A. v. d. Laan

Handgeschreven concept of ambtelijke notitie op blanco papier.

Dit document is een werkkopie of kladversie voor een officiële beschrijving van de "Dienst van het Marktwezen" in Amsterdam. Het geeft een overzicht van de organisatievorm, de directie, de locaties en de specifieke taken van de dienst. Opvallend zijn de volgende punten: 1. **De locaties:** Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de Centrale Markt (voor groenten en fruit) in Amsterdam-West en de Vischmarkt aan de De Ruyterkade (Centrum). 2. **De taken:** De dienst hield zich niet alleen bezig met het beheer van de markthallen en installaties (zoals koelhuizen en veilingen), maar had ook een controlerende taak ("toezicht op den straathandel"). 3. **De status:** De vele doorhalingen en correcties (zoals het wijzigen van huisnummers en het verplaatsen van tekstblokken naar de marge) laten zien dat de auteur zocht naar de juiste formulering voor de omvang van zijn bevoegdheden en de presentatie van zijn dienst.

Handgeschreven brief (sollicitatie/verzoekschrift).

* **Inhoud:** T. van Urk verzoekt Dr. A. van der Laan om hulp bij het vinden van een baan bij de Amsterdamse gemeentebedrijven. Hij motiveert dit door een gebrek aan financiële groei in zijn huidige kantoorbaan, wat hem belemmert in zijn wens om te trouwen. Hij noemt verschillende functies waarvoor hij zichzelf geschikt acht (zoals portier of bode) en geeft een overzicht van zijn levensloop. * **Persoonlijke achtergrond:** De schrijver is 31 jaar, afkomstig uit Urk en van gereformeerde huize. Hij heeft een verleden in de visserij, maar is daar noodgedwongen mee gestopt door de aanleg van de Afsluitdijk. Hij toont ambitie door te vermelden dat hij heeft gestudeerd voor onderwijzer en kennis heeft van boekhouden en Engels. * **Vorm en toon:** De brief is geschreven in de derde persoon ("hij"), wat in die tijd een uiterst formele en eerbiedige wijze was om over zichzelf te schrijven in een verzoekschrift aan een hooggeplaatst persoon. De taal is uiterst beleefd en correct.

Officieel afschrift van een besluit van het college van Burgemeester en Wethouders (B&W).

* **Onderwerp:** Intrekking of vervallen van een vergunningsaanvraag voor een "afsluitbare opening" in de balustrade (balie) van de walmuur aan het Singel nabij het Muntplein. * **Markt/Gebied:** Bloemenmarkt * **Oorlog & Vervolging:** Jodenster/Maatregelen * **Personen:** A. v.d. Laan, H. No, M.J. v.d. Hoek * **Organisaties:** Marktwezen, Publieke Werken * **Product/Handel:** A.G.F. (Groenten): Groente, A.G.F. (Groenten): Sla, Kruidenier (Droog): Bloem, Tuin & Plant: Bloemen, Vis & Zee: Aal, Vis & Zee: Vis * **Adressen:** Nieuwe Looiersstraat 88 * **Dossier:** 22/6/4, 73/31, 8969/D, 911 No, M.J. v.d. Hoek No, M.J. v.d. Hoek No, M.J. v.d. Hoek * **Besluitvorming:** De aanvrager (M.J. v.d. Hoek) heeft blijkbaar zelf op 23 november laten weten de aanvraag niet door te zetten, waarna de gemeente het verzoek als "niet gedaan" beschouwt. De gemeente houdt een slag om de arm voor de toekomst: een nieuwe aanvraag biedt geen garantie op succes. * **Betrokken instanties:** * **P.W.:** Publieke Werken (verantwoordelijk voor walmuren en balies). * **L.M.:** Waarschijnlijk de afdeling Landmeterij of een specifieke administratieve sectie. * **De Vlugt:** Willem de Vlugt, burgemeester van Amsterdam (1921-1939). * **Van Lier:** De gemeentesecretaris. * **Dr. A. v.d. Laan:** Directeur van het Marktwezen.

Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier.

* **Aanleiding:** De heer Knoop kan vanwege gezondheidsklachten (doktersadvies) voor het komende jaar (1940) geen verbintenis aangaan voor een vaste marktplaats. Hij moet rust houden en kan niet aan de vroege markttijden voldoen. * **Verzoek:** Hij vraagt of hij de markt op andere tijden mag bezoeken om contact te houden met collega's, met de intentie in het voorjaar mogelijk weer een vaste plek in te nemen. * **Reactie:** Uit de ambtelijke kanttekening blijkt dat de regels strikt werden gehandhaafd. Zonder vaste standplaats vervalt het toegangsrecht. Er wordt slechts een minimale uitzondering gemaakt voor incidentele bezoeken na voorafgaande aanvraag. * **Fysieke staat:** Het document toont de dynamiek van een klein bedrijf in die tijd; adressen zijn doorgestreept en overstempeld, wat duidt op hergebruik van briefpapier na een verhuizing (van Nassaukade naar Da Costastraat en later Admiraal de Ruijterweg).

Notulen (verslag) van een commissievergadering.

* **Doel van de commissie:** De commissie onderzoekt hoe de overlast (hinder) van pluimveeslachterijen binnen de gemeente beperkt kan worden. Dit wijst op een proces van juridisering en regulering van de voedselketen in een stedelijke omgeving. * **Samenstelling:** De commissie is breed samengesteld met vertegenwoordigers van handhaving (politie), volksgezondheid (Keuringsdienst van Waren, Abattoir), economie (Marktwezen) en ruimtelijke ordening (Bouw- en Woningtoezicht). Dit duidt op de complexiteit van het vraagstuk. * **Kernpunten van de vergadering:** 1. **Correctie:** Een juridische precisering in de notulen waarbij "rechterlyke macht" wordt vervangen door "Raad van State". 2. **Volksgezondheid:** Dr. Van Raalte wijst op de discussie in de vakpers over de noodzaak van preventieve keuring, specifiek vanwege het risico op *tularaemie* (haasziekte), wat aantoont dat men op de hoogte was van veterinaire risico's voor de volksgezondheid. 3. **Centralisatie:** De directeur van het Abattoir, de heer Reeser, pleit voor centralisatie van het slachten van kippen op het terrein van het gemeentelijk abattoir. Dit zou de controle vergemakkelijken en waarschijnlijk ook de inkomsten van het abattoir ten goede komen. 4. **Motivering:** Er is behoefte aan een sterkere hygiënische onderbouwing voor de voorgestelde keuringsmaatregelen.

Document

In deze brief beklaagt de heer G.H.J. Reynders, een winkelier in de Dapperstraat te Amsterdam, zich bij de directeur van de Centrale Markthallen over oneerlijke concurrentie. Een marktkoopman die normaal gesproken snoepgoed en koekjes verkoopt ("gebroken bisquie"), is sinds enkele weken begonnen met het verkopen van huishoudelijke schoonmaakmiddelen (zoals zeep en was) vanuit een extra kar direct voor de winkel van Reynders. De kernpunten van het bezit zijn: 1. **Prijsconcurrentie:** De marktkoopman verkoopt de artikelen tegen prijzen die zo laag zijn dat de winkelier er niet tegenop kan concurreren. 2. **Klanttevredenheid:** Klanten klagen bij Reynders dat hij te duur is. 3. **Oneerlijk speelveld:** De winkelier wijst op de "zwaardere lasten" (zoals belastingen en huur) die hij moet betalen in vergelijking met een marktkoopman. 4. **Vestigingswet:** Reynders beroept zich op de regelgeving (de vestigingswet) en vraagt de directeur om in te grijpen door de verkoop van deze specifieke artikelen te verbieden of de koopman te dwingen zijn standplaats verder van de winkel te kiezen.

Gefrankeerde en afgestempelde envelop.

* **Handschrift:** Het adres is geschreven in een verzorgd, hellend cursief handschrift, representatief voor het kunstonderwijs of de hogere burgerij van de eerste helft van de 20e eeuw. * **Titulaur:** De aanhef "Weledelzeergeleerde Heer" is de formele Nederlandse titulatuur voor een gepromoveerde (doctor), wat overeenkomt met de titel "Dr." voor de naam. * **Postale markeringen:** De envelop bevat een zogenaamd reclamestempel van de PTT, dat het gebruik van telegrammen en telefonie promoot voor de naderende feestdagen. Het ronde dagstempel uit Deventer geeft de exacte datum (22 december 1939) en tijd (tussen 23:00 en 24:00 uur) aan. * **Frankering:** De totale frankering van 3 cent met twee 'vliegende duif'-zegels was in die periode het geldende tarief voor bepaald binnenlands postverkeer.

Document

* **Kern van de brief:** De N.V. Fruitimport-Maatschappij heeft geruchten gehoord dat de exploitatieovereenkomst van de veiling in de Amsterdamse markthal in 1940 afloopt. Ze willen samen met de firma A.v.d. Ende & Zoon meedingen naar een nieuw contract of hierover in gesprek gaan met de directeur van het Marktwezen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Deze zijn cruciaal. Ze lijken afkomstig van het kantoor van de directeur Marktwezen. Er wordt opdracht gegeven ("Gaarne zakelijke info") aan een extern bureau ("v.d. Graaf en Co's Bureau voor den Handel") om achtergrondinformatie in te winnen over de kredietwaardigheid of reputatie van de twee Rotterdamse bedrijven. De term "Vertrouwelijk" onderstreept de gevoeligheid van dit onderzoek. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk en zakelijk Nederlands uit het interbellum ("Weled.", "onderhoud", "gaarne tegemoet ziende").

Document

* **Doel van de brief:** Het doorsturen van relevante documenten naar aanleiding van een telefonisch gesprek de dag ervoor. * **Inhoud:** Het betreft drie specifieke bijlagen: 1. Een rapport uit 1933 over een onderzoek naar poelierderijen (gevogeltehandel). 2. Een nota van adjunct-inspecteur Van den Berg over klachten betreffende pluimvee- en konijnenslachterijen. 3. Notulen van een overleg op 14 mei 1936 over hetzelfde onderwerp. * **Taalgebruik:** Formeel Nederlands met de destijds gangbare spelling (bijv. "hierby", "poelierderyen", "konynenslachteryen", "j.l."). * **Administratieve sporen:** De aantekening "ni Dir." suggereert dat het stuk naar de directeur moest. Het paarse stempel rechtsboven ("M. 1936") wijst op de registratie in het archief van het Marktwezen.

Officiële brief op briefpapier van de gemeente Amsterdam.

