Ambtelijke brief/memorandum betreffende de Centrale Markt (C.M.). Omstreeks juni/juli 1942 (ingangsdatum contract 1 juli 1942). Onderwerp:
Ontbinding huurcontract C.M.
door toepassing van art. 17 lid 3
van het Reglement op de C.M.

[in rood:] 37/60/2
[rechtsboven:] W. e. m.

Hiermede heb ik de eer U te berichten,
dat de grossier A. Bijl te Rotterdam, beheerder o.a. van de Joodsche
zaak van N. Hageman ^(m.i.v. 1.7.42), pakhuis E 18 op de Centrale Markt, mij heeft
verzocht in aanmerking te mogen komen als huurder van pak-
huis E 15, welk pakhuis i.v.m. het niet meer toelaten van
Joodsche grossiers tot de C.M. is vrij gekomen. Krachtens art. 17
lid 3 van het Reglement op de C.M. staat een aldaar vrij komende
pakhuisafdeeling allereerst ter beschikking van degenen, die
reeds een soortgelijke pakhuisafdeeling gebruiken en deze
tegen de beschikbaar gekomen afdeeling willen ruilen.
Ik heb de eer U beleefd te verzoeken
wel te willen bevorderen, dat bij Besluit van den Burgemeester,
het ten name van N. Hageman gestelde contract, beheerder A. Bijl,
voor pakhuis E 18 op de C.M. per 1 Juli 1942 wordt ontbonden
en het in bijlage dezes overgelegde contract (in duplo) voor
pakhuis E 15 op de C.M. door den Burgemeester wordt ge-
teekend. Het contract (in duplo) gelieve U mij daarna te
retourneeren; dezerzijds kan dan voor registratie worden
zorggedragen.

[ondertekening:] D d g [?]
[rood paraaf]

[omkaderd linksonder:]
Contract wijzigen! Dit document is een ambtelijk verzoek aan de burgemeester van Rotterdam om een administratieve wijziging door te voeren in de huur van pakhuizen op de Centrale Markt. De kern van het verzoek is de verplaatsing van grossier A. Bijl van pakhuis E 18 naar pakhuis E 15.

De argumentatie steunt op twee punten:
1. Reglementaire grondslag: Artikel 17 lid 3 van het marktreglement geeft zittende huurders het eerste recht op ruil wanneer er een pakhuis vrijkomt.
2. De aanleiding: Pakhuis E 15 is vrijgekomen omdat Joodse ondernemers niet langer op de Centrale Markt werden toegelaten.

A. Bijl wordt aangeduid als "beheerder" van de zaak van N. Hageman. Dit wijst erop dat Bijl optrad als 'Verwalter' of beheerder van een Joods bedrijf dat onder dwang uit handen van de oorspronkelijke eigenaar was genomen. De administratieve afhandeling (ontbinding van het oude contract op naam van Hageman en een nieuw contract op naam van Bijl) formaliseert deze overname. Dit document stamt uit juli 1942, een cruciale periode in de Duitse bezetting van Nederland waarin de vervolging van de Joodse bevolking intensiveerde.

• Arisering: Het document is een direct bewijs van de 'Arisering' van de Nederlandse economie. Joodse ondernemers werden stelselmatig uit hun zaken gezet en hun bezittingen werden overgedragen aan niet-Joodse 'beheerders' of gunstelingen van het regime.
• Centrale Markt: De Centrale Markt in Rotterdam was een essentieel knooppunt voor de voedselvoorziening. De uitsluiting van Joden van deze plek was onderdeel van de bredere segregatiepolitiek (het isoleren van Joden uit het openbare en economische leven).
• Bureaucratie van de uitsluiting: Het document toont hoe de uitsluiting van Joden diep verankerd was in de reguliere gemeentelijke administratie. De ambtelijke taal is neutraal en procedureel ("i.v.m. het niet meer toelaten van Joodsche grossiers"), wat de normalisering van deze discriminerende maatregelen destijds illustreert.