B.C.P. Jansen

Programma/Uitnodiging voor een wetenschappelijke conferentie.

* **Wetenschappelijke waarde:** De conferentie brengt kopstukken uit de Nederlandse wetenschap van die tijd samen. **Prof. B.C.P. Jansen** was een pionier in vitamine-onderzoek (isolatie van vitamine B1), en **Prof. A.J. Kluyver** was een wereldberoemde microbioloog van de 'Delftse School'. * **Thematiek:** Het onderwerp "Het bewaren van voedingsmiddelen" was in december 1940 van cruciaal belang. Met het oog op de oorlogssituatie en dreigende schaarste was de wetenschap achter voedselconservering (blik, koeling, insectenbestrijding) essentieel voor de volksgezondheid. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen geldende spelling (bijv. "Nederlandsche", "conserveering", "tusschen") en een formele, academische toon. * **Sociaal-economisch detail:** De opmerking over de lunch is veelzeggend. Voor een "bescheiden maaltijd" moet men niet alleen betalen (1 gulden), maar ook verplicht **"broodbons voor 200 g"** inleveren. Dit is een direct bewijs van de distributie en rantsoenering tijdens de vroege bezettingsjaren in Nederland.

Officiële brief/correspondentie van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele uitnodiging aan de heer Jan Teders om zijn ideeën of voorstellen ("gedachten") toe te lichten voor een speciale commissie van deskundigen. De aanleiding is een eerdere brief van Teders van 14 juli 1941. * **Betrokkenen:** De genoemde commissieleden zijn prominente figuren uit die tijd: * **Prof. Dr. B.C.P. Jansen:** Een wereldberoemde biochemicus en vitamine-onderzoeker (ontdekker van vitamine B1). * **Ir. J. Straub:** De toenmalige directeur van de Keuringsdienst van Waren in Amsterdam. * **Ir. A.W. van de Plassche:** Inspecteur van de Tuinbouw. * **C.F. Sixma:** Waarnemend directeur van het Marktwezen. * **Toon:** De brief is zakelijk, ambtelijk en beleefd, kenmerkend voor de gemeentelijke communicatie in het midden van de 20e eeuw.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een verslaglegging (resumptie) van een standpunt dat is ingenomen tijdens een wetenschappelijke vergadering op 29 april 1941. De kern van het betoog is dat het onderzoek naar plantaardige voedingsmiddelen zowel *kwantitatief* (meer onderzoek) als *kwalitatief* (onderzoek over de gehele productieketen) moet worden uitgebreid. * **Argumentatie:** De schrijver stelt dat de praktijk sneller vragen opwerpt dan de wetenschap momenteel kan beantwoorden. Hij pleit voor een integrale benadering waarbij alle stadia van een product worden onderzocht, omdat de intrinsieke eigenschappen bepalend zijn voor de uiteindelijke voedingswaarde. * **Beleidsadvies:** Er worden twee wegen voorgesteld voor groei: extra financiering voor bestaande instituten en de oprichting van nieuwe, gespecialiseerde instituten. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands uit de oorlogsperiode, gekenmerkt door archaïsche spelling (bijv. "plantaardigen", "grooten") en specifieke terminologie zoals "resumptie".

Handgeschreven conceptbrief of verslag van een bespreking.

Dit document is een wetenschappelijk-administratief schrijven uit de vroege jaren van TNO. De kern van het betoog is een pleidooi voor een meer systematische en kwantitatieve benadering van voedingsonderzoek. De auteur stelt dat hoewel er veel onderzoek naar plantaardige voeding wordt gedaan, de praktijk nog te veel onbeantwoorde vragen kent. Opvallend is de nadruk op de subjectiviteit van de onderzoeker ("de wijze waarop de onderzoeker ten opzichte der materie is geöriënteerd"), wat de keuze van het onderzoeksmateriaal beïnvloedt. De auteur pleit voor een integrale benadering waarbij "alle stadia welke het product doormaakt" (van grondstof tot consumptie) wetenschappelijk worden onderzocht. Het document ademt de sfeer van een organisatie die haar methodologie aan het professionaliseren is.

