gravenhage [Handgeschreven rechtsboven:] M. Sixma
[Linksboven:] S/HG.
48/19/3 M.
[Handgeschreven midden boven:] Verzonden 1/7
[Rechtsmidden:] 1 Juli 1940.
de Nederlandsche Veehouderij-
centrale,
Laan van Meerdervoort 84,
's-Gravenhage.
Ingevolge Uw desbetreffende bekendmaking heb ik de eer U te verzoeken den Dienst van het Gemeentelijk Marktwezen, houder van het Koelhuis Centrale Markt te Amsterdam in te schrijven als georganiseerde bij de groep "houders van koel- en vrieshuizen" van de Nederlandsche Veehouderij Centrale, en mij de noodige machtigingen tot opslag van crisisproducten te doen toekomen.
Ik merk U op dat bedoeld koelhuis eigendom is van de Gemeente Amsterdam, terwijl de exploitatie voor rekening van de Gemeente Amsterdam en onder toezicht van de Directie van het Marktwezen wordt verzorgd door de N.V. Nederlandsche Veiling van land- en tuinbouwproducten "Amsterdam" op de Centrale Markt alhier, Directeur de heer B.C. van Es; vanwege genoemde N.V. zullen voor zoover noodig telkens by U bijzondere machtigingen voor individueele gevallen worden aangevraagd.
De Directeur, Deze brief markeert een formele administratieve stap in de organisatie van de voedselvoorziening kort na de Nederlandse capitulatie in mei 1940. De directeur van het Amsterdams Gemeentelijk Marktwezen verzoekt hier om de officiële registratie van het koelhuis op de Centrale Markt bij de 'Nederlandsche Veehouderij-centrale' (NVC).
De kernpunten van de brief zijn:
1. Registratie: Het koelhuis wil erkend worden als "georganiseerde" binnen de sectorgroep voor koel- en vrieshuizen.
2. Crisisproducten: De aanvraag is specifiek bedoeld om machtigingen te verkrijgen voor de opslag van 'crisisproducten'. Dit duidt op de overgang naar een strak gereguleerde distributie-economie.
3. Beheerstructuur: De brief verduidelijkt de complexe eigendoms- en beheersverhouding: de gemeente Amsterdam is eigenaar, het Marktwezen houdt toezicht, maar de dagelijkse exploitatie ligt bij een private N.V. (onder leiding van B.C. van Es). De datum, 1 juli 1940, plaatst dit document in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. De 'Nederlandsche Veehouderij-centrale' was een van de crisisinstellingen die al voor de oorlog (onder de Landbouwcrisiswet van 1933) waren opgericht om de markt te reguleren, maar die onder de bezetting een cruciale rol kregen in de 'voedselvoorziening in oorlogstijd'.
De bezetter maakte gebruik van de bestaande Nederlandse bureaucratie en de 'Centrales' om de productie en distributie van voedsel volledig te beheersen. Door koelhuizen centraal te registreren en te laten werken met 'machtigingen', kon de overheid (en daarmee de bezetter) precies controleren waar voorraden vlees, zuivel en andere bederfelijke waren werden opgeslagen. De Centrale Markt in Amsterdam was hierbij een vitaal logistiek knooppunt voor de bevoorrading van de hoofdstad. De handgeschreven naam "M. Sixma" verwijst waarschijnlijk naar mr. M. Sixma van Heemstra, die destijds betrokken was bij de administratie van het Marktwezen. B.C. van Es M. Sixma N.V. Nederlandsche Gemeente Amsterdam Marktwezen