J. de Jong

Document

Dit document is een formeel besluit van het Amsterdamse college van B&W. Het legt de afwikkeling vast van een geschil met de aannemers W. Mooij en J. de Jong. Deze aannemers waren tekortgeschoten bij werkzaamheden aan de riolering in Amsterdam-Oost en -Zuid. De gemeente liet het werk door anderen voltooien, wat een extra kostenpost van 50 gulden opleverde. Het besluit bevat twee kernpunten: 1. De vordering van 50 gulden wordt als oninbaar beschouwd. De kosten van een juridische procedure zouden immers hoger uitvallen dan het te vorderen bedrag. 2. Als disciplinaire maatregel worden de betrokken aannemers voor drie jaar uitgesloten van deelname aan gemeentelijke aanbestedingen. Het document illustreert de administratieve zorgvuldigheid waarmee zelfs relatief kleine bedragen en zakelijke conflicten werden afgehandeld en gearchiveerd.

Officieel formulier van de gemeente Amsterdam voor de administratie van het Marktwezen.

* **Inhoud:** Het betreft een formele afmelding van assistentie voor een marktkraam. S. Waterman, de houder van standplaats nummer 20 op het Waterlooplein, geeft aan dat hij/zij niet langer gebruik wenst te maken van de diensten van assistent J. de Jong. * **Administratief proces:** De aanvraag is gedateerd op 5 april 1939. De marktambtenaar heeft de wijziging geaccordeerd ("acc.") en verwerkt op de "situatie kaart" (de administratieve plattegrond van de markt) op 18 april 1939. De doorhaling van "(vervanging)" verduidelijkt dat J. de Jong als assistent fungeerde en niet als tijdelijke vervanger. * **Opmerkelijk detail:** Hoewel de naam Waterman vaak mannelijk is, is in de tekst "haar" omcirkeld. Dit kan betekenen dat de officiële vergunning op naam van een vrouw stond (bijvoorbeeld de echtgenote), of het betreft een administratieve slordigheid.

Kaartcontrole rapport / Proces-verbaal van de Centrale Markt Amsterdam.

* **Incident:** De 23-jarige bloemenkoopman J. de Jong Jr. werd betrapt op het gebruik van het week-betalingsbewijs van zijn vader om toegang te krijgen tot de Centrale Markt. Hij dacht dat dit toegestaan was omdat zijn vader die dag zelf niet ging. * **Overtreding:** Er is proces-verbaal opgemaakt op basis van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht (verboden toegang op andermans erf). Uit de "onregelmatig geknipte weken" op zijn kaart bleek dat hij dit vaker had gedaan. * **Sanctie:** Naast de inhouding van de kaart, adviseert een handgeschreven aantekening een schorsing van drie dagen (maandag t/m woensdag in week 44). * **Staat van het document:** Het betreft een officieel getypt formulier met handgeschreven aanvullingen, handtekeningen en administratieve aantekeningen in verschillende kleuren inkt.

Brief (doorslag/minuut van een officiële kennisgeving).

De brief is een officiële sanctie gericht aan de heer J. de Jong Jr. uit Amsterdam-Noord. De aanleiding is een overtreding geconstateerd op 8 oktober 1940: het betreden van de Centrale Markt zonder geldig betalingsbewijs (waarschijnlijk een toegangsbewijs of bewijs van marktgeld). Op basis van het marktreglement (artikel 35, lid 1) legt de directeur een tijdelijk toegangsverbod op van drie dagen. Opvallend is de bureaucratische nauwkeurigheid; de straf wordt opgelegd voor een specifieke periode in de nabije toekomst (maandag 28 tot en met woensdag 30 oktober). De handgeschreven notitie "Verzonden 25/10" geeft aan dat de brief de dag na de type-datum is verstuurd.

Doorslag van een officiële kennisgeving/brief.

Deze brief is een formele ordemaatregel opgelegd door de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam aan de heer J. de Jong Jr. De reden voor de maatregel is een overtreding die op 8 oktober 1940 is geconstateerd: de heer De Jong heeft de markt betreden zonder te beschikken over een geldig betalingsbewijs (waarschijnlijk een toegangsbewijs of marktgelden). Als sanctie wordt hem, op basis van het vigerende reglement, de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van drie aaneengesloten dagen (maandag 28 t/m woensdag 30 oktober 1940). De toon van de brief is strikt zakelijk en gezaghebbend.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** Het document is een officiële aanzegging van een disciplinaire maatregel. De heer J. de Jong Sr. krijgt een toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam voor de duur van drie dagen. * **Reden van sanctie:** De ontvanger heeft zijn betalingsbewijs, dat onlosmakelijk verbonden was aan zijn persoonlijke legitimatiekaart voor de markt, uitgeleend aan zijn zoon. Dit werd op 8 oktober 1940 gerapporteerd. * **Juridische grondslag:** De directeur beroept zich op artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "Verzonden 25/10" met initialen geeft aan dat de brief één dag na de datering daadwerkelijk is verstuurd. De afkorting "HG." rechtsboven duidt waarschijnlijk op een intern archief- of dossierkenmerk.