Document

In deze brief communiceert de directeur van de Amsterdamse Keuringsdienst van Waren met twee deskundigen over voorstellen van een zekere Jan Teders. De hiërarchie en de ambtelijke weg worden duidelijk geschetst: wethouder Gupin heeft de opdracht gegeven, maar de directeur heeft in overleg met de indiener (Teders) besloten om de zaak niet direct naar een commissie te sturen, maar eerst voor te leggen aan prof. Jansen en de heer Sixma. Er is al een concept-antwoord opgesteld, waarover de directeur nu hun advies vraagt. De brief getuigt van een zorgvuldige, adviserende procedure rondom mogelijk technische of voedingsmiddelen-gerelateerde innovaties.

Getypte notulen van een vergadering.

Dit document verslaat de tweede bijeenkomst van de "Koelcommissie" onder de vlag van TNO Voeding. De focus ligt op wetenschappelijk onderzoek naar het langdurig bewaren van aardappelen en uien. De belangrijkste technische punten zijn: * **Opslagmethodiek:** Het vergelijken van de bewaring in "hutten" versus de traditionele "kuilen", met aandacht voor ventilatie en atmosferische homogeniteit. * **Pathologie:** Onderzoek naar de invloed van de schimmel *Phytophthora* (aardappelziekte) en virusziekten op de houdbaarheid. * **Kwaliteitscontrole:** Het uitvoeren van kookproeven en vitamine C-analyses om de voedingswaarde tijdens bewaring te monitoren. * **Logistiek:** Plannen voor onderzoek naar zeetransport van consumptieaardappelen.

Getypte zakelijke brief op briefpapier van Ir. J. Straub.

In deze brief informeert Ir. J. Straub de leden van de Coördinatie Commissie T.N.O. Voeding over een voorstel van Prof. Dr. B.C.P. Jansen. Jansen stelt voor om specifiek onderzoek naar aardappelen op te nemen in de werkzaamheden van de commissie. De brief fungeert als een herinnering en opvolging van een eerder rondschrijven van 4 juli 1941 (verzonden door Ir. De Mooy), waarin de leden gevraagd werd om gebieden voor onderzoek, keuring en voorlichting met betrekking tot land- en tuinbouwproducten aan te wijzen die momenteel onderbelicht zijn. Straub verzoekt de leden die nog niet hebben gereageerd dit alsnog te doen en hun antwoord direct naar zijn adres aan de Leonardostraat in Amsterdam te sturen.

Document

* **Kernonderwerp:** De discussie handelt over de organisatie, financiering en coördinatie van wetenschappelijk onderzoek in Nederland, in het bijzonder gericht op voedselvoorziening en de rol van de industrie. * **Belangrijkste standpunten:** * **Coördinatie:** Er wordt gesproken over de rol van T.N.O. en het centraliseren van middelen. * **Samenwerking met industrie:** Er bestaat onenigheid over de haalbaarheid van samenwerking met commerciële fabrieken vanwege hun wens tot geheimhouding versus de academische eis van vrije beschikking over gegevens. * **Financiering:** De heer de Mooij pleit voor een "dwingende bijdrage" (heffingen), vergelijkbaar met het systeem in Nederlands-Indië, terwijl anderen meer zien in vrijwillige samenwerking. * **Sprekers (afgekort als 'spr.' in de tekst):** Onder meer de heren Dols, Van Eekelen, Sprenger, Jansen en de voorzitter. Dit zijn hoogstwaarschijnlijk bekende namen uit de Nederlandse wetenschappelijke wereld van die tijd (zoals prof. dr. B.C.P. Jansen en prof. ir. A.M. Sprenger).

Getypte notulen of rapportfragment (pagina 6).

De tekst betreft de afsluiting van een vergadering waarin de coördinatie van wetenschappelijk onderzoek centraal staat. Er zijn drie hoofdpunten te onderscheiden: 1. **Informatieverzameling:** Er is behoefte aan een centraal overzicht van lopende onderzoeken bij diverse instituten. 2. **Rol van T.N.O.:** De organisatie T.N.O. wordt aangewezen als het centraliserende orgaan dat verantwoordelijk is voor het samenstellen van dit overzicht. Bijdragen moeten worden gestuurd naar een zekere Dr. Mooij. 3. **Vervolgafspraak:** De volgende bijeenkomst staat gepland voor vrijdag 30 mei om 14:30 uur in het laboratorium van Prof. Jansen. De spelling (bijv. "centraliseerend") duidt op een tekst van vóór de spellinghervorming van 1947, hoewel dergelijke spelling in formele en wetenschappelijke kringen soms langer aanhield.

