Archief 745
Inventaris 745-378
Pagina 142
Dossier 103
Jaar 1942
Stadsarchief

Brief (doorslag)

6 Augustus 1942 Van: De Directeur (waarschijnlijk van de Centrale Markt Amsterdam), kenmerk M/HB Aan: fa. J.J. Griffioen, A.1, Centrale Markt

Origineel

Brief (doorslag) 6 Augustus 1942 De Directeur (waarschijnlijk van de Centrale Markt Amsterdam), kenmerk M/HB fa. J.J. Griffioen, A.1, Centrale Markt [In de rechterbovenhoek met de hand geschreven:] M. Müller
[Rond stempeltje met onleesbaar symbool]

M/HB.

fa. J.J. Griffioen,
A.1,
Centrale Markt.

37/47/2 M. 6 Augustus 1942.

In antwoord op Uw schrijven d.d. 19 Mei j.l. deel ik U mede, dat bij Besluit van den Burgemeester de gesloten huurovereenkomsten met onderstaande Joodsche grossiers, gerekend te zijn ingegaan 1 Juni 1942, als ontbonden zijn te beschouwen. De achter deze namen vermelde bedragen betreffen de achterstallige huren etc. tot 1 Juni 1942 en ik verzoek U mij schriftelijk te willen mededeelen, of U als Treuhander nog gelden onder U heeft, waaruit deze bedragen kunnen worden betaald.

De Directeur,
wnd.

[Linkermarge twee rode strepen en handgeschreven cijfer '2' bij de tweede naam]

L. Meentz pakhuis E.5 f 66,67 huur Mei.
fa. Gebr. Meentz pakhuis E.11 C " 41,67 = huur Mei. —
S. Front nis H.l 94,50 huur Apr. f30,- huur Mei " 62,50 reparatie nota: " 2,
S. Blik plaats Hal 29 " 51,67 plaatsgeld: Apr. f10,- Mei. f41,67
H. Meentz plaats Hal 47 " 51,67 plaatsgeld: Apr. f10,- Mei. f41,67 Deze brief, gedateerd 6 augustus 1942, is een officieel schrijven van de directie van de Centrale Markt in Amsterdam aan de firma J.J. Griffioen. De kern van de brief is de mededeling dat, op last van de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte), de huurcontracten van een aantal Joodse handelaren (grossiers) op de markt per 1 juni 1942 officieel zijn ontbonden.

De brief richt zich specifiek tot de firma Griffioen in hun hoede als 'Treuhänder'. Een Treuhänder was een door de bezetter aangestelde beheerder die de controle overnam van Joodse bedrijven. De directie van de markt vraagt of er nog kapitaal aanwezig is in deze beheerde vermogens om de openstaande schulden (huur en reparatiekosten) van de genoemde Joodse ondernemers te voldoen.

De genoemde ondernemers zijn:
1. L. Meentz: Huur pakhuis E.5.
2. fa. Gebr. Meentz: Huur pakhuis E.11 C.
3. S. Front: Huur nis H.l en reparatiekosten.
4. S. Blik: Plaatsgeld Hal 29.
5. H. Meentz: Plaatsgeld Hal 47. Dit document is een direct bewijs van de 'arisering' van de Amsterdamse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Al vroeg in de bezetting werden Joodse handelaren systematisch buitengesloten en van hun bezittingen beroofd.

De term Treuhänder (vertrouwensman/bewindvoerder) is cruciaal. Vanaf 1941 werden Joodse bedrijven onder verplicht beheer gesteld. Het doel was ofwel de liquidatie van het bedrijf, ofwel de overdracht aan een 'Ariër'. In de praktijk betekende dit de totale onteigening van Joodse eigenaren.

De datum, augustus 1942, valt samen met de grootschalige deportaties van Joden uit Amsterdam naar de kampen in het oosten. Terwijl de mensen zelf werden afgevoerd, hielden de bureaucratische instanties, zoals de directie van de Centrale Markt en de gemeentelijke administratie, zich nauwgezet bezig met de afwikkeling van kleine financiële posten zoals 'plaatsgeld' en 'reparatienota's' ten laste van de achtergebleven (en vaak al geconfisqueerde) tegoeden. De handgeschreven naam "M. Müller" bovenin verwijst mogelijk naar de Duitse instantie of beheerder die toezicht hield op deze processen (zoals de Wirtschaftsprüfstelle).