Deze brief is een uitnodiging aan een functionaris van de Luchtbeschermingsdienst (LBD) om aanwezig te zijn bij een materieel-demonstratie. Het kernonderwerp is de inzet van een "10-tal luchtbeschermingsmotorspuiten". Deze pompen waren cruciaal voor de brandbestrijding bij mogelijke luchtaanvallen, waarbij men niet enkel afhankelijk wilde zijn van de reguliere brandweer. De precieze locatieomschrijving (Prins Hendrikkade of Oosterdokskade) duidt op een praktische oefening waarbij water uit de grachten/het IJ gepompt zou worden. De adressering aan Dr. A. v.d. Laan als "Wijkhoofd" van "Vak VI, Wijk E" bij de Centrale Markthallen illustreert de fijnmazige, wijkgerichte organisatie van de LBD in Amsterdam. De afkorting "M/V" linksonder staat waarschijnlijk voor de initialen van de typist(e) of de behandelend ambtenaar.

Brief (uitnodiging) op officieel briefpapier.

Deze brief is een formele uitnodiging van de Amsterdamse Marktkoopliedenvereniging "Vooruitgang Zij Ons Doel" aan de directeur van het Marktwezen, Dr. A. van der Laan. De vereniging viert haar eerste lustrum (5-jarig bestaan). Opvallend is het tijdstip van de feestviering: van 8 uur 's avonds tot half 5 in de ochtend. Dit weerspiegelt het sociale leven van de marktkooplieden, die gewend waren aan onregelmatige en vroege uren. De toon is uiterst beleefd en respectvol ("den eer U uit te noodigen", "meesten hoogachting"), wat gebruikelijk was in de communicatie tussen burgerverenigingen en het stedelijk apparaat in de jaren '30. De uitnodiging voor "twee plaatsen" suggereert dat de directeur met zijn echtgenote wordt verwacht.

Document

Deze brief is een formeel verzoek van Klaas Postema aan de burgemeester van Amsterdam voor het overzetten van verschillende exploitatievergunningen op zijn naam. Postema treedt hierbij op als de nieuwe bedrijfsleider of "vervanger" van N.V. Marcanti, gevestigd aan de Jan van Galenstraat 10. Hij volgt de heer P. Smit Sr. op. De vergunningen waarover het gaat zijn essentieel voor de bedrijfsvoering van een horecagelegenheid in die tijd: * **Nachtvergunning:** Toestemming om na de reguliere sluitingstijd open te blijven. * **Vroegvergunning:** Toestemming om vroeger dan gebruikelijk te openen (vaak relevant voor markten). * **Muziekvergunning:** Voor live- of mechanische muziek. * **Besloten repetities en partijen:** Voor private evenementen. * **Danscursussen:** Toestemming voor het geven van danslessen. Onderaan de brief staat een akkoordverklaring ("Geen bezwaar") van de Directeur van het Marktwezen, Dr. A. v.d. Laan, wat logisch is gezien de locatie van Marcanti nabij de Centrale Markthallen. De brief is uiteindelijk op 15 december 1939 doorgezonden naar het Raadhuis voor verdere verwerking.

Officieel afschrift van een ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** Het document is een formeel geleidformulier waarbij stukken worden overgedragen tussen twee wethoudersportefeuilles in Amsterdam. De wethouder van Publieke Werken vraagt medewerking voor het vervaardigen of leveren van een "situatie-teekening" (een plattegrond of werktekening), naar aanleiding van een eerdere correspondentie ("kantbrief") uit mei 1939. * **Ondertekening:** Het document is ondertekend door G. Baas als waarnemend (wnd.) wethouder. De directeur van het Marktwezen, Dr. A. v.d. Laan, heeft het document voor gezien getekend ("KENNISGENOMEN"). De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat gebruikelijk is op een afschrift om aan te geven wie het origineel heeft ondertekend. * **Terminologie:** "Kantbrief" verwijst naar een korte ambtelijke mededeling of een brief met kanttekeningen. De opsomming van de portefeuille van de ontvangende wethouder ("Levensmiddelen, Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen") illustreert de specifieke verdeling van gemeentelijke taken in die periode.

Brief op officieel briefpapier.

* **Kernboodschap:** De Gecombineerde Tuinbouw Organisaties verzoeken de Directeur van het Marktwezen om een marktplaats toe te wijzen aan de heer H.J. Brockhoff. * **Terminologie:** De term **"natte aanvoerder"** is specifiek voor de Amsterdamse Centrale Markt en duidt op een handelaar of tuinder die zijn producten (meestal groenten of fruit) via het water per schuit aanvoerde en direct vanaf de kade of vanuit de schuit verkocht. * **Motivatie:** De aanvraag wordt gedaan omdat de betreffende tuinder besloten heeft de veiling te verlaten om zijn eigen producten direct op de markt te verkopen. * **Toon:** De brief is geschreven in een uiterst formele, ambtelijke stijl, gebruikelijk voor correspondentie met de gemeentelijke autoriteiten in die tijd.

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De secretaris van de Nederlandse Vereniging van Visimporteurs verzoekt om een onderhoud met de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De aanleiding is een specifiek probleem met de import van zeevis door een van hun leden, de heer H. Wijnschenk. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd. Opvallend is dat de schrijver de brief naar het woonhuis van de directeur heeft gestuurd omdat het kantooradres hem onbekend was, wat duidt op een zekere mate van urgentie of een directe benadering. * **Administratieve sporen:** De aantekeningen onderaan lijken de verwerking door de ontvanger weer te geven: de brief is binnengekomen op 13 maart en er is een afspraak gepland voor 16 maart om 14:30 uur. De rode cijfers ("46 A/3/11") verwijzen waarschijnlijk naar een dossiernummer of opvolgingsstuk.

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Kern van de correspondentie:** De brief betreft een formele klacht over geluidsoverlast. De "Gecombineerde Tuinbouw Organisaties" ondervinden hinder van werkzaamheden op de verdieping boven hun kantoor (Kamer 91) in de Centrale Markthal. * **Technisch detail:** Het lawaai wordt veroorzaakt door het verplaatsen van "ijzeren roltrappen". In deze context betreft dit geen elektrische roltrappen zoals wij die nu kennen, maar verrijdbare ladders of stellingtrappen die op ijzeren wielen en metalen glijders ("sleetjes") staan. * **Voorgestelde oplossing:** De schrijver stelt een pragmatische oplossing voor: het vervangen van de metalen contactpunten door rubberen wielen en glijders om de trillingen en het geluid te dempen. * **Toon:** De toon is uiterst hoffelijk en volgt de strikte etiquette van de vooroorlogse zakelijke correspondentie, inclusief de uitgebreide titulatuur ("WelEd.Zeergel.Heer").

Besluitextract (Afschrift) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een officieel uittreksel van de notulen van het Amsterdamse College van Burgemeester en Wethouders. De kern van het besluit is het maken van een uitzondering op de geldende marktverordening. * **Het juridische knelpunt:** Het vigerende 'Reglement op de Markten' stelde dat een vaste standplaats exclusief was voorbehouden aan personen met de Nederlandse nationaliteit. De gebroeders Stoller waren echter "ingezetene-niet Nederlander" (statenloos). * **De argumentatie voor coulance:** De wethouder voert drie morele en praktische redenen aan om de wet te omzeilen: 1. De broers zijn in Nederland geboren en getogen (sociaal-culturele integratie). 2. Zij hebben voldaan aan hun dienstplicht (loyaliteit aan de staat), waarbij Abraham daadwerkelijk gediend heeft en Meyer medisch werd afgekeurd. 3. Er was nieuwe wetgeving in de maak die de eis van nationaliteit wilde versoepelen naar een verblijfsduur van drie jaar. * **De uitkomst:** De gemeente maakt gebruik van een discretionaire bevoegdheid (artikel 31 van het reglement) om "in bijzondere gevallen" af te wijken van de hoofdregel. Het verzoek voor de standplaats wordt ingewilligd.

Zakelijke brief (typschrift op briefpapier met gedrukt hoofd)

In deze brief communiceert de Algemeen Voorzitter van de Gecombineerde Tuinbouw Organisaties de uitkomsten van een jaarvergadering aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het schrijven bestaat uit drie punten van onvrede en verzoek: 1. **Financiële nood:** Er wordt een drastische verlaging van het marktgeld (staangeld) met 50% gevraagd vanwege de slechte economische positie van de tuinders. 2. **Logistieke onenigheid:** De tuinders wijzen een voorstel af betreffende de indeling ("verschikking") van de plaatsen voor "natte tuinders" (tuinders die bladgroenten en andere vochtgevoelige producten verkopen die vaak besproeid moeten worden). 3. **Onvervulde toezeggingen:** Er wordt met scherpe bewoordingen ("staan wij in de goot") geklaagd over het uitblijven van onderhoud aan de terreinen vóór de markthal, ondanks eerdere beloften van de gemeente. De toon van de brief is formeel-zakelijk, maar bevat een duidelijke ondertoon van frustratie en bitterheid over de behandeling door het marktbestuur. ---

Administratief formulier (Copie) betreffende een ziektegeval.

Dit document is een doorslag of kopie van een officiële ziektemelding van een hooggeplaatste ambtenaar. Het betreft de directeur van het 'Marktwezen' (afdeling 57), Dr. A. v.d. Laan. Het formulier is bedoeld voor de administratie en de controlerend gemeente-arts om het ziekteverzuim te registreren en te monitoren. Opvallende details: * **Stempelgebruik:** De paarse stempel "Nº SA/70/M. 1939" duidt op een centrale registratie binnen de gemeentelijke administratie. * **Salarisgroep:** Groep XVII (17) was een zeer hoge salarisschaal, passend bij de functie van Directeur. * **Correcties:** Doorhalingen op het formulier (zoals bij 'werkman' en 'vrouw') werden gebruikt om de relevante categorieën voor de betreffende persoon aan te duiden.

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Taal en Stijl:** De brief is opgesteld in een uiterst formele, zakelijke stijl die typerend is voor de juridische correspondentie van voor de Tweede Wereldoorlog. Gebruik van titulatuur ("WelEdelZeergel.Heer") en de beleefdheidsvorm "U" met hoofdletter. Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "bygaand" en "verblyf", wat destijds gebruikelijk was in bepaalde schrijfmachinesettings of als archaïsche spelling. * **Fysieke staat:** Het document vertoont vouwlijnen en diverse archiefstempels die duiden op een officiële verwerking door de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De blauwe stempel "8/11" geeft de datum van ontvangst of verwerking aan (8 november 1939). * **Personen:** * **Mr. J.L. Frankenhuis:** Jacob Lazarus Frankenhuis (1895-1950), een destijds bekende Joodse advocaat in Amsterdam. * **Dr. A. v.d. Laan:** De directeur van de gemeentelijke dienst Marktwezen. * **B. Joëseph:** De cliënt wiens zaak wordt behandeld. Gezien de context van Marktwezen betreft dit waarschijnlijk een vergunningskwestie voor een marktkraam of handel.

Officieel ziekmeldingsformulier (Copie) voor gemeentepersoneel.

