Ambtelijke brief/beschikking. 18 mei 1942. [Handgeschreven, rechtsboven:]
Inspecteur

[Handgeschreven, middenboven:]
Verzonden 18/5

[Getypt:]
HG.

30/21/2 M.

18 Mei 1942.

den Heer W. Schaap,
Waterlooplein 80 I,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 2.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 14 April jl.
verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw
plaats op de markt(en) Waterlooplein
te laten bystaan - niet vervangen - door Uw pleegzoon M. Schaap,
geboren 10 Maart 1925.

De Directeur, Het document is een officiële toestemming aan een marktkoopman, de heer W. Schaap, om zich te laten bijstaan door zijn 17-jarige pleegzoon op de markt van het Waterlooplein. Enkele opvallende diplomatieke details:

• Beperking: De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid het recht behoudt de toestemming op elk moment in te trekken zonder opgaaf van reden.
• Strikte voorwaarde: Er wordt expliciet benadrukt "bystaan - niet vervangen". Dit duidt op een streng vergunningenbeleid waarbij de hoofdhoudster van de marktplaats fysiek aanwezig moest blijven; de hulp mocht de taak niet volledig overnemen.
• Terminologie: Het gebruik van de "y" in "hierby" en "bystaan" is kenmerkend voor bepaalde type-instellingen of archaïsche spellingvoorkeuren die in die periode nog voorkwamen in ambtelijke stukken.

• Kenmerk: De letter "M" in het kenmerk "30/21/2 M." staat vrijwel zeker voor 'Marktwezen'. Dit document stamt uit mei 1942, een kritieke fase tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.

• Locatie: Het Waterlooplein was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de locatie van de grootste Joodse markt. Gezien de naam (Schaap) en het adres (midden in de Joodse wijk), is het zeer waarschijnlijk dat het hier om een Joodse marktkoopman gaat.

• Anti-Joodse maatregelen: In de loop van 1941 en 1942 werden Joodse marktkooplieden steeds verder geïsoleerd. Vanaf september 1941 mochten Joden alleen nog op speciaal aangewezen "Joodse markten" staan. Het Waterlooplein was een van de weinige plekken waar zij nog handel mochten drijven.
• Tijdsbeeld: Slechts twee weken voor de datum van deze brief (op 3 mei 1942) was de invoering van de Jodenster verplicht gesteld. De sfeer van uitsluiting en bureaucratische controle op Joodse economische activiteiten was op dit moment maximaal.
• De pleegzoon: M. Schaap was op dat moment 17 jaar. Hulp van familieleden was vaak essentieel om de kraam draaiende te houden in een tijd van toenemende schaarste en restricties. Kort na deze brief, vanaf de zomer van 1942, zouden de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam beginnen, waardoor dergelijke vergunningen hun betekenis snel zouden verliezen. M. Schaap W. Schaap Gemeente Amsterdam Marktwezen