Doorslag van een officiële brief (disciplinaire maatregel).

In deze zakelijke brief stelt de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam de heer J. de Jong Sr. op de hoogte van een sanctie. De heer De Jong heeft zijn betalingsbewijs, dat onlosmakelijk verbonden is met zijn legitimatiekaart voor de markt, uitgeleend aan zijn zoon. Dit wordt beschouwd als een overtreding van het marktreglement. De strafmaat is een tijdelijk toegangsverbod van drie dagen tot de Centrale Markt. De brief hanteert een strikt ambtelijke toon en verwijst expliciet naar de juridische grondslag (artikel 35 lid 1 van het Reglement). Het gebruik van verouderde spelling ("behoorende", "den toegang") en afkortingen als "jl." (jongstleden) en "a.s." (aanstaande) is typerend voor de formele correspondentie uit die tijd.

Krantenpagina (rubrieksadvertenties en burgerlijke stand)

* **Layout:** De pagina is strak ingedeeld in zes kolommen. Het grootste deel wordt in beslag genomen door kleine advertenties (de zogenaamde 'Treffers'), gecategoriseerd op onderwerp (Te Huur, Te Koop, Betrekkingen). * **Economische indicatoren:** De advertenties weerspiegelen een actieve markt in onroerend goed en personeel. Er is veel vraag naar en aanbod van inwonend personeel ("dienstbode", "huismeester"). De vermelding van salarissen (bijv. "f 8000 — f 6000") geeft een inzicht in de loonstandaard van 1940. * **Typografie:** Gebruik van schreefloze kapitalen voor de hoofden en kleinere Romeinse letters voor de tekst. De advertentie van Metz & Co valt op door een moderner, cleaner lettertype. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk Nederlands ("brieven onder letter", "v.g.g.v. - van goeden huize goed voorzien").

Getypte namenlijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is een pagina uit een groter register (gemerkt met paginanummer -3-). De personen zijn ingedeeld in groepen (SerieNo. 9 t/m 12), waarbij elke groep een eigen numerieke reeks heeft voor de personen. * **Kenmerken:** * De adressen zijn zeer specifiek, inclusief verdiepingen (hs = huis/begane grond, I, II, III). * Er is een geografische spreiding zichtbaar vanuit de Jordaan en Oud-West in Amsterdam naar omliggende vissersdorpen en randgemeenten. * De kolommen 41/42 en 42/43 bevatten markeringen (een typemachine 'x' of 'M'). Bijna iedereen heeft een markering in 41/42, terwijl slechts enkelen (bijv. H.J. Hofman, H.R.L. Müller, J. de Jong, B. van Kempen) een markering hebben in 42/43. Dit kan duiden op voortgezette steun, betalingen of aanwezigheid. * **Fysieke staat:** Het document vertoont tekenen van archivering (perforatiegat linksboven). De typografie is consistent met mechanische typemachines uit het midden van de 20e eeuw.

Document

Het document is een overzichtslijst van personen, ingedeeld in vier groepen (SerieNo. 9 t/m 12). Van elke persoon worden de initialen, achternaam, geboortedatum en het exacte woonadres vermeld. De adressen bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam, maar ook in omliggende plaatsen zoals Marken, Monnickendam, Volendam, Haarlem en Oostzaan. De kolommen '41/42' en '42/43' zijn gemarkeerd met een 'x'. Vrijwel alle personen op deze pagina hebben een markering in de eerste kolom, terwijl slechts een klein aantal (zoals H.J. Hofman, H.R.L. Müller, J. de Jong en A.P. van Kampen) ook een markering heeft in de tweede kolom. Dit wijst op een jaarlijkse registratie, betaling (bijv. contributie of verzekeringspremie) of controle.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een officieel medisch bewijsstuk van de Amsterdamse arts Philip Arons. De inhoud is kort en zakelijk: de patiënt, J. de Jong, is door ziekte verhinderd om zijn of haar werkzaamheden op de markt uit te voeren. De linkerzijde van het briefpapier bevat een lijst met afkortingen van ziekenfondsen waar de arts bij aangesloten was (zoals het A.Z.A.: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). Dit illustreert de versnipperde aard van de Nederlandse gezondheidszorg in die periode. Onderaan zijn diverse administratieve aantekeningen te zien die wijzen op de verwerking door een instantie, waarschijnlijk de marktmeester of een gemeentelijke afdeling belast met marktwezen. De codes "W.l:geb:" en "V:K:K." zijn vermoedelijk interne dossier- of locatieverwijzingen. De datum van verwerking ("Gezien 16-1-42") ligt vier dagen na de uitschrijving van het briefje.