* **Persoon:** De patiënt is Dr. Adriaan van der Laan (1890-1946), die destijds Directeur van het Marktwezen in Amsterdam was. Zijn adres (Rubensstraat 54) bevindt zich in Amsterdam-Zuid. * **Administratieve status:** Hij valt onder de hoogste salarisgroepen (Groep XVII), wat past bij zijn rang als directeur. Het betreft zijn tweede ziekmelding van het jaar 1939. * **Medisch toezicht:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee, de controlerend gemeente-arts. In deze periode was het gebruikelijk dat een arts namens de gemeente aan huis kwam om de rechtmatigheid van het ziekteverzuim vast te stellen. * **Visuele kenmerken:** Het grote paarse stempelmerk "OA/77/M. 1939" is een archief- of stamboeknummering, waarschijnlijk gerelateerd aan de afdeling 'Openbare Arbeid' of een vergelijkbare administratieve eenheid.

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de redacteur van het blad „Marktbelangen” aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De aanleiding is het eerste lustrum (5-jarig bestaan) van de vereniging op 2 juni 1939. De directeur wordt gevraagd een "waarderend artikel" te schrijven voor de speciale feestkrant. * **Toon:** De toon is uiterst respectvol en diplomatisch. Er wordt expliciet verwezen naar de goede verstandhouding en eerdere "vriendschappelyke conferenties" tussen de vereniging en de gemeentelijke dienst, wat duidt op een belang bij een goede lobby-relatie. * **Taalgebruik:** Kenmerkend voor de periode is het gebruik van de "y" in plaats van de "ij" (bijv. *vyf*, *heugelyk*, *tydens*), hoewel dit in 1939 al minder gebruikelijk werd in officiële spelling. De afkorting "s.s.t.t." (*salvo sit titulus*) is een archaïsche beleefdheidsvorm die aangeeft dat de schrijver de titels van de geadresseerde respecteert, ook als hij ze niet allemaal expliciet noemt.

Getypte administratieve lijst betreffende personeelszaken.

Dit document is een officiële rapportage van langdurig ziekteverzuim binnen een Amsterdamse organisatie. De lijst bevat gedetailleerde persoonsgegevens van vier medewerkers die op de peildatum (30 juni 1939) nog niet hersteld waren. Enkele opvallende administratieve details: * **Functies:** De lijst bevat uiteenlopende rangen, van een 'Directeur' tot een 'Marktopziener' (afgekort als Marktopz.) en een 'Contrôleur'. De term 'Marktopziener' suggereert dat het document afkomstig zou kunnen zijn van een gemeentelijke dienst zoals het Marktwezen. * **Adressen:** De genoemde adressen bevinden zich in verschillende delen van Amsterdam (Zuid, West en de rand van het Centrum), wat een beeld geeft van de sociale spreiding van het personeel. * **Statuskolom (A/W):** De kolom gemarkeerd met 'A/W' bevat voor alle personen een 'A'. Dit staat zeer waarschijnlijk voor 'Afwezig'. * **Ziekteverzuim:** Men ziet dat het verzuim varieert van één dag (P. Plakké) tot precies één maand (Dr. A. v.d. Laan).

Handgeschreven brief (verzoek om onderhoud).

* **Toon en vorm:** De brief is formeel en beleefd van toon, passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. De afzender maakt gebruik van de titulatuur "WelEdel Zeergeleerde Heer" (WelEd Heergel.), wat erop wijst dat de ontvanger (Dr. A. v.d. Laan) een doctoraat bezit. * **Inhoud:** J. de Greye vraagt in zijn hoedanigheid als voorzitter van een onderzoekscommissie om een gesprek met de directeur van het Marktwezen. Het onderzoek richt zich op het beleid van het bestuur van een vereniging van marktkooplieden, afgekort als V.K.O.D. * **Verzoek:** De schrijver stelt voor om samen met één of twee andere commissieleden langs te komen, bij voorkeur in de ochtend voor 11:00 uur. * **Status:** De administratieve codes bovenaan wijzen erop dat de brief is opgenomen in het officiële archief van de betreffende gemeentelijke dienst.

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze brief betreft een formeel verzoek van het Laboratorium voor Tuinbouwplantenteelt van de Landbouwhoogeschool Wageningen (tegenwoordig Wageningen University & Research) aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. Het doel van de brief is het verkrijgen van een toegangsbewijs voor Ir. J.H.M. van Stuivenberg. De inspectie waarover gesproken wordt, richt zich op "Surinaamsche bacoven" (bananen) die werden opgeslagen en gerijpt bij de firma N.V. Nooy's Fruit Import in de Centrale Markthallen te Amsterdam. De brief is representatief voor de nauwe banden tussen de wetenschappelijke landbouwinstellingen in Wageningen en de praktijk van de import en kwaliteitseis van koloniale producten uit Suriname in die tijd. De toon is uiterst formeel en hoffelijk ("WelEd. Zeergeleerden Heer", "beleefd verzoek", "Uw dw.").

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Doel van de brief:** De Amsterdamse afdeling van de Bond van Nederlandse Onderwijzers verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor een jaarlijkse collecte onder het personeel. De opbrengst is bestemd voor de Sinterklaasvieringen op Amsterdamse basisscholen. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven nummers bovenaan ("№ 37/189/1") en de datum "29/9" wijzen op de registratie bij de ontvangende instantie (het Marktwezen). De opmerking "(Porto voor antwoord)" suggereert dat de afzender een antwoordzegel of enveloppe had bijgevoegd om de drempel voor een reactie te verlagen. * **Maatschappelijke context:** De brief toont de georganiseerde wijze waarop vakbonden en onderwijsinstellingen destijds zorgden voor sociale en feestelijke extra's voor schoolkinderen, waarbij direct contact met overheidsinstellingen (zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) gebruikelijk was.

Officieel ambtelijk schrijven/advies betreffende een uitstalvergunning.

Dit document is een ambtelijk advies over een vergunningsaanvraag van de winkelier Jozeph Brandon voor het jaar 1939. Brandon wil koopwaar (textiel/manufacturen) uitstallen voor zijn nieuwe winkelpand aan de Albert Cuypstraat 126 in Amsterdam. De kernpunten van het document zijn: 1. **Verplaatsing van de nering:** Brandon had voorheen een vergunning voor nummer 130, maar vraagt nu een vergunning aan voor nummer 126. De oude vergunning kan daarom worden ingetrokken. 2. **Specificaties:** De aanvraag betreft twee tafeltjes op het trottoir en kleding aan hangers tegen de gevel. 3. **Ambtelijke goedkeuring:** Zowel de politie als de Directeur van het Marktwezen gaan akkoord, mits de uitstalling niet dieper is dan 50 centimeter vanaf de gevel. 4. **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals "zaakdryvende", "tyd", "zyn") en de archaïsche schrijfwijze "uitgesteld" onderaan, waar vermoedelijk "uitgestald" werd bedoeld.

Zakelijke brief.

* **Kern van het schrijven:** De firma Gebroeders Duijn verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om de huur van hun vaste plek ('nis') op de Centrale Markt te beëindigen. * **Aanleiding:** Door het wegvallen van de import (aanvoer) van bananen heeft het bedrijf geen handel meer op die locatie. * **Personele gevolgen:** Het personeelslid ter plaatse, de heer E. Haverkamp, is reeds ontslagen omdat hij een specialist is in bananen en niet inzetbaar is voor andere producten. * **Overheidsmaatregelen:** De brief verwijst naar een 'buffervoorraad' van 20% voor conserven die door de regering is voorgeschreven en niet verkocht mag worden. Dit wijst op vroege distributie- en voorraadmaatregelen in verband met de oorlogsdreiging. * **Bedrijfsvooruitzicht:** De afzender schetst een somber toekomstbeeld: een volledige sluiting van het bedrijf wordt op korte termijn voorzien.

Notulen (verslag) van een vergadering.

* **Vorm en Stijl:** Het document is een formeel verslag van een ambtelijke adviescommissie. De toon is zakelijk en volgt een vaste structuur (aanwezigen, agenda, behandeling per punt). Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' zou verwachten (bijv. "ongewyzigd", "zyn"), wat typerend kan zijn voor bepaalde schrijfmachines of spellingsvoorkeuren uit die tijd. * **Inhoud:** De commissie adviseert over vergunningen voor 'venters' (straathandelaren) en 'standplaatshouders' (marktkooplieden). In deze specifieke vergadering ligt de focus op een nota van de Wethouder voor de Levensmiddelen betreffende vervangingsvergunningen en het probleem van "clandestiene" (illegale) standplaatsen. * **Personen:** Genoemde sleutelfiguren zijn Dr. A. v.d. Laan (voorzitter) en Mr. A. van Praag (secretaris).

Zakelijke brief / Verzoekschrift

* **Kern van de klacht:** De vereniging protesteert tegen de praktijken van een zekere heer M. Vos. Hij verkoopt karren aan marktkooplieden onder voorwaarden die volgens de vereniging bedoeld zijn om de gemeentelijke belastingheffing te omzeilen. * **Belang:** De verhuurders van marktkramen en karren zien hun klandizie en hun aantal standplaatsen afnemen door deze constructie. Ze ervaren dit als oneerlijke concurrentie en een bedreiging van hun bedrijfsmodel. * **Verzoek:** De vereniging dringt aan op een wijziging of aanvulling van het "Reglement kramenverhuur" om de verkoop van eigen materialen door kooplieden op deze wijze te blokkeren en de positie van de professionele verhuurders te beschermen. * **Terminologie:** "Carriers" verwijst naar transportfietsen of bakfietsen die in die tijd veelvuldig voor transport in de stad werden gebruikt. "M.W." staat voor Marktwezen; "B. en W." voor Burgemeester en Wethouders.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

In deze brief protesteert E. van Komen, een handelaar in haring en zuurwaren, tegen een opgelegde sanctie. Hij heeft op 31 augustus 1939 bericht ontvangen van de Directeur van het Marktwezen dat hem het recht is ontzegd om gedurende twee dagen (4 en 5 september) een standplaats in te nemen op de Amsterdamse markten. De kern van de brief is een verzoek om uitstel van deze straf. Van Komen beroept zich op het recht van wederhoor; hij wil eerst persoonlijk door de directeur gehoord worden over de beschuldiging voordat de straf definitief wordt uitgevoerd. De toon van de brief is formeel en beleefd, conform de gangbare zakelijke etiquette van die tijd.

Getypte brief op briefpapier, met handtekening en archiefstempels.