Samenvatting

Deze brief, gedateerd 6 augustus 1942, is een officieel schrijven van de directie van de Centrale Markt in Amsterdam aan de firma J.J. Griffioen. De kern van de brief is de mededeling dat, op last van de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte), de huurcontracten van een aantal Joodse handelaren (grossiers) op de markt per 1 juni 1942 officieel zijn ontbonden.

De brief richt zich specifiek tot de firma Griffioen in hun hoede als 'Treuhänder'. Een Treuhänder was een door de bezetter aangestelde beheerder die de controle overnam van Joodse bedrijven. De directie van de markt vraagt of er nog kapitaal aanwezig is in deze beheerde vermogens om de openstaande schulden (huur en reparatiekosten) van de genoemde Joodse ondernemers te voldoen.

De genoemde ondernemers zijn:
1. L. Meentz: Huur pakhuis E.5.
2. fa. Gebr. Meentz: Huur pakhuis E.11 C.
3. S. Front: Huur nis H.l en reparatiekosten.
4. S. Blik: Plaatsgeld Hal 29.
5. H. Meentz: Plaatsgeld Hal 47.

Historische Context

Dit document is een direct bewijs van de 'arisering' van de Amsterdamse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Al vroeg in de bezetting werden Joodse handelaren systematisch buitengesloten en van hun bezittingen beroofd.

De term Treuhänder (vertrouwensman/bewindvoerder) is cruciaal. Vanaf 1941 werden Joodse bedrijven onder verplicht beheer gesteld. Het doel was ofwel de liquidatie van het bedrijf, ofwel de overdracht aan een 'Ariër'. In de praktijk betekende dit de totale onteigening van Joodse eigenaren.

De datum, augustus 1942, valt samen met de grootschalige deportaties van Joden uit Amsterdam naar de kampen in het oosten. Terwijl de mensen zelf werden afgevoerd, hielden de bureaucratische instanties, zoals de directie van de Centrale Markt en de gemeentelijke administratie, zich nauwgezet bezig met de afwikkeling van kleine financiële posten zoals 'plaatsgeld' en 'reparatienota's' ten laste van de achtergebleven (en vaak al geconfisqueerde) tegoeden. De handgeschreven naam "M. Müller" bovenin verwijst mogelijk naar de Duitse instantie of beheerder die toezicht hield op deze processen (zoals de Wirtschaftsprüfstelle).

Kooplieden in dit dossier 78

Abraham Cosman plaatsgeld Mei.
A. van Velzen F.J. Beugel & Zn.
A. van Velzen Uilenburg N.Uilenburgerstr.
A. van Velzen huur Mei.
A. Wijnschenk Waterlooplein
B. Moffie 7 md = 583.33 —
B. Moffie J.H. ter Punt
B. Moffie Waterlooplein
B. Polak. Uilenburg Diezestr.10 / Tilanusstr.78
B. Thijn Uilenburg Wielingenstr.18 / Cillierstr.6
D. Appelboom huur Mei.
D. Appelboom Rapenburgerstr.185
E. Brasem Waterlooplein Waterlooplein 25 / Waterlooplein 25
E. Pach-Schellevis Uilenburg
Expediteurs(waaronder begrepen de overkruiers)
Gebr.Cosman Waterlooplein
G. Hagenaar Waterlooplein Vrolikstraat 56 / Retiefstraat 21
Gebr.Meents Uilenburg Amstellaan 57
C. Meentz 7 md 291.66 -
C. Meentz J.J. Griffioen
Gebr.Rodenburg Waterlooplein
H. Krant Waterlooplein Eemstr.60 / Eemstraat 9
H. Krant id.
H. Meents Waterlooplein Retiefstr.12 / Retiefstr.12
H. Meentz id.
H. Meentz 7 md 291.66
H. Meentz plaatsgeld:
H. de Rooy 7 md = 437.50 —
Alle 78 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6