Officieel rapport (getypt) B. Felthuis, Controleur bij het Marktwezen Amsterdam. Den Heer Bedrijfschef van het Marktwezen. R A P P O R T

Op Dinsdag 30 Juni 1942, omstreeks 9.30 v.m constateerde de heer Sixma, dat een kooper van een met paard bespannen wagen, welke wagen voor het Hoofdkantoor van Marktwezen stond, groente en fruit overgaf aan een juffrouw. Op last van den Heer Sixma heb ik, ondergeteekende, controleur B. Felthuis, een onderzoek ingesteld waarbij mij het volgende is gebleken. De betrokken kooper was S. Posthumus, wonende Houtrijkstraat 1 te Halfweg, die aldaar een groenten en fruitzaak heeft. Posthumus, die als kooper toegang heeft tot de Centrale Markt sinds 1935 en in het bezit is van een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit onder K. 1542, heeft voordien een groenten en fruitzaak in perceel Jac. van Lennepstraat 35 te Amsterdam. De juffrouw aan wien hij de groenten had verkocht bleek genaamd te zijn A.M. Paardekooper, wonende Hugo de Grootkade 32 alhier. Deze was een vroegere buurtgenote van Posthumus en tot nu toe klant bij hem gebleven. Overigens verkoopt Posthumus zijn producten te Halfweg.
Deze producten koopt hij zelf op de Centrale Markt alhier. Bij informatie aan het kantoor van de V.B.N.A. afdeeling Amsterdam werd mij medegedeeld, dat Posthumus dagelijks een vervoerbewijs krijgt, waarbij hij gerechtigd is aardappelen welke hij op de Centrale Markt heeft geladen over te brengen naar Halfweg. Naar de heer Molenaar, controleur bij de centrale Crisis Controledienst, afdeeling groenten mij verklaarde, is het vervoeren van groenten door kleinhandelaren, welke groenten op de Centrale Markt is gekocht, naar een gemeente vrij.
Eenige onrechtmatigheid bij het verkoopen van de groenten door Pothumus aan Paardekooper is mij niet kunnen blijken.

Amsterdam 1 Juli 1942
Controleur,

[Handtekening: B. Felthuis]

Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen.

[Handgeschreven aantekeningen en parafen linksonder, waaronder de datum 3-7-42] In dit rapport doet controleur B. Felthuis verslag van een incident op 30 juni 1942. Een zekere heer Sixma zag dat een koopman (S. Posthumus) groenten en fruit overhandigde aan een vrouw (A.M. Paardekooper) op de straat voor het kantoor van het Marktwezen. In tijden van schaarste en distributie wekte dit direct de verdenking van illegale handel (zwarte handel).

Uit het onderzoek van Felthuis blijkt echter het volgende:
1. Legitimiteit: Posthumus is een erkende kleinhandelaar uit Halfweg met een officiële marktvergunning (K. 1542).
2. Relatie: De vrouw was een oud-buurvrouw en trouwe klant uit de tijd dat Posthumus nog een winkel in de Jac. van Lennepstraat in Amsterdam had.
3. Regelgeving: Na verificatie bij de V.B.N.A. (Verkoop-Bureau voor Nederlandsche Aardappelen) en de Centrale Crisis Controledienst (CCD) stelt de controleur vast dat het transport van op de markt gekochte groenten naar een andere gemeente (vrij vervoer) niet in strijd was met de toenmalige voorschriften.

Conclusie: De controleur ziet geen reden tot verdere stappen, aangezien er geen onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1942 was de schaarste aan voedsel aanzienlijk toegenomen en was het distributiestelsel strikt. De Centrale Crisis Controledienst (CCD), die in het document wordt genoemd, speelde een cruciale rol bij het opsporen van prijsopdrijving en illegale handel buiten het bonnensysteem om.

Het feit dat een ogenschijnlijk kleine handeling (het overgeven van groenten op straat) aanleiding gaf tot een formeel onderzoek door een controleur en afstemming met verschillende instanties, illustreert de verregaande controle op de voedselvoorziening in die tijd. De bureaucratische afhandeling, inclusief het vermelden van exacte adressen en vergunningsnummers, is kenmerkend voor het toenmalige ambtelijke apparaat.