* **Inhoud:** De brief is een bezwaarschrift van een marktkoopman (G. Broekman) tegen een berisping en mogelijke straf die hij ontving van de Dienst van het Marktwezen. * **Kern van het geschil:** Broekman werd op 9 februari 1939 gesanctioneerd voor het achterlaten van papierafval bij zijn marktkraam. Hij verweert zich door te stellen dat er sprake is van een misverstand ("abbuis"). Hij was van plan het papier op te ruimen nadat hij zijn kar had ingeladen, maar de controleur (de heer Moerkerken) constateerde de vervuiling precies op het moment dat de kar weg was maar het papier nog niet was opgeruimd. * **Bewijsvoering:** Broekman voert aan dat hij de volgende dag direct contact heeft gezocht met de controleur en dat een politieagent (No. 1478) kan getuigen dat hij met het opruimen bezig was. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in de destijds gebruikelijke formele stijl, inclusief verouderde spelling (zoals *tamelyk*, *blyven*, *axepteeren*).

Getypt afschrift van een ambtelijk schrijven (memo/adviesaanvraag).

* **Inhoud:** Het document betreft een interne adviesaanvraag binnen het Amsterdamse gemeentebestuur. De Wethouder voor de Volkshuisvesting vraagt aan zijn collega van de afdeling 'Wasch-, Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen' of er bezwaren zijn tegen het verlenen van een specifieke (niet nader genoemde) vergunning. * **Status:** Het is een 'afschrift', wat betekent dat dit een kopie is van het originele besluit of de originele brief voor het dossier. De afkorting 'w.g.' staat voor 'was getekend'. * **Bureaucratisch proces:** Het document illustreert de formele wijze waarop verschillende gemeentelijke afdelingen in de vooroorlogse periode met elkaar communiceerden. Er is reeds een akkoord ("Geen Bezwaar") toegevoegd van de Directeur van het Marktwezen. * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie "17/10 retour Raadhuis" onderaan duidt op de fysieke verwerking van het stuk; het is acht dagen na dagtekening teruggekeerd naar de centrale administratie.

Zakelijke brief / Klachtenbrief.

* **Inhoud:** De heer Jac. Knoop beklaagt zich bij de Directeur van het Marktwezen over diefstal van aardappelen op een toegewezen opslaglocatie bij de "5de haven" (waarschijnlijk in het westelijk havengebied van Amsterdam). Hij meldt dat er zakken zijn verdwenen uit een partij die hij al aan andere handelaren had verkocht, waardoor hij hen financieel moest compenseren. * **Kern van de klacht:** De opslaglocatie achter de nieuwe loodsen is volgens Knoop onveilig omdat deze "geheel uit het oog ligt", waardoor diefstal onopgemerkt kan blijven. Hij stelt dat de plek ongeschikt is als marktplaats. * **Stijl en taal:** De brief is formeel van toon ("Wel Edele Heer"), maar bevat diverse typefouten (spatiëring voor komma's, "opie" in plaats van "copie") en grammaticale slordigheden die wijzen op een gehaaste redactie of beperkte ervaring met formele correspondentie. De handgeschreven correctie ("Heb ik...") is essentieel voor de betekenis van de zin. * **Status van de afzender:** Jac. Knoop presenteert zich als een gevestigde makelaar in de aardappelhandel, wat blijkt uit het voorbedrukte briefpapier, al is hij recentelijk verhuisd van de Da Costastraat naar de Admiraal de Ruijterweg.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Inhoud:** De firma Ruhe verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om te interveniëren bij de geplande vordering (inbeslagname voor militaire doeleinden) van hun enige vrachtwagen door de burgemeester. * **Argumentatie:** Het bedrijf voert drie hoofdklemdelen aan: 1. **Cruciale infrastructuur:** Ze zijn een grote grossier op de Centrale Markt en hebben maar één vrachtwagen die continu in gebruik is. 2. **Maatschappelijk belang:** Ze leveren direct aan gemeentelijke instanties zoals ziekenhuizen en de keuken voor kindervoeding. 3. **Personeelstekort:** De leiding (directeur en boekhouder) is reeds opgeroepen voor de mobilisatie, wat de bedrijfsvoering extreem fragiel maakt. 4. **Marktomstandigheden:** Er zijn door de oorlogsdreiging geen vervangende voertuigen te huur of te koop. * **Toon:** De toon is formele beleefdheid vermengd met een sterke ondertoon van urgentie en wanhoop ("dringend", "in gevaar komt").

Notulen (vergaderverslag).

Dit document is het eerste blad van de notulen van de 62e vergadering van een ambtelijke adviescommissie die zich bezighield met het reguleren van straathandel (ventvergunningen) in de late jaren '30. De agenda weerspiegelt de bureaucratische aard van de commissie, met aandacht voor formele goedkeuringen en correspondentie ("missives") van de verantwoordelijke wethouder. Enkele specifieke sociaal-economische kwesties uit die tijd komen naar voren: * **Regulering van venters:** Er wordt gesproken over ligplaatsen en specifiek over venters die strikjes en speldjes verkopen. * **Clandestiene praktijken:** Het tegengaan van illegale standplaatsen was een terugkerend punt van zorg. * **Consumentenbescherming avant la lettre:** Het opmerkelijkste punt is de bezorgdheid over ijscomannen die ijsjes op krediet verkochten aan kinderen. Dit duidt op een morele en mogelijk sociale bezorgdheid over het in de schuld steken van minderjarigen voor genotsmiddelen. De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn lijken snelle rekensommetjes, mogelijk gemaakt door een commissielid tijdens de vergadering, hoewel hun directe relatie tot de tekst (zoals aantallen vergunningen of boetes) onduidelijk is zonder verdere pagina's.

Getypte brief op briefpapier.

In deze brief verzoekt J.R. van Mansum, een student of onderzoeker in de economie, om een onderhoud met de directeur van het Amsterdams Marktwezen. De aanleiding is een academisch onderzoek naar de Albert Cuypmarkt. De kernvraag van Van Mansum is actueel voor die tijd: hoe verhoudt de traditionele ambulante handel (de markt) zich tot de opkomende moderne detailhandel (winkels en de grote warenhuizen)? De onderstrepingen in de tekst tonen aan dat de ontvanger deze specifieke onderzoeksvraag als de essentie van de brief heeft gemarkeerd. De handgeschreven aantekeningen in de rechterbovenhoek ("3½ uur" en "26/6") duiden mogelijk op een ingeplande afspraak of de tijd die aan de behandeling van deze zaak is besteed.

Zakelijke brief / correspondentie.

De brief is een formeel zakelijk verzoek van de firma Gebroeders Pel uit Leiden aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het schrijven is een informatieverzoek (marktinformatie) naar leveranciers van bittere sinaasappelen (ook wel pomeransen genoemd), verpakt in vaten of blikken. Opvallend is de hoffelijke, uiterst formele aanhef ("Weledelzeergeleerde Heer") en afsluiting, die typerend is voor de vooroorlogse zakelijke correspondentie. Het document is getypt op bedrijfspapier waarop de bankrelaties en contactgegevens prominent aanwezig zijn. De paarse stempel duidt op de administratieve verwerking door de ontvangende instantie (het Marktwezen in Amsterdam) op 12 februari 1940.

Boekhoudkundig register of loonstaat.

Dit document bevat een berekening van individuele 'aandelen' (waarschijnlijk pensioenrechten of gratificaties) voor een lijst ambtenaren. De systematiek is helder: het bedrag in de derde kolom is het resultaat van het percentage in de tweede kolom toegepast op het basisbedrag in de laatste kolom. Bijvoorbeeld, bij A. v. Duinkeren is 50% van 2150 gulden exact 1075 gulden. Waar nodig is er afgerond naar de dichtstbijzijnde hele gulden (zoals bij A. v.d. Laan). Enkele bedragen in de aandeel-kolom zijn omcirkeld, wat duidt op een verificatie of een afwijkende administratieve status. De optelsom onderaan toont een subtotaal van 56.552 gulden, waar een bedrag van 8.523 gulden van wordt afgetrokken om tot een eindtotaal van 48.029 gulden te komen.

Handgeschreven brief op briefpapier met voorgedrukte kop.

* **Kernboodschap:** De vishandelaar E. van Komen verzoekt om tijdelijke ontheffing van de 'bezettingsplicht' van zijn marktkraam in de Ten Katestraat. Vanwege de oorlogsomstandigheden kan hij geen voorraad (haring) inkopen. Hij wil echter zijn recht op de vaste staanplaats niet verliezen. * **Ambtelijke afhandeling:** De inspecteur van het Marktwezen adviseert positief op het verzoek. Hij stelt een termijn van drie maanden uitstel voor, maar stelt als harde voorwaarde dat de handelaar zijn marktgeld (stageld) blijft doorbetalen, inclusief een achterstand van ƒ 2,70. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de uiterst formele aanspreekvormen die destijds gebruikelijk waren voor correspondentie met hooggeplaatste ambtenaren ("Den weledelen zeer geleerde Heer").

Notulen (verslag van een vergadering).

Deze notulen leggen de dertigste vergadering vast van de Amsterdamse adviescommissie voor marktzaken. De focus ligt op twee aspecten: de personele samenstelling van de commissie en infrastructurele verbeteringen van een specifieke marktlokatie. De voorzitter meldt het vertrek van de heer B. Hofman, die de vereniging "V.Z.O.D." (Vereniging tot Zelfbehoud van Onze Detaillisten) vertegenwoordigde. Dit wijst op de nauwe betrokkenheid van belangenorganisaties van kooplieden bij het gemeentelijk beleid. Daarnaast wordt er concreet ingegaan op de klachten over de Ten Katestraat. Er is sprake van een directe lijn tussen de marktraad, de Wethouder en de Dienst Publieke Werken. De discussie over asfaltering versus herbestrating en de verbetering van de elektrische verlichting toont de inspanningen om de marktomstandigheden in Amsterdam-West te moderniseren.

Ziekteverzuimformulier (COPIE)

Dit document is een administratieve kennisgeving van ziekteverzuim voor een hooggeplaatste Amsterdamse ambtenaar. Dr. A. van der Laan, directeur van de dienst Marktwezen, werd op 26 januari 1940 ziek gemeld. Het betreft een doorslag (copie) die diende voor de interne administratie van de dienst totdat de betrokkene het werk weer zou hervatten. Opvallende kenmerken: * **Bureaucratie:** Het formulier toont de strikte indeling van het personeel naar geslacht, burgerlijke staat en dienstverband (vast/tijdelijk). * **Status:** De betrokkene valt in salarisgroep XVII, een van de hoogste categorieën, passend bij zijn rol als directeur. * **Verwerking:** Hoewel de melding van 26 januari dateert, tonen de paarse stempels en de handtekening aan dat de administratieve verwerking plaatsvond op 29 en 30 januari 1940.

Zakelijke brief (typoscript).