Administratieve lijst van toegewezen marktplaatsen.

* **Administratieve structuur:** Het document is een register waarin marktvergunningen worden bijgehouden. De afkorting "id." (idem) wordt gebruikt om aan te geven dat de gegevens in die kolom gelijk zijn aan de bovenliggende regel (in dit geval de locatie Damrak en het artikel mosselen). * **Geografie:** De genoemde marktlocaties zijn de Amstelmarkt, het Damrak en de Gasmarkt (bij de Westergasfabriek). De woonadressen van de kooplieden tonen een spreiding over Amsterdam (Oosterparkbuurt, Dapperbuurt, Jordaan), met uitzondering van de eerste inschrijving uit Volendam. * **Handelswaar:** De lijst weerspiegelt de handel in primaire levensmiddelen zoals vis, mosselen en broodproducten. Opvallend is de concentratie van musselenhandelaren op het Damrak in september 1942. * **Schrift:** Het document is geschreven in een vlot, ambtelijk cursief handschrift uit de midden-20e eeuw. De afkorting "m.i.v." staat voor "met ingang van".

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Administratief register of lijst van standplaatshouders (straathandel/markten).

Dit document vormt een registratie van individuele handelaren en hun toegewezen standplaatsen in Amsterdam. * **Geografische spreiding:** De woonadressen concentreren zich sterk in de volksbuurten van die tijd, zoals de Jordaan en de Spaarndammerbuurt. De standplaatsen bevinden zich op centrale verkeersknooppunten (Stationsplein, Prins Hendrikkade) en lokale marktplatsen (Haarlemmerplein, Marnixplein). * **Administratieve tekens:** De data in de kantlijn duiden waarschijnlijk op controles of betalingen van staangeld. De rode 'S' zou kunnen staan voor 'Status' of 'Schuld'. De dubbele vinkjes (**V V**) in blauw en rood wijzen op een dubbele verificatie door verschillende ambtenaren of afdelingen. * **Persoonsgegevens:** De toevoeging van geboortedata bij bepaalde namen suggereert dat dit register ook diende voor de identificatie van de vergunninghouder, wat essentieel was voor de handhaving.

Briefkaart (voorzijde met adresgegevens).

* **Administratieve functie:** Dit is de adreszijde van een officiële briefkaart gericht aan een gemeentelijke instantie in Amsterdam. De achterzijde (niet zichtbaar) bevat vermoedelijk een verzoek, mededeling of vraag aan de directeur van het Marktwezen. * **Adressering:** De kaart is gericht aan de Jan van Galenstraat 14, het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. De afzender bevindt zich in de Vechtstraat in de Rivierenbuurt (Amsterdam-Zuid). Beide adressen maken gebruik van de toenmalige wijkdistricten (W voor West, Z voor Zuid). * **Postale details:** Het stempel "OOK STRAATNAAM EN HUISNUMMER IN HET ADRES" was een standaard oproep van de PTT in die tijd om de postbezorging efficiënter te maken, wat cruciaal was tijdens de oorlogsjaren. Het poststempel van Amsterdam Centraal Station geeft een exact tijdstip aan (tussen 21:00 en 22:00 uur).

Handgeschreven register/staat van binnenschepen.

Het document is een administratieve lijst van binnenschepen, gesorteerd op datum van registratie of binnenkomst. Het handschrift is een cursief kantoorschrift uit het midden van de 20e eeuw, goed leesbaar maar met karakteristieke afkortingen (zoals "d/d" voor "van de" en "v.d." voor "van der"). Opvallend is het grote aantal schepen met de naam "Rival" en "Onderneming", wat duidt op de populariteit van deze namen in de Nederlandse binnenvaart. Bij een aantal schepen is de tonnage handmatig voorzien van een accolade en de term "geschat", wat impliceert dat de exacte waterverplaatsing op dat moment niet officieel kon worden vastgesteld. De aantekening "P.M." (Pro Memorie) met de datum 19 juni 1943 en de ondertekening door ene "Blom" wijst op een latere controle of archivering van deze gegevens.

