Officieel rapport (proces-verbaal). 1941 (vermoedelijk mei/juni gezien de context van het rabarberseizoen). No 77/10/1 M.1941 ¼

R A P P O R T

Heden morgen omstreeks 9 uur, bevond ik, ondergeteekende controleur, mij met toezicht belast op pier A ter hoogte van pakhuis a.6, toen ik zag, dat C.de Vries, personeel van kooper G.Tabak van een geladen handkar welke voor genoemd pakhuis stond, een kist rabarber wegnam, deze overbracht naar de verkoopplaats van het pakhuis A.1 en zich toen weer naar de besproken handkar begaf. Nadat hij eenige malen een bepaald signaal had gefloten, verscheen de mij bekende kooper Herke de Vries, die zooals mij later bleek de vader van C.de Vries is, bij zijn zoon. Nadat zij even met elkaar hadden staan praten begaf Herke de Vries zich met zijn handkar naar Pakhuis A.1 haalde daar de besproken kist rabarber weg, zette deze op zijn handkar en wilde zich hierna blijkbaar van het Marktterrein verwijderen. Waar Herke de Vries niet gunstig bekend staat bij het Marktwezen, en gezien het vorenstaande, heb ik hem aangehouden en overgebracht naar het kaartenkantoor alwaar hij later door mij x voorloopig is gehoord. De kist met rabarber heb ik van hem inbeslaggenomen. Vervolgens begaf ik mij weer naar de handkar op pier A, waarbij inmiddels kooper G.Tabak was verschenen, die mij desgevraagd verklaarde, dat de handkar waar C.de Vries de kist met rabarber van had weggenomen, zijn eigendom was en de zich daarop bevinde ~~goederen~~ grossiers door hem heden morgen bij verschillende grossiers was gekocht. Nadat ik hem Tabak van de handeling van zijn knecht in kennis had gesteld controleerde hij op mijn verzoek de lading, waaronder zich nog een kist met rabarber bevond en werd deze door hem in orde bevonden Tabak verklaarde mij nog, dat de goederen door zijn knecht C.de Vries waren opgeladen, en voorts dat hij de rabarber bij grossier vander Valk op pier A had gekocht. Hierna hoorde ik, rapporteur, Herke de Vries, die mij omtrent de herkomst van de door mij inbeslaggenomen kist rabarber het volgende verklaarde: "Heden morgen werd ik door mijn zoon C.de Vries, die als personeel werkzaam is bij kooper G.Tabak, aangesproken op pier A en verzocht hij mij een kist rabarber voor hem mede te willen nemen, welke kist hij had neergezet op de verkoopplaats van het pakhuis A.1. Deze kist was bestemd voor zijn baas, doch aangezien zijn kar reeds volgeladen was kon hij de kist niet meer ~~maar~~ meeneemen. Mijn zoon zou de kist dan later bij mij weghalen. Aan het verzoek van mijn zoon heb ik toen gevolg gegeven en de kist op mijn handkar geladen. Toen ik mij echter wilde verwijderen werd ik door U aangehouden. Waar mijn zoon de kist met rabarber vandaan heeft kan ik U niet zeggen. Ik vermoed, dat zijn baas hem ergens gekocht heeft. Het lag niet in mijn bedoeling de kist met rabarber voor mijzelf te behouden, doch wilde alleen maar mijn zoon behulpzaam zijn."

Hierna hoorde ik, rapporteur, C.de Vries, die mij aanvankelijk verklaarde, dat hij de kist met rabarber van zijn vader had gekregen om deze voor hem mede te nemen aangezien zijn vader zonder handkar naar de markt was gekomen. De kist had hij toen op de handkar van zijn baas gezet, doch toen hij later zijn vader toch met zijn handkar zag heeft hij de besproken kist met rabarber in het pakhuis A.1 neergezet en aan zijn vader gezegd, dat hij zelf de kist moest meenemen. Toen ik C.de Vries echter vertelde dat zijn verklaring niet overeenstemde met hetgeen zijn vader had beweerd omtrent de herkomst van de rabarber, herriep hij zijn verklaring en deelde mij toen het volgende mede: "Heden morgen moest ik voor mij baas G. Tabak, bij den grossier van der Valk op pier A een partij groenten, waaronder een kist rabarber, laden. Zonder dat Valk er iets van merkte, heb ik toen kans gezien in plaatst van één twee kisten weg tenemen. Eerst heb ik beide kisten op de handkar van mijn baas geladen, doch even later een hiervan overgebracht naar de verkoopplaats van pakhuîs A.1. vervolgens riep ik mijn vader, waarvan ik wist dat hij zich op pier A bevond en verzocht hem voor mij de kist van de markt mede te nemen. Het lag in mijn bedoeling deze kist aan mijn vader te geven, of anders aan een andere kooper over te doen. Ik had van valk geen toestemming verkrgen om deze kist rabarber weg tenemen, noch daar op andere wijze over te beschikken."

Hierna hoorde ik nog grossier van der valk, die mij nadat ik hem van het vorenstaande in kennis stelde aangifte deed. De rabarber heb ik aan Valk terug gegeven, doch de kist welke afkomstig is van de veiling te Barendrecht heb ik inbeslaggehouden.

Z.O.Z. * Casus: Het document betreft een proces-verbaal van een diefstal van een kist rabarber. De knecht C. de Vries steelt een extra kist bij grossier Van der Valk terwijl hij goederen laadt voor zijn baas (G. Tabak). Hij probeert de kist weg te sluizen via zijn vader, Herke de Vries.
* Modus Operandi: De dader gebruikt een fluitsignaal om zijn vader te waarschuwen en verplaatst de gestolen waar eerst naar een andere locatie (Pakhuis A.1) om argwaan te voorkomen.
* Tegenstrijdige verklaringen: De vader beweert dat hij dacht zijn zoon te helpen met een rechtmatig gekochte kist. De zoon probeert eerst te liegen (beweert dat de kist van zijn vader was), maar bekent de diefstal zodra hij geconfronteerd wordt met de verklaring van zijn vader.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in de toen gangbare ambbtelijke stijl ("Heden morgen", "ondergeteekende", "inbeslaggehouden"). Er zijn enkele typfouten zichtbaar die met de typemachine zijn gecorrigeerd of doorgehaald (zoals "verkrgen" in plaats van verkregen). Dit rapport dateert uit 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel het een alledaags vergrijp lijkt (kleine diefstal op de markt), was de controle op voedselstromen in deze periode zeer streng vanwege de distributie en schaarste. Een "controleur" op een marktterrein of in een havengebied had de taak om zowel zwarte handel als diefstal tegen te gaan. De vermelding van "Pier A" en de "veiling te Barendrecht" duidt sterk op de haven of de marktgebieden van Rotterdam, die ook tijdens de oorlog centrale knooppunten bleven voor de voedselvoorziening. De kist zelf ("afkomstig van de veiling te Barendrecht") was eigendom van de veiling (emballage), wat verklaart waarom de controleur de rabarber wel teruggaf aan de grossier, maar de kist apart in beslag nam. C. de Vries G. Tabak Marktwezen