In deze brief legt Cornelis Kuiper een verslag vast van een gesprek dat hij diezelfde dag voerde met de directie van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het schrijven is een conflict over een standplaats en een benzinevergunning. Kuiper vermoedde dat de marktmeesters in Amsterdam (of Haarlem) zijn aanvraag voor een benzinevergunning dwarsboomden. Om dit te bewijzen, loog hij tijdens het tweede gesprek door te beweren dat hij de vergunning al had. De woedende reactie van Dr. v.d. Laan ("een klap op tafel") bevestigde Kuipers vermoeden: de directie dacht dat er in Haarlem een fout was gemaakt, omdat zij ervan uitgingen dat de vergunning geweigerd zou worden. Ondanks deze gespannen situatie kreeg Kuiper uiteindelijk toch een standplaats toegewezen voor 30 gulden per maand.

Getypte brief (pagina 2 van een meerdelig schrijven).

In deze brief protesteert Cornelis Kuiper Wz. tegen het intrekken van zijn standplaats op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het conflict draait om een misverstand of onjuiste weergave van zaken betreffende een benzinevergunning. Kuiper legt uit dat er verwarring was ontstaan tussen zijn eigen zaken en die van zijn neef (Fa. J. Kuiper), wiens vergunning onterecht geblokkeerd was. Hij had gevraagd om een telegram te sturen naar de Verkeersinspectie in Haarlem om de blokkades op te heffen. Echter, toen bleek dat Cornelis zelf helemaal nog geen benzinevergunning had (terwijl men dacht van wel), werd zijn reeds toegewezen standplaats op de markt ingetrokken. De afzender probeert de situatie te sussen door te stellen dat het feit dat hij de heren "in de waan had gelaten" dat hij een vergunning bezat, niet zo ernstig is. Hij argumenteert dat voor de marktmeesters de handel in aardappelen en groenten de prioriteit zou moeten hebben, en niet de brandstofvoorziening van de handelaar. De brief eindigt met een licht dwingend verzoek om de standplaats alsnog terug te geven voordat hij verdere stappen onderneemt.

Administratief formulier / Ziekteformulier (Copie).

* **Inhoud:** Het betreft een officiële melding van ziekteverzuim van een hooggeplaatste ambtenaar. Het is het tweede ziektegeval van de betrokkene in het kalenderjaar 1940. * **Persoon:** De betrokkene is Dr. Albert van der Laan (1890-1965), die in die periode directeur was van het Amsterdamse Marktwezen. Hij woonde aan de Rubensstraat 54, een pand in Amsterdam-Zuid. * **Status:** De betrokkene valt onder salarisgroep XVII, wat duidt op een zeer hoge ambtelijke functie (Directeur A). Hij is aangesteld in "vasten en vollen dienst". * **Procedure:** Het formulier dient als notificatie voor de controlerend gemeente-arts, die toezicht hield op het ziekteverzuim van gemeentepersoneel. De stempel "M. 1940" met het nummer duidt op de archivering binnen de afdeling Marktwezen.

Bureaucratisch afschrift (officiële kopie) van een interne correspondentie.

Het document is een formeel verzoek om advies tussen twee wethoudersposten van de gemeente Amsterdam. De wethouder voor de Volkshuisvesting (B.C. Franke) vraagt aan zijn collega van Levensmiddelen of er bezwaar is tegen het verlenen van een specifieke vergunning. Hoewel de aard van de vergunning niet expliciet wordt genoemd, duidt de betrokkenheid van de afdeling 'Marktwezen' erop dat het waarschijnlijk gaat om een vergunning voor de verkoop van eet- of drinkwaren in relatie tot een woning of in de openbare ruimte. De directeur van Het Marktwezen, Dr. A. v.d. Laan, geeft namens de wethouder van Levensmiddelen akkoord ("GEEN BEZWAAR"). De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypt afschrift is van het originele, handgetekende document voor archiefdoeleinden.

Brief (handgeschreven)

De brief is geschreven in een formele, beleefde toon, passend bij de tijd en de hiërarchische verhouding tussen een marktkoopman en de directeur van het Marktwezen. De schrijver hanteert de archaïsche spelling (zoals "oogenblik" en "teeken ik"). De kern van de brief is een verzoek om dispensatie. De marktkoopman, gevestigd aan de Ten Katestraat, heeft een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt. Volgens de toenmalige marktverordening was men verplicht een minimum aantal dagen aanwezig te zijn om het recht op de standplaats te behouden. Van Komen vraagt om ontheffing van deze plicht ("mij te willen ontslaan van mijn verplichting om twee keer per week mijn plaats in te nemen") omdat hij geen voorraad ("handel") heeft. Cruciaal is zijn toevoeging dat hij wel zijn rechten op de plek wil behouden voor wanneer hij weer over goederen beschikt.

Notulen van een vergadering.

* **Inhoud:** Het document verslaat de start van de 11e vergadering van de adviescommissie. De kernpunten zijn een wisseling van de wacht (Dijkstra vervangt Wijnschenk) en de noodzaak om de openingstijden aan te passen aan de dreigende oorlogssituatie. * **Vorm:** Formeel-ambtelijke stijl. Opvallend is het gebruik van gespatieerde letters voor de koppen ("N o t u l e n", "A a n w e z i g") en de consequente onderstreping van agendapunten. De aanwezigheidslijst is zeer specifiek, inclusief titels. * **Tijdsgeest:** De datum van de vergadering, 22 april 1940, is cruciaal. Dit is minder dan drie weken voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). De spanning van de naderende oorlog is direct voelbaar in punt 3 van de agenda. * **Kernpersonen:** Dr. A. v.d. Laan (Voorzitter) en Mr. A. van Praag (Secretaris). Onder de leden bevinden zich namen die vaker voorkomen in de Amsterdamse handelsgeschiedenis van die tijd.

Notulen (verslag) van een vergadering.

Dit document vormt een officieel verslag van een adviescommissie die zich bezighield met de regulering van straathandel (venten). De kernpunten uit de vergadering zijn: 1. **Individuele casus (Knol):** Er wordt gerapporteerd over de afwijzing van een ventvergunning voor een zekere J.H.M. Knol. Opvallend is dat de commissie bereid was mee te werken vanuit een oogpunt van maatschappelijke steun, mits de betrokkene zelf de wens hiertoe uitte. Omdat de aanvrager zelf geen interesse toonde, werd het verzoek van de Directeur voor Maatschappelijke Steun afgewezen. 2. **Sociale regeling bij ziekte:** Er is een besluit genomen om marktkooplieden en venters vrijstelling van staangeld te verlenen als zij opgenomen zijn in een medische instelling. Dit is een vorm van sociale zekerheid avant la lettre voor zelfstandigen. 3. **Bureaucratische drempels:** Er bestond binnen de commissie een wens om deze vrijstelling ook bij thuisverpleging te laten gelden. De wethouder wijst dit echter af vanwege de "contrôle-moeilykheden". Dit illustreert het spanningsveld tussen sociale welwillendheid en de angst voor fraude of administratieve overbelasting. 4. **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke stijl en spelling (bijv. 'missive', 'vrystelling', 'contrôle').

Getypte brief (afschrift).

Deze brief betreft de logistieke planning van de aardappelvoorraad in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De kernboodschap is dat de Nederlandsche Akkerbouw-Centrale (NAC) besluit om geen nieuwe aardappelopslag *binnen* de stadsgrenzen van Amsterdam meer te realiseren. In plaats daarvan wordt met spoed ingezet op voorraadvorming in de omliggende polders. De toon is zakelijk en formeel. Opmerkelijk is de haast waarmee de maatregelen worden uitgevoerd ("met spoed"), wat duidt op een verhoogde staat van paraatheid. De directeur van het Marktwezen, Dr. A. v.d. Laan, heeft het document onderaan voor gezien getekend ("KENNISGENOMEN").

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, vooroorlogs Nederlands. Dit is te zien aan de spelling (bijv. "Nederlandsche", "den heer") en de hoffelijke titulatuur ("Weledelzeergeleerde Heer"). * **Structuur:** De brief is zeer zakelijk en direct. De kernboodschap wordt in één alinea overgebracht. * **Visuele elementen:** Het briefhoofd is kenmerkend voor grote uitgeverijen uit die tijd; het toont de trots op het bedrijfspand en de enorme diversiteit aan vakbladen die zij beheerden, variërend van de bouw tot de mode en de landbouw. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notities ("ni Dir ws Opb") en het referentienummer wijzen op een zorgvuldige archivering en verwerking aan de zijde van de ontvanger (het Marktwezen in Amsterdam).

Document

* **Documenttype:** Een officiële zakelijke brief op voorgedrukt briefpapier. * **Inhoud:** De brief bevat een aanvullende lijst van vissersvaartuigen waarvan de bewegingen (vertrek en aankomst tot op het uur nauwkeurig) gerapporteerd moeten worden aan de centrale instantie. * **Visserijtekens:** De genoemde codes verwijzen naar de thuishavens van de schepen: * **UK:** Urk * **IJM:** IJmuiden * **HD:** Helder (Den Helder) * **SCH:** Scheveningen * **KW:** Katwijk * **Bijzonderheden:** * Er zijn handmatige vinkjes geplaatst bij de meeste scheepsnummers, wat duidt op administratieve verwerking. * In de rechterbovenhoek staat een handgeschreven rode aantekening, mogelijk een paraaf of een archiefinstructie ("Tonsk." of "Tonst."). * De afkorting "M.V." bij de afdeling staat waarschijnlijk voor "Militair Vervoer" of een gerelateerde maritieme tak, gezien de dreigende oorlogssituatie. ---

Brief / Verzoekschrift

In deze brief verzoekt J. Wessels, een marktkoopman met een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, de directeur van het Marktwezen om toestemming voor het in dienst nemen van een leerling. De leerling in kwestie is de 15-jarige Jan Jacob Oltmans. Wessels is zich bewust van de geldende marktreglementen, die beperkingen opleggen aan de taken die minderjarigen mogen uitvoeren. Hij benadrukt daarom dat de jongen tot zijn zestiende jaar enkel "bijkomende werken" zal verrichten, zoals het inrichten en schoonmaken van de kraam, het sjouwen van goederen uit het magazijn en het voorbereidende werk zoals het afwegen van producten en het vouwen van papieren zakken. Hiermee probeert de afzender te anticiperen op mogelijke bezwaren van de overheid tegen kinderarbeid of overtreding van marktregels. De ambtelijke aantekening "15 jaar!" met een uitroepteken in de marge suggereert dat de leeftijd inderdaad een cruciaal punt van beoordeling was voor de gemeente.

Getypt fragment van een ambtelijk advies of verslag.

* **Inhoud:** Het fragment bevat de sluiting van een advies van een bedrijfseconomisch adviseur. De kern van het advies is dat er geen organisatorische veranderingen nodig zijn binnen de betreffende diensten; samenwerking wordt verkozen boven structuurwijziging, omdat van verandering geen verbetering wordt verwacht. * **Spelling en Stijl:** Er wordt consequent gebruikgemaakt van de 'y' in plaats van de 'ij' (waarschynlyk, bedryfseconomisch), wat typerend is voor een bepaalde periode in de Nederlandse administratieve schrijftaal of een persoonlijke voorkeur van de typist/auteur. * **Status:** De tekst is voorzien van een "KENNISGENOMEN"-verklaring door de Directeur van het Marktwezen, wat aangeeft dat het advies formeel is ontvangen en geaccepteerd door de hiërarchisch verantwoordelijke.

