Archiefdocument
Origineel
CENTRAAL BUREAU VOOR DE STATISTIEK.
Onderzoek naar aanwezigheid en bezetting van koel- en vriesruimten.
| Vragen: | Antwoorden: |
|---|---|
| 1. a) Naam van de onderneming: | Koelhuis Centrale Markt. |
| b) Adres van het kantoor der onderneming: | Eigenaresse: Gemeente Amsterdam. |
| Gemeente: | Amsterdam (W) |
| Straat en Nummer: | Jan van Galenstraat 14 |
| Telefoon: | 85151 |
| c) Naam van het hoofd der onderneming: | Dr. A. v. d. Laan |
| Functie: | Directeur van het Marktwezen |
| d) Waar is het koelhuis gelegen, waarop deze vragenlijst betrekking heeft? | Amsterdam, Centrale Markt, Jan van Galenstraat 14 |
| Gemeente: | |
| Straat en Nummer: | |
| N.B. U gelieve voor iedere afzonderlijke vestiging een aparte vragenlijst in te vullen. | Het koelhuis is op 1 April 1935 in bedrijf gesteld. |
| 2. a) Hoe groot was op 1 Mei 1936 de totale koelhuisruimte? (inwendige lengte x breedte x hoogte) | 12416 m³ |
|---|---|
| b) In hoeveel afzonderlijke ruimten is de totale sub a opgegeven ruimte onderverdeeld en wat was de inhoud dier ruimten (in te vullen in kolom 2 hiernaast) | |
| c) Welk percentage van de sub b genoemde ruimten is geschikt voor opslag van goederen (in te vullen in kolom 3 hiernaast) |
Tabel bij vraag 2:
| Ruimte No... 1 | b) Inhoud inwendige l. x br. x h. 2 | c) Deel voor opslag geschikt 3 |
| :--- | :--- | :--- |
| 1 | 2844 m³ | 47 % |
| 2 | 2272 m³ | 47 % |
| 3 | 2272 m³ | 47 % |
| 4 | 2760 m³ | 47 % |
| 5 | 236 m³ | 47 % |
| 6 | 236 m³ | 47 % |
| 7 | 190 m³ | 58 % |
| 8 | 236 m³ | 47 % |
| 9 | 236 m³ | 47 % |
| 10 | 236 m³ | 47 % |
| enz. . | | |
3. De sub 2a gegeven ruimte kan onderscheiden worden in:
| a) Vriesruimte voor opslag bij lage temperatuur (hieronder wordt verstaan een ruimte, waar de temperatuur op -10° C. gehouden kan worden) | Totaal 380 m³, bestaande uit de ruimten No. 7, 12 |
| b) Vriesruimte voor bijzondere doeleinden (hieronder wordt verstaan een ruimte, waar de temperatuur op -6° C. doch niet op -10° C. gehouden kan worden. | Totaal ...... m³, bestaande uit de ruimten No. ................... |
| c) Koelruimte | Totaal 12036 m³, bestaande uit de ruimten No. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 14. |
| d) Welke van de sub a en b genoemde ruimten kunnen als koelruimte gebezigd worden? | Totaal 380 m³, bestaande uit de ruimten No. 7, 12. |
In uitvoering is nog een uitbreiding (inrichting als koelruimte van een vierde verdieping) van rond 3500 M3. Dit document biedt een gedetailleerd inzicht in de technische capaciteit van het Koelhuis Centrale Markt in Amsterdam in 1936. Enkele opvallende punten:
- Capaciteitsverdeling: Het overgrote deel van de faciliteit (ruim 12.000 m³) was ingericht als koelruimte. Slechts een fractie (380 m³) was bestemd voor diepvriesopslag (onder -10°C).
- Efficiëntie: De enquêteur vraagt expliciet naar het percentage van de ruimte dat daadwerkelijk geschikt is voor opslag. In de meeste ruimten is dit 47%, wat duidt op een aanzienlijk deel dat gereserveerd moet blijven voor luchtcirculatie, gangpaden en koelapparatuur.
- Groei: De handgeschreven of naderhand getypte opmerking onderaan wijst op een substantiële uitbreiding van 3500 m³ op de vierde verdieping, wat aangeeft dat de vraag naar koeling in de jaren 30 snel groeide.
- Beheer: Het koelhuis was eigendom van de gemeente Amsterdam en stond onder leiding van de bekende Dr. A. van der Laan, die een centrale rol speelde in de modernisering van het Amsterdamse marktwezen. Het Koelhuis aan de Jan van Galenstraat maakte deel uit van de Centrale Markthallen, die in 1934 werden geopend ter vervanging van de versnipperde markten in de Amsterdamse binnenstad. Dit was een prestigieus project van de gemeente om de voedseldistributie en hygiëne te verbeteren.
De peildatum (mei 1936) bevindt zich in de periode van de Grote Depressie, maar ook in een tijd van technologische vooruitgang in de "koude keten". Dergelijke statistieken waren voor het CBS essentieel om de economische infrastructuur van Nederland in kaart te brengen, zeker met het oog op de voedselvoorziening in tijden van crisis of dreigende oorlog. Het document illustreert de verschuiving naar grootschalige, gecentraliseerde en technisch geavanceerde opslag van bederfelijke waren in de vooroorlogse jaren. A. v. d. Laan Gemeente Amsterdam Marktwezen