A F S C H R I F T .

KEURINGSDIENST VAN WAREN.
No. 64/73
47/11 K.W.

Ingen.no. 41 A 81/556.

Amsterdam, 14 Mei 1941.

Den heer Secr. der Centr. Organ. voor
toegepast-natuurwetenschappelijke
onderzoek,
van Alkemadelaan 9,
's-G r a v e n h a g e .

Geachte Heer de Mooij,

Hierbij mijn aanteekeningen over den Keuringsdienst en wat die zou wenschen en zou kunnen doen in de samenwerking, die op 29 April bij Prof. Jansen besproken werd. Ik maak van de gelegenheid dat ik U schrijf gebruik om U opmerkzaam te maken op het boek van Hans Piegler: Deutsche Forschungstätte im Dienste er Nahrungsfreiheit. Dat boek bevat een lijst van alle universiteits- en landbouwkundige- en keurings- etc. instituten, die met de levensmiddelenvoorziening in eenig opzicht te maken hebben, met details over werkgebied, omvang en mogelijkheden van onderzoek. Ook particuliere laboratoria zijn er in opgenomen (b.v. Fresenius Wiesbaden). Eenige jaren geleden kreeg ik ook een dergelijk werk over instituten in de Vereenigde Staten in handen. Wellicht kan uit het contact dat wij thans leggen als een der eerste daden het aanleggen van een dergelijke lijst voor Nederland voortvloeien.

Voor den Directeur van den Keurings-
dienst van Waren voor het keuringsge-
bied Amsterdam,

w.g. onleesbaar.

--- Dit document is een afschrift van een officiële brief van de Keuringsdienst van Waren in Amsterdam aan de secretaris van de Centrale Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO). De brief dateert van een jaar na de aanvang van de Duitse bezetting van Nederland.

De kern van de brief is de wens tot nauwere samenwerking tussen de Keuringsdienst en TNO, een onderwerp dat kort daarvoor was besproken met professor Jansen (waarschijnlijk prof. dr. B.C.P. Jansen, een destijds vooraanstaand biochemicus en vitamine-onderzoeker). De schrijver suggereert als eerste concrete stap het opstellen van een inventarisatie van alle Nederlandse instituten en laboratoria die betrokken zijn bij de levensmiddelenvoorziening. Als voorbeeld wordt een Duits naslagwerk van Hans Piegler aangehaald, dat specifiek gericht is op "Nahrungsfreiheit" (voedselonafhankelijkheid of zelfvoorziening).

De toon is zakelijk en constructief, gericht op het stroomlijnen van onderzoekscapaciteit in een tijd van toenemende schaarste en noodzaak tot efficiënte voedselcontrole.

--- De datum van de brief, 14 mei 1941, is historisch saillant: exact één jaar na het bombardement op Rotterdam en de Nederlandse capitulatie. Nederland bevond zich op dat moment in de beginfase van de Duitse bezetting, waarin de structuren van de samenleving werden aangepast aan de nieuwe realiteit.

De verwijzing naar "Nahrungsfreiheit" en het werk van Hans Piegler is tekenend voor de tijdgeest. In nazi-Duitsland was de 'autarkie' (zelfvoorziening), zeker op het gebied van voedsel, een speerpunt van het beleid om onafhankelijk te zijn van importen tijdens oorlogsvoering. Dat de Keuringsdienst van Waren in Amsterdam dit Duitse model als leidraad neemt voor een Nederlandse lijst, duidt op een oriëntatie op de Duitse methodiek en organisatiestructuur.

TNO was destijds een jonge organisatie (opgericht in 1932) die tijdens de bezetting een cruciale rol speelde in het technisch-wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van de samenleving, vaak in een lastig spanningsveld tussen de belangen van de Nederlandse bevolking en de eisen van de bezetter. De focus op levensmiddelenonderzoek was in 1941 van vitaal belang vanwege de toenemende rantsoenering en de noodzaak om vervangende middelen (surrogaten) te keuren op veiligheid en voedingswaarde. B.C.P. Jansen K.W.