Notulen (vergaderverslag).

Dit document is een getypt officieel verslag van een adviescommissie die zich bezighield met het marktwezen. De tekst illustreert de bureaucratische processen in Nederland aan het eind van de jaren dertig. Belangrijke aspecten van de inhoud: * **Regelgeving:** Er worden strikte voorwaarden gesteld aan wie als assistent op een markt mag werken. Er is sprake van een verplichte schriftelijke aanvraag en een "legitimatiekaart" met foto's, wat duidt op een behoefte aan controle en overzicht op de marktdeelnemers. * **Leeftijdsgrenzen:** De documenten leggen vast dat assistenten in de regel minstens 18 jaar oud moeten zijn, met een uitzondering voor directe familieleden (vanaf 16 jaar), mits de directeur hiervoor toestemming geeft. * **Taal en Vorm:** Het gebruik van de 'n'-uitgang in de naamvallen ("den 18-jarigen leeftijd", "den plaatshouder") en de spelling van woorden als "pasphoto's" is kenmerkend voor de officiële schrijftaal van voor de Tweede Wereldoorlog.

Document

* **Inhoud:** In deze brief informeren De Gecombineerde Tuinbouw Organisaties de directeur van het Marktwezen over een formeel bestuursbesluit. De organisatie wijst deelname aan een "particuliere Kistencentrale" resoluut af. Zij stellen dat zij het beheer van kisten (het fust) in eigen hand willen houden. Wel wordt aangekondigd dat er een openbare inschrijving (tender) komt voor de fysieke levering van de kisten. Tot slot worden de besprekingen over dit onderwerp vooralsnog stopgezet. * **Toon en Stijl:** De taal is formeel-zakelijk en beleefd ("WelEd. Zeergel. Heer"), passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. De boodschap is echter zeer gedecideerd: men claimt autonomie over de logistieke middelen ("eigen beheer"). * **Administratieve sporen:** De grote stempels linksboven zijn archiefkenmerken van de ontvangende instantie (Gemeente Amsterdam, Marktwezen), waarbij '29/4' wijst op de datum van ontvangst. Het handgeschreven nummer '146' is vermoedelijk een intern verzendnummer van de organisatie zelf.

Document

Het betreft een formele, getypte ambtelijke correspondentie. De tekst is zakelijk en volgt de etiquette van die tijd ("heb ik de eer U... te berichten"). De brief dient als officiële bevestiging van een nevenfunctie voor een hooggeplaatste ambtenaar. Dr. A. v.d. Laan, de directeur van het Marktwezen, krijgt een leidinggevende rol binnen de civiele verdediging (Luchtbescherming) in een specifieke wijk (VI E). Opvallend is de handgeschreven datum "20/11" bij de opmerking "Verzonden", wat duidt op een snelle administratieve afhandeling op de dag van datering zelf. De initialen "HG" rechtsboven zijn waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar of de persoon die de verzending heeft geregistreerd.

Adressering op een envelop of begeleidend briefje.

* **Vorm:** Het document is een formele adressering. De tekst is met zorg geschreven. De term "Privé" bovenin geeft aan dat het een persoonlijke correspondentie betreft die niet door derden (zoals personeel) geopend mag worden. * **Titratuura:** De aanspreekvorm "den Wel Edele Heer" was in de betreffende periode de gebruikelijke beleefdheidsvorm voor heren van stand of met een zekere maatschappelijke positie, in dit geval versterkt door de academische titel "Dr." (Doctor). * **Terminologie:** "Alhier" betekent dat de brief bezorgd is in dezelfde plaats als waar deze geschreven is. De term "Markwezen" (onderstreept) fungeert hier waarschijnlijk als aanduiding voor de afdeling of de specifieke functie van de ontvanger, mogelijk gerelateerd aan de gemeentelijke Dienst van het Marktwezen.

Connossement (vrachtbrief voor vervoer over water).

Dit document is een bewijs van ontvangst en een vervoersovereenkomst voor een aanzienlijke partij aardappelen (bijna 78 ton). De V.B.N.A. (waarschijnlijk het Verkoopbureau voor Nederlandse Aardappelen) treedt hier op als verzender. De lading is bestemd voor het Levensmiddelenbedrijf in Amsterdam, onder leiding van Dr. A. v.d. Laan. Opvallend zijn de specifieke logistieke instructies: de schipper moet bij de Oranjesluizen in Amsterdam telefonisch contact opnemen voor het exacte losadres. De vrachtprijs is vastgelegd per 'last' (een oude maatstaf, vaak gelijk aan 2000 kg in de binnenvaart), met verschillende tarieven voor Amsterdam en Den Haag. De blauwe aantekening onderaan met de datum 23 mei 1940 duidt op een administratieve verwerking of controle een dag na de ondertekening in Leeuwarden.

Brief / Uitnodiging voor een vergadering.

* **Vorm:** Getypt document op officieel briefpapier van de overkoepelende tuinbouworganisatie. Er zijn diverse archiefkenmerken aanwezig: een stempel linksboven en handgeschreven parafen/notities rechtsboven (mogelijk "in dossier WB"). * **Toon:** Zeer formeel en hoffelijk ("Beleefd noodig ik U uit", "WelEd. Zeergel. Heer"), passend bij de zakelijke correspondentie van die tijd. * **Inhoud:** De agenda toont aan dat het project "Tuindersdorp" in een gevorderd stadium was. Er wordt gesproken over infrastructuur (kanalisatie), onderzoek (proeftuin), juridische aspecten (onteigening) en de organisatiestructuur (vereniging of corporatie). * **Locatie:** De bijeenkomst vond plaats in café "Marcanti". Dit was een bekend ontmoetingspunt voor handelaren en tuinders nabij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een lijst van tuinders die bevoegd zijn om op Amsterdamse veilingen te handelen. Er wordt gerefeerd aan eerdere correspondentie met een "Heer Broerse". * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en hoffelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse ambtelijke en zakelijke correspondentie (bijv. "WelEd.Zeergel.Heer", "deelen wij U mede"). De spelling volgt de toen geldende normen (bijv. "deelen", "exemplaar"). * **Bestuurlijke structuur:** De brief toont de formele lijn tussen de belangenbehartiger van de tuinbouwsector (N.J. Dinkgreve) en de gemeentelijke instantie die het marktwezen reguleert (Dr. A. van der Laan).

Brief (ambtelijke correspondentie)

Dit document is een ambtelijke kennisgeving aan het Gemeentelijk Girokantoor betreffende personele wijzigingen bij de dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is tweeledig: 1. **Dr. A. van der Laan** is per 1 november 1940 ontslagen als directeur van het Marktwezen. Hij wordt opgevolgd door **C.F. Sisma** als waarnemend directeur en beheerder conform de Gemeentewet. 2. **Mr. S. van Praag**, die sinds 1934 als plaatsvervangend beheerder fungeerde bij afwezigheid van de directie, is per 26 november 1940 uit zijn functie ontheven. Het handschrift is een vlot, zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De aantekening in de marge is essentieel voor de voltooiing van de laatste zin in de hoofdtekst.

Brief / interne correspondentie (handgeschreven).

De kern van dit document is een financieel-administratieve afhandeling tussen twee gemeentelijke diensten. De afzender (Dienst Marktwezen) stuurt de 'dienstkaart' (een officieel vervoersbewijs voor ambtenaren) van een zekere Dr. A. v. d. Laan retour aan de Gemeentetram. Omdat de heer Van der Laan per 1 november 1940 is ontslagen, is er voor de maanden november en december onterecht of teveel betaald voor zijn tramgebruik. De schrijver verzoekt daarom om restitutie van dit bedrag. De tekst bevat een correctie: "te storten op" is overschreven met een instructie om het bedrag te restitueren naar de specifieke girokanaal-rekening van de marktdienst. De diverse stempels en parafen tonen de route van het document door de ambtelijke molen.

Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een zakelijke correspondentie tussen twee gemeentelijke diensten in Amsterdam: de dienst van het Marktwezen en de Gemeentetram (de voorloper van het huidige GVB). De essentie van de brief is de afwikkeling van de ontslagprocedure van een medewerker, Dr. A. v.d. Laan. De man is per 1 november 1940 ontslagen. Omdat zijn "dienstkaart" (waarschijnlijk een vervoersbewijs of identiteitskaart voor personeel) blijkbaar al voor het hele jaar was betaald of verrekend, wordt er gevraagd om de restitutie van het teveel betaalde bedrag voor de maanden november en december. De handgeschreven aantekeningen op de brief tonen de administratieve verwerking aan de ontvangende kant: * De melding dat het bedrag op 6 maart 1941 per giro is ontvangen. * Boekhoudkundige verwijzingen in rood potlood die wijzen op het overboeken van een bedrag (waarschijnlijk 18 gulden).

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief dient als correctie op eerder verstrekte informatie. Het bestuur van de vereniging stelt het aantal actieve schillenophalers naar beneden bij (van 1000 naar 600-700). Daarnaast wordt een gedetailleerde geografische spreiding gegeven van waar deze ophalers woonachtig zijn. * **Gegevens over de beroepsgroep:** Het document onthult dat het merendeel van de schillenophalers (95%) van buiten de stad Amsterdam komt (vooral uit Amstelveen en de omliggende polders). Zij werken zes dagen per week en halen het organisch afval kosteloos op bij particulieren. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de algemene ophalers en een gespecialiseerde groep van circa 20 personen die zich richt op de horeca en ziekenhuizen. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd, kenmerkend voor zakelijke correspondentie uit de jaren '30 (gebruik van "Ued.", "Weled. Zeergeleerde Heer").

Kennisgeving van ziekteverzuim (kopie voor de administratie).

Dit document is een officieel administratief formulier ("Copie") van de Amsterdamse gemeentedienst 'Marktwezen' (verantwoordelijk voor de markten in de stad). Het dient om de controlerend gemeentearts op de hoogte te stellen van het ziekteverzuim van een hooggeplaatste ambtenaar. De persoon in kwestie is **Dr. A. van der Laan**, de directeur van de dienst. Gezien zijn salarisgroep (XVII) en zijn titel, betreft het een topambtenaar. Opmerkelijk is dat dit zijn derde ziekteverzuim van het jaar 1940 is. Hij woonde destijds aan de Rubensstraat 54 in Amsterdam-Zuid. Het formulier is systematisch ingevuld waarbij niet-relevante opties (zoals 'vrouw' of 'werkman') zijn doorgehaald. De toevoeging "a" bij Ambtenaar duidt waarschijnlijk op een specifieke rechtspositionele status. Het stempel "OA" in het dossiernummer staat veelal voor 'Openbare Arbeid' of een vergelijkbare centrale archiefcode van de gemeente.