Getypte notulen/verslag van een vergadering.

De tekst betreft een zakelijk verslag over de structuur en financiering van wetenschappelijk onderzoek binnen de voedingssector. De kernpunten zijn: * **Financiële coördinatie:** Er wordt gepleit voor het samenvoegen van diverse geldstromen (van veilingen, gemeenten en het Rijk) in "één pot" om de doelmatigheid te vergroten, terwijl men wel rekening houdt met de specifieke wensen van de donateurs. * **Rol van de Commissie:** De Commissie fungeert als intermediair tussen onderzoekers en financiers. Haar taak is het versterken van contacten en het adviseren over de toewijzing van onderzoeksgelden. * **Onderzoekssturing:** Er wordt vastgesteld dat de Commissie ook een sturende rol krijgt in het toewijzen van onderzoeksvragen die van 'buitenaf' (niet vanuit de instituten zelf) komen aan de juiste onderzoekers of instanties.

Getypte notulen/vergaderverslag (doorslag of origineel op schrijfmachine).

Dit document is een verslaglegging van een discussie binnen een commissie die zich bezighoudt met de organisatie en financiering van wetenschappelijk onderzoek. De kernpunten zijn: 1. **Financiering:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen structurele financiering ("vaste subsidies") en projectmatige financiering ("aparte onderwerpen"). De commissie fungeert hierbij eerder als bemiddelaar dan als directe financier. 2. **Samenstelling:** Er ontstaat een debat over de vraag of de industrie ("de fabrikanten") betrokken moet worden. De heersende mening (voorzitter en Dr. van Eekelen) is om de commissie vooralsnog te beperken tot onderzoekers, mede door een gebrek aan organisatiegraad binnen de industriesector op dat moment. 3. **Institutionele verhoudingen:** Er is onduidelijkheid over de status van onderzoeksinstellingen (met name in Wageningen) ten opzichte van de overkoepelende T.N.O.-structuur.

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze brief vormt een zakelijke correspondentie binnen de hiërarchie van de Centrale Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is gericht aan **E.F. Sixma (van Heemstra)**, die destijds betrokken was bij de voedselvoorziening of landbouwadministratie. Er wordt verwezen naar **ir. A.W. van de Plassche**, destijds een prominente figuur binnen het Directoraat-Generaal van de Landbouw. De brief begeleidt een zestal bijlagen ("overzichten") die betrekking hebben op een eerdere vergadering in april. Het centrale doel is het bevestigen van een vervolgafspraak bij het laboratorium van **Prof. Jansen**. De toon is uiterst formeel, zoals gebruikelijk in die tijd ("Hoogedelgestrengen Heer").

Document

Dit document is een afschrift van een officiële brief van de Keuringsdienst van Waren in Amsterdam aan de secretaris van de Centrale Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO). De brief dateert van een jaar na de aanvang van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de brief is de wens tot nauwere samenwerking tussen de Keuringsdienst en TNO, een onderwerp dat kort daarvoor was besproken met professor Jansen (waarschijnlijk prof. dr. B.C.P. Jansen, een destijds vooraanstaand biochemicus en vitamine-onderzoeker). De schrijver suggereert als eerste concrete stap het opstellen van een inventarisatie van alle Nederlandse instituten en laboratoria die betrokken zijn bij de levensmiddelenvoorziening. Als voorbeeld wordt een Duits naslagwerk van Hans Piegler aangehaald, dat specifiek gericht is op "Nahrungsfreiheit" (voedselonafhankelijkheid of zelfvoorziening). De toon is zakelijk en constructief, gericht op het stroomlijnen van onderzoekscapaciteit in een tijd van toenemende schaarste en noodzaak tot efficiënte voedselcontrole. ---

Handgeschreven lijst/notitie op gelinieerd papier.

