Archief 745
Inventaris 745-378
Pagina 76
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

6 augustus 1942. Van: De waarnemend (wnd.) Directeur van de Centrale Markt te Amsterdam (afgaande op de context en het briefhoofd van de geadresseerde).

Origineel

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie. 6 augustus 1942. De waarnemend (wnd.) Directeur van de Centrale Markt te Amsterdam (afgaande op de context en het briefhoofd van de geadresseerde). [Handgeschreven rechtsboven:] A. Muller [?]
[Handgeschreven middenboven:] Verzonden 6/8
[Getypt rechtsboven:] M/HB.

de fa. J.H. ter Punt,
Hal 1,
Centrale Markt.

37/36/3 M. W 37/36/3 M. 6 Augustus 1942.

In antwoord op Uw schrijven d.d. 18 Mei j.l. deel ik U mede, dat bij Besluit van den Burgemeester de gesloten huurovereenkomsten met de onderstaande Joodsche grossiers, gerekend te zijn ingegaan 1 Juni 1942, als ontbonden zijn te beschouwen. De achter deze namen vermelde bedragen betreffen de achterstallige huren etc. tot 1 Juni 1942 en ik verzoek U mij schriftelijk te willen mededeelen of U als Treuhander nog gelden onder U heeft, waaruit deze bedragen kunnen worden betaald.

De Directeur,
wnd.

Fa. S.Schelvis en Zn pakhuis C.14 f 108,34 huur Mei.
Gebr. D.Roodenburg pakhuis Hal 10 " 83,34 huur Mei.
B.Moffie pakhuis Hal 12 " 83,34 huur Mei.
J.Posener plaats Hal 31 " 41,67 plaatsgeld Mei. Deze brief is een administratief bewijsstuk van de systematische uitsluiting en onteigening van Joodse ondernemers tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het document is de formele beëindiging van huurcontracten op de Amsterdamse Centrale Markt per 1 juni 1942, gebaseerd op een besluit van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester.

De brief is gericht aan de firma J.H. ter Punt in de hoedanigheid van Treuhänder. Een Treuhänder was een door de Duitsers aangestelde bewindvoerder die de leiding overnam van Joodse bedrijven met als doel deze te liquideren of te "aryaniseren" (overdragen aan niet-Joden). De directeur van de markt vraagt hier of er nog kapitaal van de slachtoffers aanwezig is bij deze bewindvoerder om openstaande schulden (de huur over mei 1942) te voldoen. In 1942 bereikten de anti-Joodse maatregelen in Nederland een kritiek punt. Terwijl de deportaties naar de vernietigingskampen in de zomer van dat jaar op gang kwamen, werd op economisch vlak de laatste hand gelegd aan de diefstal van Joodse bezittingen. De Amsterdamse Centrale Markt was een cruciaal knooppunt in de voedselvoorziening waar veel Joodse handelaren generaties lang werkzaam waren geweest.

De genoemde namen in het document zijn direct herleidbaar naar slachtoffers van de Holocaust:
* S. Schelvis en Zn: Verwijst naar de bekende marktkoopliedenfamilie Schelvis.
* Gebr. D. Roodenburg: David Roodenburg en zijn broers, grossiers in fruit.
* B. Moffie: Barend Moffie, handelaar in aardappelen en groenten.
* J. Posener: Joseph Posener, eveneens handelaar op de markt.

De ontbinding van hun huurcontracten betekende het definitieve einde van hun legale beroepsuitoefening en was vaak de opmaat naar deportatie. Dit document illustreert hoe de reguliere bureaucratie (de marktadministratie en het stadsbestuur) naadloos meewerkte aan het uitvoeren van de discriminerende nazi-verordeningen.

Samenvatting

Deze brief is een administratief bewijsstuk van de systematische uitsluiting en onteigening van Joodse ondernemers tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het document is de formele beëindiging van huurcontracten op de Amsterdamse Centrale Markt per 1 juni 1942, gebaseerd op een besluit van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester.

De brief is gericht aan de firma J.H. ter Punt in de hoedanigheid van Treuhänder. Een Treuhänder was een door de Duitsers aangestelde bewindvoerder die de leiding overnam van Joodse bedrijven met als doel deze te liquideren of te "aryaniseren" (overdragen aan niet-Joden). De directeur van de markt vraagt hier of er nog kapitaal van de slachtoffers aanwezig is bij deze bewindvoerder om openstaande schulden (de huur over mei 1942) te voldoen.

Historische Context

In 1942 bereikten de anti-Joodse maatregelen in Nederland een kritiek punt. Terwijl de deportaties naar de vernietigingskampen in de zomer van dat jaar op gang kwamen, werd op economisch vlak de laatste hand gelegd aan de diefstal van Joodse bezittingen. De Amsterdamse Centrale Markt was een cruciaal knooppunt in de voedselvoorziening waar veel Joodse handelaren generaties lang werkzaam waren geweest.

De genoemde namen in het document zijn direct herleidbaar naar slachtoffers van de Holocaust:
* S. Schelvis en Zn: Verwijst naar de bekende marktkoopliedenfamilie Schelvis.
* Gebr. D. Roodenburg: David Roodenburg en zijn broers, grossiers in fruit.
* B. Moffie: Barend Moffie, handelaar in aardappelen en groenten.
* J. Posener: Joseph Posener, eveneens handelaar op de markt.

De ontbinding van hun huurcontracten betekende het definitieve einde van hun legale beroepsuitoefening en was vaak de opmaat naar deportatie. Dit document illustreert hoe de reguliere bureaucratie (de marktadministratie en het stadsbestuur) naadloos meewerkte aan het uitvoeren van de discriminerende nazi-verordeningen.

Kooplieden in dit dossier 78

Abraham Cosman plaatsgeld Mei.
A. van Velzen F.J. Beugel & Zn.
A. van Velzen Uilenburg N.Uilenburgerstr.
A. van Velzen huur Mei.
A. Wijnschenk Waterlooplein
B. Moffie 7 md = 583.33 —
B. Moffie J.H. ter Punt
B. Moffie Waterlooplein
B. Polak. Uilenburg Diezestr.10 / Tilanusstr.78
B. Thijn Uilenburg Wielingenstr.18 / Cillierstr.6
D. Appelboom huur Mei.
D. Appelboom Rapenburgerstr.185
E. Brasem Waterlooplein Waterlooplein 25 / Waterlooplein 25
E. Pach-Schellevis Uilenburg
Expediteurs(waaronder begrepen de overkruiers)
Gebr.Cosman Waterlooplein
G. Hagenaar Waterlooplein Vrolikstraat 56 / Retiefstraat 21
Gebr.Meents Uilenburg Amstellaan 57
C. Meentz 7 md 291.66 -
C. Meentz J.J. Griffioen
Gebr.Rodenburg Waterlooplein
H. Krant Waterlooplein Eemstr.60 / Eemstraat 9
H. Krant id.
H. Meents Waterlooplein Retiefstr.12 / Retiefstr.12
H. Meentz id.
H. Meentz 7 md 291.66
H. Meentz plaatsgeld:
H. de Rooy 7 md = 437.50 —
Alle 78 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6