Kennisgeving van ziektegeval (COPIE).

Dit document is een administratieve kopie van een ziektemelding van de directeur van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen, Dr. A. van der Laan. Het formulier is bedoeld voor de controlerend gemeentearts (Dr. Hofstee) om het ziekteverzuim van gemeentepersoneel te monitoren en te controleren. Opvallende details: * **Persoon:** De betrokkene bekleedde een hoge functie (Directeur) en viel onder salarisgroep XVII, een van de hoogste schalen. Hij woonde in de Rubensstraat, een voorname straat in Amsterdam-Zuid. * **Frequentie:** Het formulier vermeldt dat dit het "vierde" verzuim van het jaar 1940 is voor de heer Van der Laan. * **Status:** De doorhalingen onderaan geven aan dat hij een mannelijke ambtenaar in vaste dienst was (niet op arbeidscontract). * **Registratie:** Het grote paarse stempel "M. 1940" suggereert een centrale registratie bij de betreffende dienst of de gemeentelijke personeelsadministratie.

Declaratie van reis- en verblijfkosten.

Het document is een standaard Amsterdams gemeentelijk formulier voor het declareren van dienstreizen. Ir. A. van der Laan, werkzaam bij of verbonden aan de Centrale Markt, reisde op 15 oktober 1940 naar Den Haag. De reis duurde van 13:00 tot 19:00 uur (6 uur totaal), waarbij 1 uur als 'nachtgedeelte' (na 18:00 uur) werd gerekend. De kostenopbouw is als volgt: * Een retourticket voor de trein (2e klasse): 3,00 gulden. * Tram- of andere lokale vervoerskosten: 0,20 gulden. * Verblijfkosten (waarschijnlijk een vergoeding voor een maaltijd): 1,20 gulden. Het document is voorzien van de nodige administratieve stempels die aantonen dat het bedrag is gecontroleerd, in het kasboek is opgenomen en daadwerkelijk is uitbetaald op 21 oktober 1940.

Officiële brief, doorslag (carbonkopie).

* **Inhoud:** De brief is een antwoord op een vraag van de Keuringsdienst voor Waren over de houdbaarheid en veiligheid van bevroren mosselen. De schrijver stelt dat mosselen die in goede staat waren vóór het bevriezen, veilig geconsumeerd kunnen worden zolang ze bevroren blijven. Eenmaal ontdooid worden ze echter ongeschikt voor consumptie. * **Wetenschappelijke onderbouwing:** De afzender geeft aan dat hem geen specifieke literatuur over dit onderwerp bekend is; het advies lijkt gebaseerd op de toenmalige praktijkkennis binnen de dienst. * **Personele mededeling:** Aan het eind wordt gemeld dat Dr. A. v.d. Laan per 1 november 1940 is ontslagen als directeur van het Marktwezen. De reden voor dit ontslag wordt niet genoemd. * **Vorm:** De brief is zakelijk en formeel opgesteld, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie).

De kern van deze brief is een technisch advies over de voedselveiligheid van mosselen in relatie tot bevriezing. De afzender stelt dat mosselen die in goede (levende/gesloten) staat worden ingevroren, veilig blijven voor consumptie zolang ze bevroren blijven. Echter, zodra deze mosselen ontdooien, worden ze ongeschikt voor consumptie. De afzender geeft aan dat er geen specifieke wetenschappelijke literatuur over dit onderwerp bij hem bekend is. Interessant is de laatste alinea, waarin een personele wijziging wordt gemeld: het ontslag van Dr. A. v.d. Laan als directeur van het Marktwezen per 1 november 1940. Dit wijst erop dat de afzender van deze brief de opvolger of waarnemend directeur van diezelfde dienst is.

Notulen van een ambtelijke vergadering.

* **Inhoud:** Dit document betreft de opening en de eerste agendapunten van een vergadering van een adviescommissie die gaat over het verlenen van ventvergunningen (vergunningen voor straathandel). De nadruk ligt op de formele afhandeling van de agenda en het inpassen van externe gasten (de ijsfabrikantenbond). * **Structuur:** De notulen volgen een standaard ambtelijke structuur: kop met datum/tijd, presentielijst, agenda-overzicht, en vervolgens de verslaglegging per agendapunt. * **Belangrijke actoren:** * **Dr. A. v. d. Laan:** De voorzitter van de commissie. * **NYFAH:** De belangenvereniging van ijsfabrikanten, die een punt op de agenda heeft over venters in loondienst. * **Jacob Tak en David Blitz:** Individuele burgers die een vergunning hebben aangevraagd. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw (bijv. "den leden", "n.m.", "j.l.", "Yscofabrikanten").

Notulen van een vergadering.

In dit document worden de notulen van de 33ste vergadering van de Permanente Commissie van Advies inzake Ventvergunningen vastgelegd. De belangrijkste besproken punten zijn: * **Administratieve afhandeling:** De notulen van de vorige vergadering (6 mei 1935) worden zonder wijzigingen goedgekeurd. * **Individuele zaken:** Een aanvraag van D. Blits is door de gemeente (B&W) afgewezen op advies van de commissie. Er zijn nieuwe verzoeken binnengekomen voor Isaac Plas en J.H.M. Knol (via de Directeur voor Maatschappelyken Steun). * **Beleid en Openbare Orde:** Er is een aanhoudende discussie over het ventverbod in de Java- en Sumatrastraat in Amsterdam-Oost. Ondanks een minderheid binnen de commissie die het verbod wil opheffen, houdt de Hoofdcommissaris van Politie voet bij stuk: vanuit verkeersveiligheidsoogpunt blijft het verbod van kracht.

Getypte notitie/verslag van een bespreking.

In dit document wordt de logistieke en economische uitdaging van de voedselvoorziening voor Amsterdam besproken. De kernpunten zijn: 1. **Opslagproblematiek:** Kool is een lastig product omdat het 'ademt' en specifieke bewerking en vloeren (hout) vereist om rot te voorkomen. De pakhuizen van de Centrale Markt zijn hiervoor ongeschikt, met uitzondering van het Koelhuis. 2. **Transport en Brandstof:** Er is een grote afhankelijkheid van vervoer over water. Men vreest dat bij vorst de aanvoer stilvalt. De handel vraagt de gemeente om benzine-garanties voor vrachtwagens, wat duidt op de schaarste aan brandstof in 1940. 3. **Spanning tussen Overheid en Markt:** De gemeente wil zelf voorraden aanleggen ("stoc-vorming"), maar de handel waarschuwt dat dit de vrije markt verlamt. Men stelt een compromis voor waarbij de handel de voorraden beheert, eventueel met gemeentelijke financiering. 4. **Kwantiteit:** Er wordt gesproken over enorme hoeveelheden (8.000 wagons voorraad in de regio Noord-Holland) en de consumptiecapaciteit van de Amsterdamse winkeliers (1.000 winkels).

Document

Dit document is een ingevulde enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit mei 1941. Het doel was het inventariseren van de koel- en vriescapaciteit in Nederland. In dit specifieke geval betreft het het **Koelhuis van de Centrale Markt** in Amsterdam, destijds eigendom van de gemeente Amsterdam. De belangrijkste gegevens op het formulier zijn: * **Locatie:** Jan van Galenstraat 14, Amsterdam (het terrein van de Centrale Markthallen). * **Leiding:** Dr. A. v.d. Laan, de toenmalige directeur van het Marktwezen. * **Capaciteit:** De totale machinegekoelde inhoud bedroeg 17.108 m³. Dit was onderverdeeld in 15 verschillende ruimten van variërende grootte, variërend van kleine cellen van 190 m³ tot grote ruimten van meer dan 4.000 m³. * **Vriesruimte:** Slechts een klein deel (380 m³, bestaande uit de ruimten 5 en 11) was geschikt voor diepvriesopslag onder de -10°C. * **Koelruimte:** Het overgrote deel (16.728 m³) werd gebruikt als reguliere koelruimte. Het diagonaal geplaatste stempel geeft aan dat dit de kopie is die de ondernemer (in dit geval de gemeente Amsterdam) voor eigen administratie moest bewaren. ---

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

In deze brief verzoekt de koepelorganisatie van Amsterdamse tuinders om een financiële tegemoetkoming voor twee specifieke telers, de heren Steenvoorden. Het verzoek betreft een vrijstelling (ontheffing) van het verschuldigde marktgeld in Amsterdam, met terugwerkende kracht vanaf mei 1940. De argumentatie is gebaseerd op overmacht: door de "inundatie" (onderwaterzetting) konden de heren hun producten niet naar de Centrale Markt in Amsterdam transporteren. In plaats daarvan waren zij gedwongen hun waar te veilen in Hilversum. Dit leidde tot "dubbele kosten" (vermoedelijk transportkosten naar een alternatieve locatie plus de afdrachten aan de veiling in Hilversum, terwijl de verplichtingen in Amsterdam mogelijk doorliepen). De handgeschreven notitie in de marge ("Dir Hilversum Schuller") suggereert dat de Amsterdamse directeur contact heeft gezocht met zijn ambtgenoot of een functionaris genaamd Schuller in Hilversum om de feiten van dit verzoek te verifiëren.

Document

Dit document is een ingevulde enquête van het CBS betreffende de koel- en vriescapaciteit van het gemeentelijk koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam. De gegevens reflecteren de situatie op 1 mei 1936. * **Capaciteit:** De totale ruimte bedroeg 12.416 m³, verdeeld over koelruimten (12.036 m³) en vriesruimten (380 m³). De vriesruimten (nummers 7 en 12) konden ook als koelruimte worden gebruikt. * **Efficiëntie:** Een opvallend detail is kolom 3, waaruit blijkt dat slechts 47% tot 58% van de bruto-inhoud van de genoemde ruimten daadwerkelijk geschikt was voor opslag, wat waarschijnlijk te maken heeft met benodigde circulatieruimte, stellingbouw en toegankelijkheid. * **Beheer:** Het koelhuis viel onder het 'Marktwezen' van de Gemeente Amsterdam, met Dr. A. v.d. Laan als directeur. * **Ontwikkeling:** Een handgeschreven voetnoot vermeldt een lopende uitbreiding op de vierde verdieping van circa 3.500 m³, wat duidt op een groeiende behoefte aan geconditioneerde opslag in de jaren '30. ---

Document

Dit document biedt een gedetailleerd inzicht in de technische capaciteit van het Koelhuis Centrale Markt in Amsterdam in 1936. Enkele opvallende punten: * **Capaciteitsverdeling:** Het overgrote deel van de faciliteit (ruim 12.000 m³) was ingericht als koelruimte. Slechts een fractie (380 m³) was bestemd voor diepvriesopslag (onder -10°C). * **Efficiëntie:** De enquêteur vraagt expliciet naar het percentage van de ruimte dat daadwerkelijk geschikt is voor opslag. In de meeste ruimten is dit 47%, wat duidt op een aanzienlijk deel dat gereserveerd moet blijven voor luchtcirculatie, gangpaden en koelapparatuur. * **Groei:** De handgeschreven of naderhand getypte opmerking onderaan wijst op een substantiële uitbreiding van 3500 m³ op de vierde verdieping, wat aangeeft dat de vraag naar koeling in de jaren 30 snel groeide. * **Beheer:** Het koelhuis was eigendom van de gemeente Amsterdam en stond onder leiding van de bekende Dr. A. van der Laan, die een centrale rol speelde in de modernisering van het Amsterdamse marktwezen.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en handtekening.