Document

De lijst vertoont een systematische boekhouding van binnenvaartactiviteiten. * **Numerieke waarden:** De getallen in de rechterkolom variëren van 50 tot 240. Gezien de schaal en de genoemde scheepsnamen gaat het zeer waarschijnlijk om het laadvermogen van de schepen in tonnen. * **Berekening:** Het document is rekenkundig correct. De som van de individuele posten op deze pagina bedraagt 4856. Opgeteld bij de overdracht van 6693 (TRANSPORT) geeft dit exact het vermelde TOTAAL van 11549. * **Nomenclatuur:** De scheepsnamen zijn typerend voor de Nederlandse binnenvaart (vroomheid, hoop, familieverbanden), zoals *Familietrouw*, *Goede Verwachting* en *Nieuwe Zorg*. De namen van de schippers (bijv. Sieseling, Minkema, Terwal) duiden op een sterke vertegenwoordiging van schippers uit Noord-Nederland.

Handgeschreven administratief register / mutatielijst.

Dit document is een administratieve neerslag van de systematische uitsluiting van (voornamelijk Joodse) marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen van personen wier vergunning is ingetrokken of die uit het register zijn verwijderd ("Afgevoerd"). Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat**. Dit was een van de weinige plekken waar Joodse kooplieden na 1941 nog mochten staan, nadat zij van de reguliere markten waren verbannen. Veel van de namen op deze lijst (zoals Pimentel, Van Praag, Sarphati en Schijveschuurder) zijn typisch Sefardisch of Asjkenazisch Joods. De kolom "Artikel" geeft inzicht in de schaarste-economie van die tijd (vermeldingen van "Surrogaten" en "Verdeelvisch").

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen.

Dit document is een administratieve lijst van afnemers van "zoutevisch" (gezouten vis, zoals stokvis of klipvis) in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat zowel namen van individuele handelaren als specifieke winkels (zoals Fijnvischhandel en Oets Delicatenhandel) verspreid over de hele stad. De handgeschreven aantekening onderaan bevestigt dat er een afschrift van deze lijst is ontvangen op 14 juli 1943. De droogstempel op de achtergrond duidt op een officiële gemeentelijke of overheidsinstantie die toezicht hield op de voedselvoorziening. Opvallend is de aanwezigheid van "Oets Delicatenhandel" in de Rijnstraat; dit was een bekende Joodse zaak. Gezien de datum (juli 1943) was deze zaak waarschijnlijk reeds onder beheer van een "Verwalter" gesteld of onteigend, aangezien de deportaties van de Joodse bevolking in Amsterdam toen in volle gang waren.

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Pagina uit een administratief register of grootboek.

* **Geografische focus:** De adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de voormalige Joodse buurt (Nieuwe Uilenburgerstraat, Nieuwe Prinsengracht, Nieuwe Achtergracht, Nieuwe Kerkstraat). * **Persoonsnamen:** De namen (zoals Jacobs, Buitenkant, Groenteman, de Levie, Walvis) zijn kenmerkend voor de Joods-Nederlandse gemeenschap in die periode. * **Notaties:** De Romeinse cijfers in de adreskolom (I, II, III, hs) duiden op de verdieping of 'huis' (begane grond). * **Structuur:** Het document lijkt een register te zijn waarbij individuen gekoppeld zijn aan specifieke administratieve codes ('S.' zou kunnen staan voor Sectie of Serie). De rechterpagina bevat waarschijnlijk kruisverwijzingen naar andere registers of dossiers.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

C.de Jong.Jr.oud 37 jaar en wonende Admiraal de Ruyterweg 166 alhier,verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groente en fruit.Hij verklaart van September 1919 in de betrokken groothandle werkzaam te zijn.Als personeel bij zijn vader, de grossier C.de Jong.Sr is hij in dienst geweest tot 1937. van 1937 tot Mei 1940 heeft hij voor eigen rekening zaken gedaan en daartoe pakhuis Hal 10 van de ...

# TRANSCRIPTIE No 77/40/M.1940 $\frac{24}{10}$ KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT. \---------- No. kaart ....3284.... uitgegeven als ..Kooper............ Naam ..J. de Jong.................. geboren .8. October 1917.......... woonplaats .Merelstraat 1 I Amsterdam-Noord Reden van inhouding. (Korte omschryving).

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve archiefkaart (waarschijnlijk betreffende een marktvergunning of pakhuisrechten). * **Betreft:** C. de Jong Jr. * **Datering:** 1935 – 1942. * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Handgeschreven in inkt, met latere toevoegingen en doorhalingen.