Medische verklaring / doktersbriefje. 12 januari 1942 (ondertekening); 16 januari 1942 (gezien-stempel/aantekening). Dr. Ph. Arons, Arts. [Gedrukte briefkop]
Dr. Ph. ARONS
ARTS
PL. MIDDENLAAN 34
TEL. 50643
Postgiro 124870
Gemeente Giro A 829
Spreekuur op werkdagen
Particulieren van 12.30 – 1.30 uur
Ziekenfondsleden van 8.30 – 9.30 uur

[Linkerkolom gedrukt]
A. Z. A.
A. O. Z.
B. Z.
E. M. M.
N. A. Z.
NED.
ROSS.
R. Z.
VICTOR.
Z. Z.

[Handgeschreven tekst boven rechts]
AMSTERDAM, 12 / 1 1942

[Centrale handgeschreven tekst]
J de Jong kan
wegens ziekte
tijdelijk niet op
de markt staan
Dr Arons [handtekening]

[Aantekeningen links onder]
Gezien
16-1-42
[onleesbare paraaf, mogelijk 'de Haan']
W.l:geb:
V:K:K. 186

[Aantekeningen rechts onder, kwartslag gedraaid]
inschr:nummer
0226
B 13/1 '42 Het document is een officieel medisch bewijsstuk van de Amsterdamse arts Philip Arons. De inhoud is kort en zakelijk: de patiënt, J. de Jong, is door ziekte verhinderd om zijn of haar werkzaamheden op de markt uit te voeren.

De linkerzijde van het briefpapier bevat een lijst met afkortingen van ziekenfondsen waar de arts bij aangesloten was (zoals het A.Z.A.: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). Dit illustreert de versnipperde aard van de Nederlandse gezondheidszorg in die periode.

Onderaan zijn diverse administratieve aantekeningen te zien die wijzen op de verwerking door een instantie, waarschijnlijk de marktmeester of een gemeentelijke afdeling belast met marktwezen. De codes "W.l:geb:" en "V:K:K." zijn vermoedelijk interne dossier- of locatieverwijzingen. De datum van verwerking ("Gezien 16-1-42") ligt vier dagen na de uitschrijving van het briefje. Dit document is historisch beladen vanwege de datum en de persoon van de arts.

De Arts: Dr. Philip Arons (1888-1943) was een Joodse arts in Amsterdam. Zijn praktijk was gevestigd in de Plantagebuurt, die tijdens de Duitse bezetting onderdeel werd van de aangewezen 'Joodse wijk'. Dr. Arons bleef zo lang mogelijk werkzaam voor zijn patiënten, maar werd uiteindelijk zelf slachtoffer van de Holocaust. Hij werd gedeporteerd en vermoord in Auschwitz op 14 januari 1943, vrijwel exact een jaar nadat hij dit briefje schreef.

De Tijdgeest: In januari 1942 was de Jodenvervolging in Nederland in volle gang. Voor Joodse marktkooplieden waren de regels extreem streng geworden; zij mochten alleen nog op specifieke 'Jodenmarkten' staan. Een medische verklaring was essentieel om een marktplaats niet te verliezen of om sancties van de bezetter of de gemeente te voorkomen bij afwezigheid. Het document vormt daarmee een klein, maar tastbaar bewijs van de bureaucratische realiteit waarin Amsterdammers tijdens de bezetting probeerden te overleven. J. de Jong Marktwezen