* **Inhoud:** De brief is een officieel verzoek namens de heer A.J. Pijnakker, een tuinder uit Sloten. Pijnakker verzoekt om vrijstelling (ontheffing) van de huur voor zijn vaste standplaats (No. 54) in de Centrale Markthallen. * **Reden:** De gevraagde periode (25 augustus 1939 tot 25 mei 1940) beslaat de gehele Nederlandse mobilisatie en de Duitse inval. Omdat Pijnakker als militair onder de wapenen was, kon hij zijn producten niet zelf op de markt verhandelen en was hij verplicht deze via de Nederlandse Veiling te verkopen. * **Stijl en Vorm:** Het taalgebruik is uiterst formeel ("WelEd. Zeergel. Heer"). Opvallend is een typefout in de slotformule ("verblijf ik in afwachting met de meeste"), wat suggereert dat de brief onder enige tijdsdruk of door een administratieve kracht is opgesteld. * **Annotaties:** De handgeschreven teksten in de kantlijn ("Mil. dienst vrijgesteld v. huur") wijzen op een ambtelijke verwerking waarbij de essentie van het verzoek is samengevat voor de besluitvorming door de directeur van het Marktwezen.

Getypte brief op officieel briefpapier met diverse handgeschreven annotaties en een administratief stempel.

* **Kernboodschap:** De brief is een formeel verzoek van de overkoepelende Amsterdamse tuinbouworganisatie aan de directeur van het Marktwezen. Er wordt gevraagd om financiële coulance (vrijstelling van standplaatsgelden en marktgeld) voor een zestal specifiek genoemde tuinders. * **Argumentatie:** De betrokken tuinders konden hun marktplaatsen en gehuurde stallen niet gebruiken omdat zij wegens de algemene mobilisatie (als gevolg van de oorlogsdreiging en de daaropvolgende Duitse inval in mei 1940) in militaire dienst moesten treden. * **Administratieve verwerking:** De vele handgeschreven aantekeningen tonen aan dat de ambtenaren van het Marktwezen de individuele dossiers hebben gecontroleerd op openstaande schulden en contractstatussen. De marge-notitie van 22 juni 1940 suggereert dat de zaak op dat moment nog niet afgehandeld kon worden wegens een lopend "hooger beroep".

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

De brief is geschreven door W.A.J. Komen als reactie op een oproep (de "bijgaande kaart") om op een bepaald tijdstip te verschijnen op een kantoor aan de Jan van Galenstraat (waarschijnlijk in Utrecht). De schrijver verontschuldigt zich omdat hij niet kan komen. De reden die hij aanvoert is direct verbonden met zijn bestaanszekerheid: de financiële steun die hij ontving ("Maatschappelijk steun") was onvoldoende om zijn gezin te onderhouden. Hierdoor zag hij zich door de "tijdsomstandigheden" genoodzaakt om werk te zoeken. Op het moment van schrijven werkt hij in Soesterberg. De brief breekt onderaan de pagina af met een verzoek ("Doch indien het mogelijk is,"), waarvan de rest waarschijnlijk op een volgende pagina stond.

Notulen (vergaderverslag).

Het document is een verslag van een ambtelijke adviescommissie die gaat over de regulering van straathandel (venten). De belangrijkste punten uit deze vergadering zijn: * **Handhaving en Overlast:** Er is sprake van aanhoudende overlast door venters in de Camperstraat (Amsterdam-Oost). De commissie zoekt naar maatregelen om dit te beperken. * **Beleidsregels:** Er wordt verwezen naar een strikte datum (1 januari 1935) waarvóór vergunningen aangevraagd hadden moeten zijn. Dit duidt op een ontmoedigingsbeleid vanuit de gemeente om het aantal straatverkopers te limiteren. * **Individuele Casuïstiek:** * De aanvraag van **Mw. R. Piller Moffie** is afgewezen. * De casus van **C. de Waal** zorgt voor discussie. Hoewel de commissie blijkbaar kritisch was (zie het bezwaar van de heer Presser), heeft de Wethouder besloten hem tóch een vergunning te verlenen op basis van feiten uit 1933. * **Besluitvorming:** De commissie adviseert, maar de Wethouder voor Levensmiddelen neemt de uiteindelijke beslissing.

Getypte notulen van een vergadering.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel-ambtelijk Nederlands. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' zou verwachten (bijv. "vyftigste", "zyn", "ongewyzigd"), wat typerend is voor de spellingvoorkeur van sommige schrijfmachines of de overgangsperiode in spelling in die tijd. * **Bestuurlijke structuur:** De commissie adviseert het college van Burgemeester en Wethouders. De aanwezigheid van een Inspecteur van Politie als lid onderstreept het handhavingsaspect van ventvergunningen. * **Inhoudelijke punten:** De agenda toont een mix van routinezaken (notulen) en specifieke vergunningsaanvragen. De aanvraag van W. Belinfante voor een standplaatsvergunning is een concreet dossierpunt. Ook de inzameling van oud papier was blijkbaar een onderwerp dat onder de vlag van ventvergunningen of straathandel viel.

Dienstbrief / Aanmaning.

Dit document is een officiële sommatie van de Amsterdamse dienst Marktwezen aan een marktkoopman, de heer H.C.A. Out. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Nieuwmarkt. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch; er wordt gedreigd met de onherroepelijke intrekking van de vaste marktplaats binnen drie dagen na dagtekening van de brief. Opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op de administratieve afhandeling. De vermelding "in steun gekomen" is cruciaal; dit duidt aan dat de betrokkene afhankelijk was geworden van de armenzorg (steun), wat als geldige reden kon dienen om de intrekking van de marktvergunning op te schorten of te heroverwegen.

Getypte brief op officieel briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam.

Deze brief is een administratief bewijsstuk van de actieve ontmanteling van het Joodse economische leven in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Joodsche Raad fungeert hier als de doorgeef- en uitvoeringsinstantie van de Duitse bezetter, in dit geval vertegenwoordigd door de 'Wirtschaftsreferent' Gombault. De kern van de brief is de drastische inperking van de Joodse markten. De totale opheffing van de markten op het Waterlooplein (historisch gezien het hart van de Joodse buurt) en de Gaaspstraat is een cruciaal moment. De overgebleven markten (Minervaplein en Joubertstraat) worden gereduceerd tot een symbolisch aantal kramen. Het feit dat de maatregelen al de volgende dag (13 juli) moeten ingaan, getuigt van de snelheid waarmee de laatste resten van het Joodse openbare leven werden geliquideerd. De handgeschreven notitie "bijvoegen bij brief Omnia" is veelzeggend. Omnia-Treuhandgesellschaft was de organisatie die belast was met de 'arisering' en liquidatie van Joodse vermogens en bedrijven. Dit verbindt de sluiting van de markten direct aan de bredere economische roof. ---

Zakelijke correspondentie (brief) op briefpapier.

* **Kernboodschap:** De brief dient als onderbouwing voor een lobbytraject. De afzender, een chemische fabriek in de ledersector, toont met importcijfers aan dat de opkomst van "plakrubber" (kant-en-klare rubberen zolen/reparatiemateriaal) een enorme vlucht heeft genomen. * **Belangen:** De afzender stelt dat dit artikel "werkbenemend" is voor de traditionele schoenmakers. De ambachtelijke schoenmakerij werd bedreigd door goedkope reparaties met dit materiaal, die vaak op markten werden uitgevoerd. * **Doel:** Het ondersteunen van een verbod op schoenreparaties op markten om de gevestigde schoenmakers (en daarmee waarschijnlijk de toeleveranciers van leder, zoals de afzender) te beschermen. * **Stijl:** Formeel-zakelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse periode ("Weled. Zeergel. Heer", "importance", "moge U blyken").

# TRANSCRIPTIE VP/DV. 24/8/4 H. 30 April 1940. den Heer C. van Starkenborgh van Straten, Naarderstraat 71, LAREN (N.H.). Naar aanleiding van Uw brieven d.d. 6 en 22 April jl. bericht ik U, dat terzake van het door U behandelde onderwerp een deskundig onderzoek is ingesteld. Vanwege het Gemeentebestuur, waartoe U zich op 22 dezer eveneens heeft gewend, zult U ongetwijfeld antwoord op Uw klachte...

# TRANSCRIPTIE [Bovenmarge:] № 1/79/1 **M. 1939** 26/9 mder Aan den Weled Heer Dr v. d. Laan, Dr v d Laan van school af ben ik gaan werken bij Blauw Hoeden en Vriessenveem Ekpedietie bedrijf Toen kreeg ik een oproeping voor de Gemeentelijke Vischvoorziening Waar ik ongeveer drie jaar hebt gewerkt. Wegens opheffing van het bedrijf ben ik ontslagen. Daarna heb ik ongeveer 6 jaar in een rij...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief op officieel briefpapier. * **Instelling:** Laboratorium voor Tuinbouwplantenteelt der Landbouwhoogeschool Wageningen. * **Datum:** 20 juni 1939. * **Afzender:** Prof. A. M. Sprenger (namens hem getekend). * **Geadresseerde:** Dr. A. v.d. Laan, Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerk:** 146 Sur. T.P. 1082 / Stempel No 53/...

# TRANSCRIPTIE *(De tekst is letterlijk overgenomen, inclusief de toenmalige spelling en eventuele typefouten.)* Ir. D.F. Merz, l.i. Lorentzkade 52 L e i d e n . ----:---- Leiden, 4 December 1939. No 48/22/2 M. 1939 Den Zeer Geleerden Heer Dr. A. van der Laan, Rubensstraat 54, A M S T E R D A M - Z . Zeer Geleerde Heer, In aansluiting op het onderhoud, hetwelk ik op 29 Nov. j.l. met...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/uitnodiging. * **Afzender:** Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten (VNG), 's-Gravenhage. * **Ontvanger:** Dr. A. van der Laan, Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Datum:** 29 oktober 1940. * **Kenmerk:** No. 3590. * **Onderwerp:** Vergadering betreffende het benutten van afvallen van levensmiddelen.