* **Organisaties:** De afkorting **G.C.B.** staat zeer waarschijnlijk voor het *Gemeentelijk Centraal Bureau voor de Voedselvoorziening* in Amsterdam. De **Markthallen** aan de Jan van Galenstraat waren het logistieke hart van de voedseldistributie. * **Personen:** * **Mr. L. Baert de la Faille:** Een bekende Amsterdamse jurist en bestuurder. * **Prof. Jansen:** Vermoedelijk Prof. Dr. B.C.P. Jansen, een beroemd biochemicus en vitamine-expert (ontdekker van vitamine B1), wat aansluit bij de vermelding "Lab. Physiol. Chemie". Zijn expertise was cruciaal voor de volksgezondheid tijdens de schaarste in de oorlog. * **W.F. Dijkstra, P. van Es, N.J. Sinkgraven:** Vertegenwoordigers van verschillende handelsgroepen (groenten, aardappelen, tuinders). * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in Amsterdam-West (Hoofdweg, Volgelenzangstraat, Jan van Galenstraat) en de toenmalige gemeente Sloten (Sloterweg, Zuider Amstelweg).

Wekelijks werkverslag/logboek van een technische dienst (TD).

Dit document is een wekelijks overzicht van onderhouds- en herstelwerkzaamheden uitgevoerd door een technische dienst (TD) tijdens de Tweede Wereldoorlog. De werkzaamheden zijn gecategoriseerd met letters (K, J, H, etc.), die waarschijnlijk staan voor specifieke afdelingen, gebouwen of machinedelen van het complex. De werkzaamheden variëren van routineonderhoud (ontstoppen van een wasbak, repareren van deuren en sloten) tot meer gespecialiseerd technisch werk (stoompijpen voor een pekelverwarmbak, onderhoud aan compressoren). De letter 'T' achter verschillende regels verwijst vermoedelijk naar de specifieke monteur of opzichter die het werk heeft uitgevoerd of gecontroleerd. Interessant zijn de vermeldingen van "CO2 containers" en "CO2 bewaring aardappelen". Dit wijst op koeltechnische installaties en onderzoek naar voedselconservering. De betrokkenheid van een "Ir." (ingenieur) en "Prof. Jansen" duidt op een professionele, mogelijk wetenschappelijke aanpak van deze opslagmethoden.

Weekrapportage/logboek van een technische dienst.

Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse operaties van een industriële faciliteit tijdens de oorlogsjaren. De werkzaamheden zijn divers: * **Koeltechniek:** Onderhoud aan een ammoniak (NH$_3$) installatie, essentieel voor koeling. * **Beveiliging:** Reparatie van sloten en het bijmaken van 'Lipssleutels' (een bekend Nederlands merk), mede naar aanleiding van een inbraak bij "Mercanti". * **Facilitair:** Zorg voor transportmiddelen (paarden) en algemeen onderhoud aan sanitair en glaswerk. * **Wetenschappelijke ondersteuning:** Het afgeven van monsters voor CO$_2$-onderzoek aan aardappelen duidt op een focus op voedselconservering, wat in 1943 van strategisch belang was.

# TRANSCRIPTIE № 2/B/93/M. 1939 19/6 R A P P O R T. A. Jansen Jr., oud 24 jaar, wonende Maasstraat 34 verzoekt erkenning als kleinhandelaar met groenten en fruit. Hy is vanaf 1928 werkzaam in dezen handel, zonder echter in deze periode zelfstandig gehandeld te hebben. Hy is namelyk vanaf dien tyd in dienst by zyn vader, den kleinhandelaar A. Jansen. By dezen handelaar heeft hy vanaf de opening ...

# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] *Inschrijven* R A P P O R T ================ [Rechtsboven:] SV. [Handgeschreven:] *m. Ber.* No. 764/282/1 M. 1943 8/9 Op 7 September 1943 deelde K.C.Jansen mij mede, dat hij in verband met diensten welke hij op Zondag 5 September voor de W.A. moest verrichten, zijn toewijzing op de vischmarkt niet in ontvangst had kunnen nemen. Ten bewijze van een ...

# TRANSCRIPTIE Nº 2 ℬ/30/1 M.1941 $^{27}/_{5}$ R A P P O R T ----------------- H.Jansen.Jr, oud 24 jaar en wonende Rapenburgerstraat 63 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Hij verklaart reeds 9 jaren in de betrokken kleinhandel wekzaam te zijn als personeel van zijn vader, kooper H.Jansen, die op het hierboven genoemde adres en in de Houtkopersdwarsstraat 6...